Trên thế giới, tình hình tội phạm xâm hại đến các quyền của trẻ em không chỉ là một thách thức đối với các nước đang phát triển, mà đã trở thành một vấn đề mang tính toàn cầu, thu hút sự quan tâm của nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ tích cực cùng tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm. Theo đánh giá của các chuyên gia ủy ban phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC), nạn buôn bán trẻ em đang diễn ra phức tạp nhất ở khu vực Trung và Đông âu, cũng như các nước thuộc Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG). Tại Châu á, rất nhiều trẻ em gái từ các làng bản của NêPan, Bangladesh bị bán tới các nhà thổ của ấn Độ với giá 1.000 USD....Quỹ nhi đồng Liên Hợp Quốc cho biết, tại vùng Trung Phi và Tây Phi có hơn 200.000 trẻ em bị bán ra nước ngoài [2].
Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, vì vậy những ảnh hưởng của các loại tội phạm xâm hại trẻ em có xu hướng phát triển mạnh. Có thể thấy rõ nhận định này khi so sánh 5 năm từ 1994 – 1998 với 5 năm từ 2001 – 2005. Theo thống kê của Bộ Công an, trong 5 năm từ 1994 đến 1998, trong phạm vi toàn quốc phát hiện 1.932 vụ phạm tội xâm hại trẻ em, trong đó có 157 vụ giết trẻ em; 999 vụ hiếp dâm trẻ em; 451 vụ giao cấu với trẻ em; 229 vụ mua bán, bắt trộm trẻ em, thì trong 5 năm từ năm 2001
đến 2005 phát hiện 8.022 vụ phạm tội xâm hại trẻ em, trong đó có 486 vụ giết trẻ em; 3.470 vụ hiếp dâm trẻ em; 775 vụ giao cấu với trẻ em; 514 vụ dâm ô với trẻ em; 218 vụ mua bán, chiếm đoạt trẻ em. Như vậy, số lượng vụ phạm tội xâm phạm trẻ em từ năm 2001 đến 2005 đã tăng 418% so với 5 năm từ 1994 đến 1998. Số lượng các vụ giết trẻ em, hiếp dâm trẻ em đều tăng nhiều lần. Điều này cho thấy những năm t ới đây, loại tội phạm này sẽ không giảm và sẽ còn tăng lên nhiều lần. Đối tượng phạm tội xâm hại trẻ em không chỉ là công dân Việt Nam, mà sẽ có cả người nước ngoài vào Việt Nam cùng tham gia thực hiện hành vi phạm tội. Quy mô, tính chất và thủ đoạn của một số loại tội phạm sẽ ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn nhằm thực hiện tội phạm và trốn tránh sự phát hiện, xử lý của pháp luật. Trong tổ chức tội phạm có sự câu kết chặt chẽ, có người cầm đầu chỉ huy, điều hành và phân công trách nhiệm cho từng nhóm, từng cá nhân thực hiện tội phạm ở từng khâu công việc, từng tuyến địa bàn. Kẻ phạm tội phạm xâm hại trẻ em đã triệt để khai thác và sử dụng các tiến bộ của khoa học kỹ thuật về công nghệ thông tin, lợi dụng các sơ hở trong chính sách quản lý của nhà nước trong hội nhập giao lưu quốc tế, việc nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, du học, thăm thân, du lịch v.v... Địa bàn hoạt động của tội phạm xâm hại trẻ em nhất là một số loại tội phạm liên quan đến mua bán bắt cóc trẻ em đưa ra nước ngoài nhằm mục đích mại dâm không còn bó hẹp trong phạm vi một địa phương, một vùng lãnh thổ hay trong lãnh thổ Việt Nam mà sẽ mở rộng phạm vi ra nước ngoài như Trung Quốc, Campuchia, Cộng hòa Séc, Nga, Thái Lan, Ma Cao, Hồng Kông, Hàn Quốc.
Sự biến động về một số loại tội phạm, về đối tượng phạm tội, về phạm vi hoạt động của tội phạm, về quy mô tính chất thủ đoạn phạm tội xâm hại đến trẻ em ở Việt Nam hiện nay cũng như trong thời gian tới đang đặt ra
những yêu cầu không chỉ đối với Nhà nước, các cơ quan bảo vệ pháp luật mà còn đòi hỏi toàn xã hội phải tập trung đấu tranh phòng chống một cách có hiệu quả.
Trước tình hình trên, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách, ban hành và tổ chức thực hiện pháp luật, đặc biệt là tiếp tục đẩy mạnh cải cách tư pháp nhằm đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trước mắt cũng như trong tương lai. Bên cạnh các giải pháp chung mang tính đồng bộ, nhiệm vụ của cải cách tư pháp trong thời gian tới bao gồm: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tư pháp; hoàn thiện chính sách, pháp luật hình sự, pháp luật dân sự và thủ tục tố tụng tư pháp; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và hoàn thiện tổ chức bộ máy các cơ quan tư pháp; hoàn thiện chế định bổ trợ tư pháp; xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp và bổ trợ tư pháp trong sạch, vững mạnh; hoàn thiện cơ chế giám sát của các cơ quan dân cử và phát huy quyền làm chủ của nhân dân đối với các cơ quan tư pháp; tăng cường hợp tác quốc tế về tư pháp. Yêu cầu của cải cách tư pháp nói chung trong đó có hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự là một trong những đòi hỏi mang tính cấp thiết trong tình hình hiện nay cũng như về lâu dài.
Đòi hỏi của công dân và xã hội đối với các cơ quan tư pháp ngày càng cao; các cơ quan tư pháp phải thật sự là chỗ dựa của nhân dân trong việc bảo vệ công lý, quyền con người, đồng thời phải là công cụ hữu hiệu bảo vệ pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm và vi phạm [19].
Trong phạm vi của đề tài, tác giả xin nêu ra một số giải pháp cụ thể liên quan đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự có tội danh xâm hại trẻ em. Cụ thể: