Chương 2: XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VÀ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CỦA BAN CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC TỪ NĂM 2010 ĐẾN NAY THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN,
2.2. Thực trạng chất lượng hoạt động của Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới ở huyện Bình Xuyên
2.2.1. Ưu điểm
Nhận thức đúng vị trí quan trọng của nông thôn trong phát triển kinh tế xã hội của huyện, Đảng bộ huyện Bình Xuyên ngay từ đầu đã quan tâm lãnh đạo xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn, đặc biệt từ sau năm 1999 khi hoàn thành điều chỉnh địa giới hành chính của huyện. Đảng bộ huyện Bình Xuyên xác định xây dựng nông thôn mới nhằm từng bước xây dựng nền tảng của chủ nghĩa xã hội ở nông thôn, thúc đẩy nông thôn phát triển toàn diện để nâng cao cuộc sống cho nông dân, dần xóa bỏ sự khác biệt, giảm dần khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Mặc dù còn nhiều khó khăn trong việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, huyện Bình Xuyên cũng như những địa phương khác trong tỉnh đang nỗ lực hoàn thành sớm nhất mục tiêu đề ra, phấn đấu đến năm 2015 phấn đấu 6/10 xã đạt tiêu chí nông thôn mới, trước năm 2020 phấn đấu 100%
xã đạt tiêu chí nông thôn mới, huyện đạt huyện nông thôn mới.
Để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đúng tiến độ kế hoạch đã đề ra. Ban thường vụ Huyện uỷ đã thành lập Ban chỉ đạo do đồng chí Bí thư Huyện uỷ làm trưởng ban, phó ban và các thành viên trong ban chỉ đạo là các đồng chí Ban thường vụ Huyện
uỷ, Ban chấp hành huyện uỷ. Ban chỉ đạo đã xây dựng quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên bám sát nội dung trong chương trình xây dựng nông thôn mới, theo dõi chỉ đạo các đơn vị làm tốt các nhiệm vụ mà kế hoạch đã đề ra. Ban chỉ đạo tổ chức duy trì đều đặn các cuộc họp vào ngày 20 hàng tháng để nghe các thành viên báo kết quả đạt được trong tháng và nhiệm vụ, giải pháp phải triển khai trong các tháng tiếp theo.
Ban chỉ đạo đã chỉ đạo các xã thành lập ban chỉ đạo, ban quản lý xã và ban phát triển thôn, đảm bảo 10/10 xã có ban chỉ đạo và ban phát triển thôn.
Ban chỉ đạo các xã hàng năm có kiện toàn, bổ sung và xây dựng quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ cụ thể, ban quản lý các xã đã triển khai xây dựng chương trình, kế hoạch, triển khai xây dựng hạ tầng nông thôn…, các ban phát triển thôn tham gia giám sát trong thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới.
Nhằm triển khai nhân rộng chương trình xây dựng nông thôn mới đến toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân trong huyện, tháng 11 năm 2011, Ban chỉ đạo huyện đã tổ chức lễ phát động phong trào “Bình Xuyên chung sức xây dựng nông thôn mới”. Trong 3 năm, phối hợp với Văn phòng điều phối nông thôn mới, Trung tâm bỗi dưỡng kiến thức và đào tạo nghề cho nông dân tỉnh mở được 69 lớp tập huấn, tuyên truyền về Chương trình nông thôn mới trong đó 2 lớp tập huấn tại UBND huyện cho ban chỉ đạo huyện và 67 lớp của 10 xã với 7.566 lượt người tham gia. Năm 2013 đã phối hợp với Văn Phòng điều phối tập huấn 2 lớp tại Phú Xuân và Đạo Đức, phối hợp với Trung tâm bồi dưỡng kiến thức và dạy nghề cho nông dân 10 xã được 32 lớp = 3.966 lượt người (lớp 2 ngày). Qua các lớp tập huấn trình độ nhận thức của nhân dân được nâng lên rõ rệt đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng nông thôn mới tại địa phương.
Để có kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện Ban chỉ đạo huyện đã tổ chức cho thành viên Ban chỉ đạo huyện, các đồng chí Bí thư, Chủ tịch các xã đi thăm quan học tập, trao đổi kinh nghiệm mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã Hải Đường - huyện Hải Hậu - tỉnh Nam Định xã điểm của Trung ương về nông thôn mới. Phối hợp với Văn phòng điều phối xây dựng nông thôn mới tổ chức cho lãnh đạo 10 xã thăm quan mô hình xây dựng nông thôn mới tại xã Thanh Tân - huyện Kiến Xương - tỉnh Thái Bình và xã Tân Thịnh - huyện Lạng Giang - tỉnh Bắc Giang.
Công tác xây dựng nông thôn mới được tuyên truyền thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng như hệ thống đài truyền thanh của huyện, hệ thống loa truyền thanh của xã, các bảng biển, panô, khẩu hiểu… kết hợp tuyên truyền thông qua các hội nghị, các cuộc họp chi bộ, họp thôn để tuyên truyền đến toàn thể các bộ, đảng viên và nhân dân được biết về các chủ trương đường lối, chính sách xây dựng nông thôn mới của các cấp.
Ban chỉ đạo và các Phòng, Ban, ngành, đoàn thể liên quan đã kịp thời ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện với những giải pháp cụ thể, cơ chế phù hợp, sát thực tế, cơ bản đáp ứng theo chỉ đạo, hướng dẫn của Tỉnh, Trung ương. Đồng thời, tích cực kiểm tra, giám sát về công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện tại các địa phương, đơn vị. Trên cơ sở đó, từ huyện đến xã đã thành lập được Ban chỉ đạo chương trình xây dựng nông thôn mới.
Thành lập các tổ công tác, trực tiếp xuống các xã để hướng dẫn, giúp đỡ trong công tác lập quy hoạch. Xây dựng đề cương hướng dẫn các xã đánh giá, rà soát về thực trạng nông thôn theo 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia, để làm cơ sở lập Đề án xây dựng nông thôn mới. Đối với các xã đã thành lập, kiện toàn ban chỉ đạo thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, Ban quản lý xây dựng nông thôn mới, ban phát triển thôn và duy trì hoạt động của các
Ban chỉ đạo, phân công cán bộ địa phương theo dõi, đôn đốc, kiểm tra tổ chức thực hiện các nội dung chương trình xây dựng nông thôn mới ngay tại địa phương theo tinh thần chỉ đạo của Ban chỉ đạo huyện.
2.2.2. Những hạn chế, khuyết điểm
Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới, chưa nhận thức sâu sắc, toàn diện về tầm quan trọng của vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân cho nên chủ trương, đường lối của Đảng vào từng khu vực nông thôn chưa phát huy được tiềm năng sẵn có ở nông thôn.
Một số thành viên Ban chỉ đạo huyện được phân công chỉ đạo xã còn chưa bám sát cơ sở để kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện ở cơ sở. Sự phối hợp giữa các phòng, ban, ngành của huyện và các xã chưa nhịp nhàng dẫn đến một số công việc triển khai chậm không đúng tiến độ. Nhiều phòng ban còn chưa thực hiện tốt chế độ báo cáo theo các tiêu chí được phân công, nhiều số liệu báo cáo còn chưa thống nhất giữa các xã với các phòng ban chức năng.
Công tác quy hoạch có vị trí đặc biệt quan trọng bởi nó định hướng cho việc thực hiện xây dựng nông thôn mới theo từng giai đoạn, thực hiện một cách có chiến lược và lâu dài nhưng do lịch sử để lại không được đầu tư, bởi vậy nhiều xã quy hoạch theo kiểu nhỏ lẻ, nhất thời, thiếu tính đồng bộ, làm mất cảnh quan của 1 xã nông thôn theo tiêu chí mới. Công tác xây dựng quy hoạch (bao gồm cả quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết). Đây là vấn đề quan trọng nhưng trong thời gian vừa qua Ban chỉ đạo chưa tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác này, còn phó mặc cho đơn vị tư vấn thiết kế trong khi đó số lượng đơn vị tư vấn thiết kế quá nhiều, một đơn vị qui hoạch khoảng vài xã trong khi đó cán bộ chuyên môn thiếu, công tác khảo sát đo đạc thiếu chính xác, chất lượng qui hoạch không cao, điều đáng nói là qui hoạch của xã thiếu
ăn nhập, phù hợp với qui hoạch chung của huyện, qui hoạch của vùng nối liền hệ thống giao thông thuận lợi, cấp thoát nước, môi trường giữa các xã trong huyện chưa thống nhất. Mạnh xã nào xã đó làm, chưa được bàn bạc thống nhất chung trong toàn huyện.
Khó khăn chung của công tác quy hoạch ở nông thôn là nhiều xã hạ tầng kỹ thuật ở nông thôn có nhiều hạn chế, khu trung tâm xã không có điều kiện mở rộng, nhiều xã thiếu sân vận động, nhà văn hóa, hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải, rác thải, nghĩa địa, hệ thống giao thông, thủy lợi còn chắp vá, nên khi quy hoạch chi tiết là rất khó khăn. Căn cứ vào các tiêu chí đề ra nên khi quy hoạch còn rất gò bó, cứng nhắc, tính khả thi kém, hiệu quả sử dụng thấp, đã có xã xây dựng nhà văn hóa, trạm xử lý rác thải, trạm cấp nước cho nông thôn hiệu quả sử dụng quá thấp. Công tác đền bù giải phóng mặt bằng nhiều nơi có khó khăn chủ yếu là thiếu kinh phí để đền bù, một số nơi tính toán chưa đầy đủ, nhân dân chưa đồng tình nhất trí nên tiến độ chậm.
Việc công khai dân chủ quy hoạch xây dựng một số nơi làm chưa tốt, nhân dân chưa được biết, được bàn dẫn đến những thắc mắc thậm chí còn khiếu kiện gây mất ổn định.
Bình Xuyên là một huyện thuần nông, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ huyện lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trước hết là cơ cấu sản xuất và đầu tư, thường chỉ xuất phát từ lòng mong muốn đi nhanh, không tính tới điều kiện và khả năng thực tế, không kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu công nghiệp với nông nghiệp thành một cơ cấu hợp lý. Điều đó dẫn đến những hạn chế trong việc thực hiện mục tiêu về hình thức tổ chức sản xuất.
Tổ chức lại sản xuất gắn với tổ chức lại và tạo lập mới những tổ chức chính trị - xã hội phù hợp với trình độ phát triển của cư dân nông thôn còn gặp nhiều khó khăn và mang tính lâu dài.
Những kết quả chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế cũng như mong muốn của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Thu nhập bình quân đầu người ở các xã nông thôn còn thấp so với thu nhập chung của huyện. Công tác xây dựng cơ bản còn chậm, việc xây dựng đường giao thông nội đồng còn chậm được triển khai. Một số bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự đầu tư của nhà nước. Hạn chế lớn nhất trong xây dựng nông thôn mới ở huyện là việc huy động vốn từ các nguồn để xây dựng hạ tầng nông thôn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là huy động từ nhân dân, doanh nghiệp, chủ yếu phần lớn vẫn trông đợi vào sự hỗ trợ của nhà nước.
Chính quyền một số xã chưa thực sự vào cuộc, ban chỉ đạo ở các xã còn thụ động, trình độ chuyên môn của cán bộ cơ sở còn chưa đáp ứng được yêu cầu xây dựng nông thôn mới, đa số vẫn là cán bộ kiêm nhiệm nên hiệu quả đạt được chưa cao.
Ban chỉ đạo ở cơ sở hiện nay nhìn chung có nhiệt tình, có ý thức trách nhiệm với công tác xây dựng nông thôn mới, tuy nhiên do nhiều người chưa được đào tạo cơ bản nhất là kiến thức về xây dựng, kiến thức về kinh tế, quản lý kinh tế, trong khi đó lại phải quản lý nguồn vốn khá lớn để xây dựng chương trình nông thôn mới nên rất dễ thất thoát lãng phí, vi phạm nguyên tắc về quản lý xây dựng cơ bản, quản lý kinh tế tài chính. Thành viên Ban chỉ đạo là cán bộ lãnh đạo quản lý và cán bộ làm nghiệp vụ ở cơ sở phần lớn chưa được đào tạo, bồi dưỡng kịp thời, chưa thật sự ưu tiên và có chính sách khuyến khích cán bộ giỏi. Hơn nữa, cán bộ cơ sở chưa nắm được chiến lược phát triển nông nghiệp nằm trong chiến lược chung về phát triển kinh tế xã hội, thiếu thống nhất trong nhận định đánh giá đúng đắn các tài nguyên, xử lý tổng hợp các điều kiện kinh tế xã hội. Bởi vậy, đây là hạn chế của Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới. Ban chỉ đạo ở các xã chưa hoạt động tích cực theo chức năng và nhiệm vụ của mình, không biết đề ra kế hoạch, phân công cho
từng thành viên chưa rõ ràng. Một số thành viên Ban chỉ đạo chưa gương mẫu trong việc xây dựng nông thôn mới, lập trường quan điểm chưa vững vàng, thoái hóa biến chất, xa rời nhiệm vụ mà chạy theo lợi ích cá nhân. Công tác kiểm tra, giám sát trong quá trình xây dựng nông thôn mới vẫn còn hạn chế về tính kịp thời, thường xuyên. Tóm lại, Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới vẫn còn những hạn chế, bất cập, những hạn chế đó làm cho sự nghiệp xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện còn những khó khăn chậm tháo gỡ và chưa đạt được kết quả như mong muốn.