Chương 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG CỦA BỘ Y TẾ NHẰM KIỂM SOÁT TỐT DỊCH SỐT XUẤT HUYẾT
3.1. Giải pháp tổng thể cho cấp quản lý
3.1.1. Nhóm giải pháp phòng chống sốt xuất huyết khi chưa có dịch xảy ra
Để có thể giải quyết một phần những bất cập trên, ngành y tế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm làm cho công tác truyền thông đạt hiệu quả cao hơn. Tác giả, xin góp một số ý kiến sau:
Thứ nhất, ngành Y tế các cấp, nhất là các cơ quan quản lý thường xuyên cung cấp thông tin về hoạt động khám chữa bệnh, công tác y tế dự phòng trên cơ sở các cuộc họp báo định kỳ. Tại đây, ngành Y tế sẽ tiếp nhận đƣợc thông tin từ cơ sở thông qua các nhà báo chuyên theo dõi, đƣa tin về lĩnh vực này.
Thứ hai, ngành y tế các cấp chủ động cung cấp thông tin về những vấn đề mới trong phòng chống dịch bệnh bùng phát hoặc mới phát sinh cho các cơ quan báo chí với những định hướng rõ ràng, cụ thể.
Thứ ba, ngành Y tế chủ động phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức tập huấn nâng cao kỹ năng viết về đề tài y tế cho phóng viên, biên tập viên.
Thứ tƣ, ngành Y tế chủ động hỗ trợ một phần kinh phí cho các cơ quan báo chí để các cơ quan báo chí xây dựng trang, chuyên mục thường xuyên về nâng cao năng lực phòng, trị bệnh cho người dân. Cần chú ý tới những tờ báo có đối tƣợng ở nông thôn, miền núi.
Thứ năm, phối hợp với cơ quan báo chí lập đường dây nóng để tiếp cận kịp thời những thông tin từ cơ sở, qua đó có định hướng chỉ đạo kịp thời nhằm hạn chế những bức xúc không đáng có của người dân và dư luận.
Thứ sáu, ngành Y tế cần chủ động cùng các cơ quan báo chí cung cấp đầy đủ, minh bạch những thông tin về Ngành để người dân hiểu rõ những khó khăn, thách thức của Ngành trong thời kỳ hội nhập sâu rộng với thế giới hiện nay và những biến cố, tai biến y khoa có thể gặp phải trong quá trình chữa bệnh, phòng bệnh.
Thứ bảy, thông qua mạng iternet, qua các Facebook cá nhân và cơ quan, các nhà quản lý y tế có thể đối thoại trực tiếp với mọi người dân về các vấn đề nhằm tạo điều kiện để người dân hiểu rõ hơn những vấn đề còn vướng mắc.
Bộ Y tế cần tăng cường truyền thông giáo dục sức khoẻ cho nhân dân về cách phòng chống bệnh SXH, cụ thể là cung cấp thông tin về đặc tính muỗi vằn, thời điểm dễ bị muỗi vằn đốt, vệ sinh ngoại cảnh và các vật chứa nước trong gia đình, dấu hiệu nhận biết bệnh, cách phòng tránh muỗi, bọ gậy hiệu quả. Đặc biệt, cần chú trọng tới những người có trình độ học vấn bậc tiểu học. Bên cạnh đó cần đầu tƣ cho các kênh truyền thông hiệu quả: Tivi, Radio, hệ thống loa phát thanh, chú trọng kênh truyền thông trực tiếp từ cán bộ y tế đến người dân, nhất là đối tượng nữ giới và người dân ở lứa tuổi trung niên.
Trong công tác truyền thông phòng, chống bệnh dịch SXH cần có nhiều bài viết, cập nhật thông tin nhanh hơn, chính xác hơn, với nội dung đa dạng, phong phú để mọi người dân nắm bắt kịp thời, hiểu rõ hơn sự nguy hiểm và có biện pháp phòng tránh.
Có nhiều bài tuyên truyền hơn nữa để nâng cao ý thức người dân, các trường hợp nhiễm bệnh cần kịp thời đưa tin có thể phối hợp thêm truyền thanh, truyền hình để ai cũng lĩnh hội đƣợc kiến thức. Khuyến nghị cơ quan báo chí cần tăng cường thêm số lượng tin, bài về truyền thông chiến dịch Phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết. Bởi việc phòng, chống dịch bệnh này không phải là một sớm một chiều, chỉ cần mƣa xuống, các dụng cụ chứa nước sẽ tạo điều kiện cho lăng quăng phát triển thành muỗi. Một số giải pháp khác có thể triển khai nhƣ:
Đa dạng hoá các loại hình truyền thông: truyền hình, phát thanh, truyền thanh, panô, áp phích, khẩu hiệu, tờ rơi .. các cuộc thi tìm hiểu, trò chơi giáo dục, lồng ghép tuyên truyền trong các buổi họp dân, các hội nghị và hội thảo.
Tăng cường hoạt động tuyên truyền sâu rộng các biện pháp diệt véc tơ để nâng cao nhận thức của cộng đồng làm thay đổi hành vi tự phòng bệnh của cộng đồng, chuẩn bị cho việc luật hoá các nội dung phòng chống SD/SXH.
Đưa nội dung phòng chống SD/SXH vào chương trình giảng dạy của các trường Tiểu học và Trung học cơ sở….
Nâng cao kỹ năng thông tin tuyên truyền của các cán bộ cộng đồng, cộng tác viên tham gia dự án phù hợp với nội dung truyền thông theo mục tiêu đề ra.
Tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa công tác phòng chống sốt xuất huyết, các cấp chính quyền phải trực tiếp chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho các Ban, Ngành, Đoàn thể liên quan phối hợp với ngành Y tế trong các hoạt động phòng chống dịch tại cộng đồng.
Tăng cường công tác giáo dục truyền thông, nâng cao trình độ hiểu biết về bệnh sốt xuất huyết (sự nguy hiểm của bệnh, đường lây tryền bệnh …), cách phòng chống đến tận hộ gia đình trên các phương tiện thông tin đại chúng nhƣ ti vi, loa phát thanh, đài báo, tờ rơi, áp phích.
Một số giải pháp kiến nghị đối với Bộ Y tế:
Tăng cường nhận thức vai trò của thông tin cơ sở trong lãnh đạo và nhân dân.
Cần hình thành phản xạ trong công tác chỉ đạo truyền thông, là truyền thông không chỉ có truyền thông đại chúng. Trong các văn bản chỉ đạo thông tin, hiện nay, đa số là bỏ qua vai trò của thông tin cơ sở. Đề nghị khắc phục khiếm khuyết này nhƣ một thói quen đang phổ biến hiện nay.
Chú ý dành chi phí thích đáng cho thông tin cơ sở trong công tác truyền thông về y tế. Đảm bảo đủ nguồn lực, nhân lực thực hiện và tăng cường hiệu quả thực hiện.
Đầu tƣ nâng cấp cả phần loa và phần tiếng. Trang thiết bị hạ tầng kỹ thuật chính là phần loa, và đầu tƣ cung cấp thông tin về cơ sở chính là phần tiếng.
3.1.2. Nhóm giải pháp phòng chống sốt xuất huyết khi có dịch xảy ra Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức và hình thành thói quen cho cộng đồng để nâng cao tinh thần chủ động của người dân về việc áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh và khai báo cho cơ quan y tế địa phương khi mắc bệnh.
Đa dạng hoá các hình thức truyền thông: qua Đài Phát thanh và Truyền hình, báo, đài của Trung ƣơng và Hà Nội; qua hệ thống Đài Truyền thanh quận, huyện, thị xã và xã, phường, thị trấn; qua pano, tờ rơi, tờ gấp và tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng. Nội dung và phương pháp tuyên truyền phải phong phú, ngắn gọn, cụ thể, xúc tích, hấp dẫn để mọi người dân dễ tiếp thu
và thực hiện, chú trọng tuyên truyền những bệnh pháp phòng chống dịch. Khi đã xảy ra dịch SXH, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông, làm sao cho người dân biết phòng chống muỗi bằng các biện pháp cần thiết như: xua muỗi bằng hương hoặc bôi kem xoa chống muỗi, ngủ màn, vệ sinh môi trường quanh nhà, loại bỏ các vật dụng có thể chứa nước trong,... Chiến dịch diệt bọ gậy cần chú trọng vai trò của đội xung kích và có sự kiểm tra, giám sát. Đồng thời tích cực truyền thông tập trung vào các biện pháp tự hạ sốt, điều trị tại nhà với các trường hợp nhẹ, mới mắc, ví dụ như: hướng dẫn uống oresol, nước cam, chế độ nghỉ ngơi hợp lý,...
Thông tin kịp thời, chính xác diễn biến dịch bệnh cũng nhƣ các hoạt động phòng, chống dịch của Thành phố để nhân dân chủ động áp dụng các biện pháp phòng dịch bệnh nhƣng không hoang mang, lo lắng.
Thực hiện truyền thông nguy cơ, phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm cho các đối tượng lãnh đạo, quản lý, người tham gia trực tiếp phòng chống dịch và toàn thể người dân trong cộng đồng.
Với lợi thế truyền thông nhanh chóng, kịp thời và có độ phủ lớn của báo mạng, trong công tác truyền thông phòng, chống bệnh dịch SXH dengue cần có nhiều bài viết, cập nhật thông tin nhanh hơn, chính xác hơn, với nội dung đa dạng, phong phú để mọi người dân nắm bắt kịp thời, hiểu rõ hơn sự nguy hiểm và có biện pháp phòng tránh. Có nhiều bài tuyên truyền hơn nữa để nâng cao ý thức người dân, các trường hợp nhiễm bệnh cần kịp thời đưa tin có thể phối hợp thêm truyền thanh, truyền hình để ai cũng lĩnh hội đƣợc kiến thức.
Ngoài ra, cơ quan báo chí cần tăng cường đào tạo tập huấn chuyên ngành y cho biên tập viên biên tập về mảng y tế, đồng thời biên tập viên cũng phải thường xuyên học hỏi, tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tếnhững từ ngữ chuyên ngành y để có thể biên tập những bài viết về chuyên ngành đƣợc tốt nhất, khách quan nhất, chính xác nhất.
Các cơ quan báo chí cần xây dựng nội dung truyền thông để người dân có thể thay đổi hành vi, tích cực tham gia vào chiến dịch PCBD SXH dengue.
Làm được điều đó, báo chí cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, ngành y tế và chính quyền địa phương trong việc chủ động, ngăn chặn, khống chế DB và xử lý kịp thời dịch bệnh không để dịch bệnh lây lan trong cộng đồng..
TT thay đổi hành vi nhằm cung cấp thông tin chính xác, khách quan về dịch bệnh SXH dengue. Công tác TT không phải một sớm một chiều mà cần phải được TT thường xuyên, kiên trì, duy trì trong một thời gian dài và thường xuyên cung cấp thông tin mới nhất đểtiếp tục củng cố kiến thức, hiểu biết trong công chúng, nhân dân về dịch bệnh.
Nhằm thực hiện tốt điều này, trong việc thông tin về dịch bệnh SXH Dengue, nhà báo, phóng viên cần chú trọng đến đối tƣợng cần thay đổi hành vi đó là công chúng tiếp nhận thông tin, thông tin truyền tải đến công chúng là những thông tin thiết thực, gắn bó mật thiết với công chúng. Thông qua các bài phản ánh, tuyên truyền, các cơ quan báo chí cần phải cung cấp thông tin về tình hình dịch bệnh, những cảnh báo, khuyến cáo... của các ngành y tế để công chúng có những biến đổi trong nhận thức và hành vi, từ đó người dân có ý thức trong việc tự giác thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Hơn nữa, các cơ quan báo chí cần đổi mới trong công tác tuyên truyền, năm nào cũng truyền thông số ca mắc bệnh tăng cao, bệnh viện quá tải,…. không giải quyết đƣợc vấn đề gì mà ngược lại làm cho người dân hoang mang, lo lắng. Vì vậy, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã yêu cầu các cơ quan báo đài cần thay đổi phương thức truyền thông, nên truyền thông nguyên nhân mắc bệnh và các biện pháp phòng chống hiệu quả… Còn trên các phương tiện thông tin đại chúng, cần nghiên cứu sao cho truyền thông một cách đa dạng, phong phú và linh hoạt,
đáp ứng tập quán sinh hoạt của vùng miền, như: Miền Bắc người dân hay xem chương trình VTV, miền Nam thường xem kênh HTV, truyền hình Vĩnh Long, Cần Thơ… còn các vùng dân sống trong kênh rạch thường nghe đài…
Vậy nên, phải thông qua phương thức tiếp cận thông tin này để tiến hành truyền thông thì mới phát huy hết hiệu quả trong công tác phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết.