KIỂM TRA VÀ SỬA CHỮA MÁY KHỞI ĐỘNG 1. Giới thiệu:
Do trong quáy trình làm việc, dòng điện qua máy khởi động có cường độ lớn, đồng thời xuất hiện mài mòn, va đập trên các bộ phận chuyển động nên máy khởi động xuất hiện nhiều hư hỏng cần phải thực hiện tháo lắp, bảo dưỡng thường xuyên nhằm giúp xe vận hành thông suốt.
Hình 7.1 – Đèn chỉ báo hư hỏng hệ thống khởi động
Trên một số xe, khi khởi động đèn báo chống trộm chớp nháy liên tục, báo hiệu cho người lái biết hệ thống khởi động không làm việc và không thể khởi động động cơ, lúc này phải kiểm tra và khắc phục hư hỏng hệ thống khởi động.
2. Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Về kiến thức: Nắm được các thao tác kiểm tra và sửa chữa của máy khởi động được sử dụng trên ôtô.
- Về kỹ năng: Kiểm tra máy khởi động đúng quy trình, đạt các yêu cầu kỹ thuật và đảm bảo an toàn lao động.
- Về thái độ: Làm việc theo tổ nhóm, tính cẩn thận, tác phong công nghiệp.
3. Dụng cụ, vật liệu, thiết bị:
3.1. Dụng cụ: VOM, thước cặp, đồng hồ so, lực kế.
3.2. Vật liệu: Giẻ sạch, xăng, giấy nhám mịn.
3.3. Thiết bị: Máy khởi động các loại.
4. Các bước tiến hành:
4.1. Kiểm tra và sửa chữa trên xe Chú ý:
- Với xe sử dụng hộp số tự động thì phải gạt cần số về vị trí N hoặc P - Ở những xe khởi động ly hợp, muốn kiểm tra phải đạp bàn đạp ly hợp
TT Bước
kiểm tra Hình vẽ minh họa
Thông số kỹ thuật và phương pháp khắc
phục hư hỏng
1 Kiểm tra điện áp
ắc quy
- Bật khóa điện về vị trí START và đo điện áp ắc quy
- Nếu điện áp Thấp hơn giá trị tiêu chuẩn thì thay ắc quy mới
Giá trị điện áp tiêu chuẩn : ≥ 9,6V
2
Kiểm tra Rơ le
khởi động trung gian
- Kiểm tra sự thông mạch giữa cực E và cực ST
- Kiểm tra không có sự thông mạch giữa cực B và MG
- Kiểm tra sự hoạt động của Rơ le:
+ Cấp điện áp ắc quy vào chân ST và E + Kiểm tra sự thông mạch giữa cực B và MG - Nếu Rơ le hỏng thì thay Rơ le mới 4.2. Kiểm tra chi tiết và phương pháp khắc phục hư hỏng.
T T
Bước
kiểm tra Hình vẽ minh họa
Thông số kỹ thuật và phương pháp khắc phục
hư hỏng 1 Kiểm
tra
Rô to Kiểm tra chạm
mát
- Dùng ôm kế kiểm tra sự thông mạch giữa cổ góp và lõi Rô to. Nếu có sự thông mạch thì phải thay Rô to mới
Kiểm tra hở mạch
- Dùng ôm kế kiểm tra sự thông mạch giữa các vành phân khuyên của cổ góp - Nếu không thông mạch phải thay Rô to mới
Kiểm tra ngắn mạch
- Sử dụng Grônha để kiểm tra ngắn mạch của Rô to - Đặt Rô to lên giá đỡ chữ V - Đưa nguồn điện xoay chiều vào Grônha (3), rồi dùng một lá thép mỏng (1) đặt lên Rô to theo hướng dọc trục - Giữ nguyên lá thép và quay từ từ Rô to, nếu tới rãnh nào thấy lá thép bị rung lên thì chứng tỏ cuộn dây trong rãnh đó bị ngắn mạch hoặc mica ở giữa hai lá góp tương ứng bị cháy, tạo nên sự ngắn mạch của cuộn dây bên trong rãnh.
2 Kiểm tra cổ góp
Kiểm tra sự cháy xám, tróc
rỗ
- Quan sát xem bề mặt cổ góp có bị cháy xám, chóc rỗ...
nếu bị nhẹ thì dùng giấy nhám mịn đánh lại còn
nếu bị chóc rỗ nhiều thì phải tiện lại trên máy tiện
Kiểm tra độ méo của cổ
góp
- Đặt Rô to lên giá đỡ chữ V
- Dùng đồng hồ so đo độ méo của cổ góp
- Nếu độ méo đo được lớn hơn quy định phải sửa lại cổ góp trên máy tiện
Độ méo lớn nhất cho phép:
0,05 mm Kiểm tra
đường kính cổ góp
- Dùng thước cặp kiểm tra đường kính cổ góp
- Nếu đường kính nhỏ hơn mức tối
thiểu, phải thay Rô to mới
DMax = 30mm DMin = 29mm
Kiểm tra các rãnh giữa các
phiến đồng
- Kiểm tra độ sâu của các rãnh bằng thước cặp
- Nếu độ sâu của rãnh nhỏ hơn mức tối thiểu phải lấy lưỡi cưa làm sâu thêm rồi làm sạch Ba via
- Độ sâu tiêu chuẩn:
0,6mm
- Độ sâu tối thiểu:
0,2mm
3
Kiểm tra cuộn
kích từ
Kiểm tra hở mạch
- Dùng ôm kế kiểm tra sự thông mạch của cuộn dây kích từ, nếu không thông mạch phải thay khung từ
Kiểm tra chạm mát
- Dùng ôm kế kiểm tra sự thông mạch giữa cuộn dây kích từ và vỏ máy. Nếu có sự thông mạch phải sửa chữa hoặc thay thế khung từ.
