I. MỤC TIÊU : 1. Kiến thức :
- Qua bài này giúp HS hiểu được nguồn điện ba pha và các đại lượng đặc trưng của mạch điện ba pha.
- HS biết được cách nối nguồn điện và tải thành hình sao, hình tam giác và các quan hệ giữa đại lượng dây và pha.
2. Năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo.
- Năng lực tự học, đọc hiểu.
- Năng lực hợp tác nhóm: trao đổi thảo luận, trình bày kết quả.
- Năng lực tính toán, Năng lực thực hành . 3. Phẩm chất
- Phẩm chất: Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. GV : Nghiên cứu nội dung bài 23 SGK, SGV, chuẩn bị một số tranh vẽ hình 23.1, 23.2, 23.3.
2. HS : Đọc nội dung bài 23 SGK trước khi lên lớp.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)
a) Mục tiêu: Tạo tình huống khơi gợi tinh thần cho học sinh b) Nội dung: Hs dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.
- Thế nào là hệ thống điện quốc gia ?
- Nêu các cấp điện áp trong lưới điện quốc gia ?
c) Sản phẩm: Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra.
d) Tổ chức thực hiện:
GV đặt câu hỏi và giới thiệu bài học: Hiện nay, dòng điện xoay chiều ba pha được sử dụng rộng rãi trong các ngành sản xuất.Vậy mạch điện xoay chiều ba pha gồm có những thành phần nào, đại lượng đặc trưng là gì và cách mắc mạch điện ba pha như thế nào ? Để tìm hiểu điều đó chúng ta cùng học bài 23.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm và nguyên lý làm việc a) Mục tiêu: biết được khái niệm và nguyê lí làm việc
b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu:
Một mạch điện cơ bản gồm có những thành phần nào ?
Làm thế nào để tạo ra dòng điện ba pha ?
Cấu tạo của máy phát điện ba pha gồm có những bộ phận chính nào ?
Khi cho NS quay đều thì có hiện tượng gì xảy ra ?
Tại sao các sđđ trên dây quấn mỗi pha lại lệch nhau một góc ?
Em hãy kể tên một số tải ba pha mà em biết trên thực tế ?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi + GV: quan sát và trợ giúp các cặp.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các tính chất.
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau.
* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức.
I. Khái niệm về mạch điện xoay chiều ba pha.
Mạch điện xoay chiều ba pha gồm :
Nguồn điện, dây dẫn, các tải ba pha.
1. Nguồn điện ba pha.
Cấu tạo máy phát điện ba pha :
Stato : 3 cuộn dây AX, BY, CZ giống nhau đặt lệch 1200.
AX : Pha A.
BY : Pha B.
CZ : Pha C.
A, B, C : Điểm đầu pha.
X, Y, Z : Điểm cuối pha.
Roto : Nam châm điện.
2. Nguyên lí làm việc :
- Khi NS quay đều, trong giây cuốn mỗi pha xuất hiện sđđ xoay chiều một pha. Vì 3 cuộn
dây giống nhau đặt lệch
1200 nên sđđ các pha bằng nhau và lệch pha nhau một góc .
Hoạt động 2: Tìm hiểu cách nối nguồn điện và tải ba pha.
a) Mục tiêu: biết được cách nối nguồn điện và tải ba pha.
b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu:
- Tại sao trên thực tế người ta ít sử dụng mạch ba pha không liên hệ này ? - Em có biết thông thường người ta nối ba pha nguồn, tải như thế nào không ? - Với nguồn điện ba pha có những cách nối nào ?
GV yêu cầu HS lên vẽ các trường hợp nối nguồn điện ba pha.
-Với tải ba pha có những cách nối nào ?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi
+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các tính chất.
II. Cách nối nguồn điện và tải ba pha.
- Thường có 2 cách nối :
+ Nối tam giác : Điểm đầu pha này nối với điểm cuối pha kia.
+ Nối hình sao : Nối chung 3 điểm cuối X, Y, Z thành điểm trung tính.
1. Cách nối nguồn điện ba pha.
Nối sao không có dây trung tính Nối sao có dây trung tính.
2. Cách nối tải ba pha.
(Sơ đồ SGK hình 23.6)
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau.
* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức.
Hoạt động 3: Tìm hiểu các sơ đồ mạch điện ba pha.
a) Mục tiêu: biết được các sơ đồ mạch điện ba pha.
b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu:
- Thế nào là dây pha, dây trung tính, dđ dây, dđ pha, điện áp dây, điện áp pha ? - Mạch điện ba pha bao gồm nguồn, dây dẫn, tải.chúng được mắc với nhau như thế nào ?Từ các cách nối nguồn, tải đã học, em hãy vẽ một số sơ đồ mạch điện ? GV yêu cầu HS lên bảng vẽ sơ đồ. Sau đó GV yêu cầu HS xác định rõ các đại lượng đặc trưng trong mạch (Id, Ip, Ud, Up,Io) GV yêu cầu HS quan sát hình 23.10 SGK và xác định nguồn, tải 1,2,3 được nối hình gì ?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi
+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp.
III. Sơ đồ mạch điện ba pha.
1. Sơ đồ mạch điện ba pha.
- Dây pha : Dây nối từ nguồn→tải.
- Dây trung tính :
- Điện áp dây : Điện áp giữa 2 dây pha.(Ud)
- Điện áp pha : Điện áp giữa điểm đầu và điểm cuối một pha.(Up)
- Dòng điện dây : dđ trên dây pha. (Id) - Dòng điện pha : dđ trong mỗi pha.
(Ip)
- Dòng điện trung tính :(Io)
1. Nguồn nối hình sao, tải nối hình sao.
2. Nguồn và tải nối hình sao có dây trung tính.
3. Nguồn nối hình sao, tải nối hình tam giác.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các tính chất.
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau.
* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức.
Hoạt động 4: Áp dụng mối quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha để giải mạch điện ba pha.
a) Mục tiêu: Áp dụng mối quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha để giải mạch điện ba pha.
b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu:
Làm thế nào để tìm ra các mối quan hệ dây và pha ?
Em hãy giải thích vì sao trên thực tế nguồn điện thường được nối hình sao ? GV yêu cầu HS làm bài tập ví dụ 2 SGK.
(
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi
+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát
2. Quan hệ giữa đại lượng dây và pha.
Xét với tải ba pha đối xứng : 1. Khi nối hình sao :
Id = Ip,
2. Khi nối hình tam giác : Ud = Up,
Vd 1: Máy phát điện ba pha có điện áp pha là 220V.
Nếu nối hình sao : Up = 220V, Ud = 380V.
Nếu nối tam giác : Ud = Up = 220V.
Vd 2 : Tải ba pha gồm 3 điện trở R =
biểu lại các tính chất.
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau.
* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức.
10Ω, nối tam giác, đấu vào nguồn ba pha có Ud = 380V. Tính dòng điện pha, dđ dây ?
Giải : ta có Ud = Up = 380V.
Dđ pha :
Dđ dây : Id = Ip = . 38 = 65,8 Hoạt động 5: Tìm hiểu ưu điểm của mạch ba pha bốn dây.
a) Mục tiêu: biết được ưu điểm của mạch ba pha bốn dây.
b) Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu:
- GV yêu cầu HS quan sát hình 23.11 SGK và xác dịnh các đèn được đấu hình gì ?
- Khi tắt các đèn pha C thì các đèn pha A, B có bị ảnh hưởng gì không ? Tại sao ?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu hỏi + GV: quan sát và trợ giúp các cặp.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ HS: Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại các tính chất.
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau.
* Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chính xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến thức.
IV. Ưu điểm của mạch điện ba pha bốn dây.
- Tạo ra 2 trị số điện áp khác nhau.
- Điện áp pha trên các tải hầu như vẫn giữ được bình thường, không vượt quá giá trị định mức.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Ôn tập nội dung đã học để khắc sâu kiến thức.
b) Nội dung: Cho học sinh tóm tắt những Kiến thức, kỹ năng cơ bản.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành các bài tập
d) Tổ chức thực hiện: hệ thống kiến thức bằng sơ đồ tư duy D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Học sinh được củng cố lại kiến thức thông qua bài tập ứng dụng.
b) Nội dung: HS sử dụng SGK và vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm: HS làm các bài tập
d) Tổ chức thực hiện: Làm bài tập vận dụng bài tập SGK
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Tìm các nội dung kiến thức liên quan đến bài học.
- Chuẩn bị nội dung bài mới ra sơ đồ tư duy;
- Chuẩn bị phương pháp học bài sau
* RÚT KINH NGHIỆM
...
TUẦN:
Ngày soạn:
Ngày dạy: