HÀNH VI VĂN MINH ĐÔ THỊ CỦA THANH NIÊN
3.5. Một số biện pháp kích thích việc thực hiện hành vi văn minh đô thị của thanh niên thành phố Hồ Chí Minh
Trên cơ sở tổng hợp và khái quát thông tin thu thập đƣợc từ câu hỏi mở của phiếu điều tra và từ phỏng vấn sâu, kết quả nhận định được các hướng biện pháp cụ thể nhƣ sau:
3.5.1. Tăng cường cung cấp thông tin một cách kịp thời và có biện pháp giáo dục nhận thức về văn minh, văn minh đô thị cho đối tượng thanh niên qua các phương tiện truyền thông phù hợp với đặc điểm tâm lý đối tượng cụ thể.
- Xây dựng nội dung giáo dục HVVMĐT cho các đối tƣợng thanh niên, biên soạn nội dung giáo dục cốt lõi, đặc biệt chú trọng yêu cầu về kỹ năng để thanh niên và các tổ chức tập hợp thanh niên có điều kiện tổ chức thực hiện trong những hoàn cảnh cụ thể. Một công dân TPHCM đã rất tâm huyết với vấn đề này: “Nếu trong một môi trường giáo dục tốt thì sẽ không hiếm gặp cảnh như tôi đã thấy: Một em nhỏ khi thấy mẹ đi lấn vạch dừng xe ở ngã tƣ khi có đèn đỏ lên tiếng đòi mẹ lùi xe lại khiến bà mẹ phải "bật cười" vì vui sướng. Một đứa trẻ ăn xong nhất định cầm giấy và túi nilon trên tay cho đến khi tìm đƣợc một thùng rác mới vứt đi. Hay một đứa trẻ biết góp ý với bạn mình khi các bạn quen dùng những câu từ thuộc dạng "phun châu nhả ngọc". Các em biết làm vậy vì đã được thầy cô dạy ở trường hoặc bố mẹ để tâm khuyến khích những điều ấy. Các em có ý thức đƣợc hành vi của mình (để dần dần những thói quen tốt sẽ hình thành) thì người lớn lẽ nào không làm tốt hơn thế gấp nhiều lần để làm gương.
Những HVVMĐT cần phải đƣợc giáo dục cho tất cả các đối tƣợng chứ không phải chỉ cho các em nhỏ đang còn ngồi học trong các nhà trường phổ thông mà còn cho người lớn, những người có vai trò quan trọng trong việc giáo dục, hình thành các thói quen tích cực cho các em.
- Xây dựng và phát hành bộ “cẩm nang” HVVMĐT đến từng thanh niên, đặc biệt đối với thanh niên tại các khu dân cƣ, trong đó chú trọng phần hỏi đáp về nội dung, cách thức ứng xử nhƣ thế nào là văn minh trong những tình huống cụ thể. Bộ
“cẩm nang” này sẽ là cơ sở chỉ dẫn cụ thể cho các bạn thanh niên TPHCM thực hiện các HVVMĐT trên cơ sở ý thức đƣợc về các giá trị của thanh niên ngày nay.
3.5.2. Tăng cường hoạt động giám sát xã hội thường xuyên và thường trực trong các hoạt động có thanh niên tham gia hoặc các hoạt động của thanh niên
Việc thúc đẩy thanh niên thực hiện HVVMĐT cần triển khai bắt đầu trước hết từ việc xây dựng và nâng cao nhân tố “sự giám sát xã hội thường trực” tại các “địa bàn trọng điểm”. Địa bàn trọng điểm là những nơi diễn ra các mối quan hệ thân thiết, gần gũi, có tính chất thường xuyên của con người, bao gồm: khu phố, ấp, cơ quan, trường học, công ty và những nơi thanh niên đều phải đến, sử dụng, thụ hưởng, thường xuyên, hàng ngày, đó là các đơn vị công cộng cơ sở.
3.5.3. Xây dựng một hành lang pháp lý (luật và dưới luật) về thực hiện HVVMĐT càng cụ thể càng tốt làm cơ sở cho việc xử lý, chế tài những hành vi vi phạm chuẩn mực văn minh đô thị. Hành lang pháp lý có ý nghĩa thiết thực đối với thanh niên là những qui định của các tổ chức đoàn thể của thanh niên nhƣ Đoàn TNCSHCM ở các trường học và khu dân cư, tổ chức Hội sinh viên, Hội liên hiệp thanh niên...
3.5.4. Trang bị các điều kiện vật chất ở mức cần thiết để thanh niên thực hiện đƣợc các quy định về nếp sống văn minh và thực hiện các HVVMĐT một cách cụ thể.
Người dân nói chung và thanh niên nói riêng cần được hỗ trợ chỗ ở và nơi làm việc, sinh hoạt để có điều kiện thực hiện HVVMĐT.
- Trang bị thùng rác đầy đủ tại các nơi công cộng, tại trường học, bến tàu, bến xe và khu dân cƣ.
- Trang bị thiết bị cần thiết tại nơi làm việc, nơi lao động … để thanh niên cảm thấy thoải mái thực hiện các qui định về HVVMĐT.
- Trang bị nhà vệ sinh công cộng trên các tuyến đường giao thông và tại các khu sinh hoạt cộng đồng để thanh niên thực hiện các thói quen văn minh tại đô thị và dần dần có ý thức thực hiện các HVVMĐT.
3.5.5. Nghiêm khắc trong việc xử phạt các hành vi vi phạm chuẩn mực văn minh đô thị. Cán bộ quản lý nhà nước thực thi công vụ khi phát hiện, xử lý, chế tài các hành vi vi phạm yêu cầu về văn minh đô thị phải nghiêm túc và nghiêm khắc. Việc dễ dãi, nhũng nhiễu,…của người đại diện Nhà nước thực thi công vụ sẽ làm ý chí của Nhà nước không được thực thi, pháp luật dù có đúng và đủ đến đâu cũng trở nên vô nghĩa, thậm chí phản tác dụng. Xây dựng một hệ thống dịch vụ công hiệu quả hỗ trợ đắc lực trong việc thực hiện HVVMĐT. Mục tiêu thực hiện cần hết sức cụ thể, tập trung để dễ nhớ, dễ làm.
3.5.6. Huy động nhiều lực lượng xã hội khác nhau để cùng tham gia điều tiết, điều chỉnh hành vi con người nói chung và thanh niên nói riêng trong thực hiện HVVMĐT như: dư luận xã hội, hương ước, hội đoàn, các tổ chức tôn giáo,… Quá trình thúc đẩy thực hiện HVVMĐT cần theo nguyên tắc: thuyết phục và hình thành cho số đông; sau đó xử lý, kích thích số ít còn lại. Nhà trường phổ thông, các trường đại học tổ chức các đội kiểm tra qui tắc HVVMĐT đối với học sinh và sinh viên.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
Thanh niên thành phố Hồ Chí Minh nhận thức chƣa rõ về văn minh, văn minh đô thị và các hành vi văn minh đô thị, động cơ thực hiện hành vi văn minh đô thị không mạnh. Đa số thanh niên đồng tình, ủng hộ việc thực hiện hành vi văn minh đô thị. Thanh niên thành phố Hồ Chí Minh nhận định rằng, thanh niên thành phố Hồ Chí Minh thực hiện hành vi văn minh đô thị ở mức độ trung bình, trong đó hành vi chấp hành luật giao thông được thực hiện tốt nhất vì trên đường phố, lực lƣợng cảnh sát giao thông luôn có mặt để điều tiết và xử phạt những hành vi vi phạm
Trong ba nhóm hành vi: quan hệ giữa thanh niên với người khác, quan hệ giữa thanh niên với chính bản thân mình và quan hệ giữa thanh niên với môi trường, thì hành vi thể hiện mối quan hệ giữa thanh niên với môi trường được thực hiện với mức độ cao nhất. Trong các nhóm khách thể, nhóm học sinh phổ thông thực hiện
các hành vi văn minh đô thị ở mức độ tốt hơn, tiếp theo là sinh viên và sau cùng là thanh niên sống trên địa bàn dân cƣ.
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hành vi văn minh đô thị của thanh niên thành phố Hồ Chí Minh thì yếu tố chủ quan ảnh hưởng rõ nhất là “nhận thức của thanh niên”; yếu tố khách quan ảnh hưởng rõ nhất là “Điều kiện, phương tiện vật chất” và
“các qui định thực hiện hành vi văn minh đô thị”.
Hai chân dung cá nhân thực hiện các hành vi văn minh đô thị bắt đầu từ việc xác định giá trị của mình và hình thành các thói quen tốt một cách tự nhiên.
Để thúc đẩy thanh niên thành phố Hồ Chí Minh thực hiện hành vi văn minh đô thị, cần chú trọng thực hiện các biện pháp kích thích phù hợp.
Thực nghiệm đã khẳng định: khi có biện pháp giáo dục, thay đổi nhận thức về hành vi văn minh đô thị theo hướng tích cực thì thanh niên có xu hướng hành vi tích cực. Tuy nhiên chỉ khi trang bị tương đối đầy đủ các phương tiện vật chất, có các tác động quản lý, kiểm tra và động viên kịp thời thì thanh niên mới thực sự có các hành vi văn minh đô thị cụ thể.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