4 Kiểm tra chiều dài chổi than
- Dùng thước cặp kiểm tra chiều dài chổi than
- Chiều dài tiêu chuẩn:
+ Loại 1,0Kw:
13,5mm
+ Loại 1,4Kw:
15,5mm - Chiều dài tối thiểu: 8,5mm
Quay trơn
Khóa cứng
5 Kiểm tra lực nén của Lò xo
Dùng lực kế đo lực nén của Lò xo Nếu lực nén đo được nhỏ hơn giá trị tối thiểu thì phải thay Lò xo mới
Chú ý: Đo lực nén của Lò xo tại thời điểm bị kéo rời khỏi chổi than - Lực nén tiêu chuẩn:
1,785-2,415 Kg - Lực nén tối thiểu:
1,2 Kg
6 Kiểm tra giá đỡ chổi than
- Dùng ôm kế kiểm tra xem có sự thông mạch giữa giá đỡ chổi than dương (+) và âm (-) không - Nếu có sự thông mạch phải thay giá đỡ chổi than mới
7 Kiểm tra khớp một chiều
- Xoay bánh răng theo chiều kim đồng hồ và kiểm tra xem có quay trơn không
- Thử xoay bánh răng ngược chiều kim đồng hồ và kiểm tra xem có bị khóa cứng không - Nếu hỏng phải thay cụm bánh răng khởi động mới
8 Kiểm tra sự hồi vị của Piston
- Ấn Piston vào rồi nhả ra, nó phải hồi vị nhanh về vị trí ban đầu
Kiểm tra vòng bi
- Dùng tay xoay các ổ bi và tác dụng một lực dọc trục nếu cảm thấy có một lực cản hoặc vòng bi bị kẹt thì phải thay vòng bi mới
9
Kiểm tra Rơ le khởi
động
Kiểm tra cuộn hút
- Dùng đồng hồ vạn năng kiểm tra sự thông mạch giữa cực 50 và cực C - Nếu không thông mạch thì phải thay Rơ le khởi động
Kiểm tra cuộn giữ
- Dùng đồng hồ vạn năng kiểm tra sự thông mạch giữa cực 50 và thân Rơ le
- Nếu không thông mạch phải thay Rơ le mới
4.3. Kiểm tra và khắc phục hư hỏng khả năng làm việc của máy khởi động
Việc kiểm tra này được thực hiện sau khi lắp ráp máy khởi động và cũng được thực hiện trước khi tháo máy khởi động để nhằm mục đích phân vùng hư hỏng. Khi thực hiện kiểm tra để tránh làm cháy cuộn dây, chỉ được cấp nguồn cho máy khởi động trong vòng từ 3-5s.
TT Bước
kiểm tra Hình vẽ minh họa Thông số kỹ thuật và phương pháp khắc
phục hư hỏng
1
Kiểm tra tác dụng hút của cuộn Rơ
le điện từ
- Tháo đầu dây cuộn kích từ khỏi cực C - Đấu ắc quy với máy khởi động như hình vẽ - Bánh răng khởi động phải lao ra
- Nếu bánh răng khởi động không lao ra được phải thay Rơ le điện từ
2
Kiểm tra tác dụng giữ của Rơ le điện từ
- Để nguyên dây nối như trên, khi bánh răng khởi động đã lao ra
- Tháo đầu dây âm (-) ra khỏi cực C
- Bánh răng khởi động phải ở nguyên vị trí cũ - Nếu bánh răng khởi động thụt vào thì phải thay Rơ le điện từ
3
Kiểm tra khả năng hồi vị của bánh răng khởi động
- Tháo đầu dây âm (-) ra khỏi vỏ Rơ le điện từ - Bánh răng khởi động phải thụt vào
- Nếu bánh răng khởi động không hồi vị được thì phải thay lò xo hồi vị
4
Kiểm tra khe hở giữa bánh răng khởi động và bạc chặn
- Đẩy bánh răng khởi động về phía phần ứng để khử độ rơ, sau đó đo khe hở giữa bánh răng chủ động và bạc chặn Khe hở đúng: 0,1- 0,4mm
5 Kiểm tra không tải
- Nối ắc quy và Ampe kế vào máy khởi động như hình vẽ
- Máy khởi động phải quay trơn nhẹ nhàng, bánh răng khởi động lao ra dất khoát
- Kiểm tra trị số dòng khởi động
I = ≤ 90A ở điện áp 11,5V