THIẾT BỊ ĐIỆN TRUNG - CAO ÁP
4. Dao cách li hai trụ đứng cắt ở
Khi điện áp làm việc tăng, khoảng cách cách điện rộng đòi hỏi cần tiếp điểm dài. Dao cách li cắt thẳng đứng ở giữa có hai cần tiếp điểm dùng cho mạng điện áp bằng hoặc lớn hơn 400kV, ở đây có nhiều ưu điểm hơn.
Hình 10-6 cho thấy hai cột sứ đỡ được lắp trên khung. Gắn với chúng là hộp số có các cần tiếp điểm và đầu cao áp. Sứ quay nối với ổ quay trên khung ở đầu ổ trên hộp
số. Cơ cấu thao tác được đặt dưới tâm khung, lực được truyền đến hai ổ quay bằng thanh giằng. Tùy theo yêu cầu, cả hai phía của dao cách li có thể đặt cầu dao nối đất. Các tiếp điểm nối đất được lắp trên tay đỡ giữa sứ và hộp số.
Hình 10-6 Dao cách li cắt ở giữa đặt đứng kiểu TK, 525kV
1. Ổ quay; 2. Khung; 3. Sứ đỡ; 4. Sứ quay 2. Cần tiếp điểm; 6. Đầu cao áp; 7. Cơ cấu thao tác; 8. Hộp số
Dao cách li cắt ở giữa đặt đứng đòi hỏi lực thao tác nhỏ hơn các loại khác có cần một tiếp điểm.
Cột đỡ của trạm không cần cao quá do đó chi phí làm nền móng cũng thấp hơn. Cấu trúc cơ khí của dao cách li cũng đơn giản bởi tay cầm mang dòng điện chỉ quay theo mặt thẳng đứng không có chuyển động quay phụ để đạt được áp suất tiếp điểm cần thiết. Giống như các loại dao cách li khác sứ đỡ được đặt trên các bu lông đế sau khi căng dây cho pheúp điều chỉnh chính xác cần tiếp xúc và bù dung sai của sứ đỡ. Sứ quay có ổ đứng trên đầu hộp số và truyền lực tác động mà không bị xoắn, hộp số và nửa tay cần tiếp điểm tạo nên bộ khớp cơ khí.
Các tay cần tiếp điểm chế tạo các linh kiện dao cách li quay hai trụ bằng cấu trúc nhôm hàn, chỉ một vài mối nối sử dụng bu lông. Các tiếp điểm quay truyền dòng điện đến hộp nhôm đúc chịu được mọi thời tiết. Áp suất tiếp điểm thấp làm cho tiếp điểm ít bị mòn, thiết bị khóa liên động đề phòng tay cần tiếp điểm tách dời khi có dòng ngắn mạch cao và đảm bảo làm việc không sai sót trong các điều kiện bất thường. Thanh truyền chéo truyền lực tác động từ cơ cấu thao tác đến hai ổ dưới và quay các sứ quay đến ổ trục trong hộp số. Thanh truyền chéo và các thanh tác động ở hộp số vượt qua điểm chết rất nhanh trước khi đạt đến vị trí mở và khóa tay cần máy dẫn dòng điện ở vị trí này. Mỗi tay cần tiếp điểm quay thẳng đứng một góc 900. Ở vị trí mở chúng hướng thẳng đứng lên trên, tạo ra khoảng cách cách điện theo chiều ngang.
10.3. CẦU DAO NỐI ĐẤT MỘT TRỤ
Trong các trạm ngoài trời, cầu dao nối đất không những đòi hỏi đặt trực tiếp ở dao cách li mà còn ở cả các vị trí khác. Ví dụ để nối đất cho các phân đoạn thanh góp riêng rẽ.
Cầu dao nối đất một trụ dùng cho trường hợp này có thể được sử dụng như bệ đỡ cho thanh góp dạng ống. Cầu dao nối đất lắp vào dao cách li hoặc đặt riêng trên một cột có cùng các linh kiện như nhau, chỉ khác biệt là khung là giá đỡ cho tiếp điểm nối đất. Khung đế có sứ đỡ cách điện cho cơ cấu thao tác (hình 10-7) được gắn với chi tiết đỡ tiếp điểm và tiếp điểm nối đất. Theo yêu cầu khác nhau có hai kiểu dao nối đất: Cầu dao nối đất thẳng đứng dùng cho
điện áp định mức và dòng điện đỉnh thấp.
Hình 10-7: Cầu dao nối đất cao áp 420kV loải mọỹt trủ
Cầu dao nối đất quay thẳng dùng cho điện áp và dòng điện đỉnh cao hơn. Sự khác nhau của hai loại cầu dao này nằm ở chỗ thiết kế cơ cấu thao tác và do đó dẫn đến chuyển động mà cần tiếp xúc thực hiện. Cần tiếp xúc của cầu dao nối đất thẳng đứng có khả năng khớp nối trên trục và chỉ thực hiện chuyển động quay với góc khoảng 900. Ở vị trí đóng, tiếp điểm nối đất nằm giữa các ngón tiếp xúc và những ngón này ép lò xo lại. Cơ cấu cầu dao nối đất quay thẳng đứng cho phép làm tăng tính năng, tay tiếp điểm quay trước nhưng cuối vòng quay chuyển sang đường thẳng vào tiếp điểm nối đất. Lá tiếp điểm trên tay cần tiếp xúc cố định vào tiếp điểm nối đất tạo nên chỗ nối có thể chịu dòng điện đỉnh cao.
10.4. CƠ CẤU THAO TÁC CỦA DAO CÁCH LI VÀ CẦU DAO NỐI ĐẤT
Cơ cấu thao tác dao cách li và cầu dao nối đất được truyền động bằng động cơ hoặc thao tác bằng tay.
Nói chung cơ cấu thao tác được lắp trực tiếp trên khung đế của dao cách li hoặc cầu dao nối đất.
Tuy vậy, vì dao cách li được lắp cách mặt đất (ví dụ lắp trên cột) nên cần phải có cơ cấu thao tác đạt đến vị trí đó. Bộ phận tác động tác động đòi hỏi có ổ bi và các thanh nối phụ . Có thể thao tác bằng tay khẩn cấp với mọi loại cơ cấu thao tác nếu khi nguồn bị sự cố hoặc khi tiến hành điều chỉnh.
119
Cơ cấu thao tác cũng gắn với công tắc báo hiệu vị trí đóng mở, dùng cho các mục đích kiểm tra và khóa liên động. Loại truyền dẫn bằng động cơ cũng có công tắc và thiết bị điều khiển. Hệ thống điều khiển được bố trí sao cho chỉ cần một xung đóng mở và cơ cấu chấp hành tự động cắt khi đạt đến vị trí cuối. Trường hợp thao tác bằng tay khẩn cấp, tiếp điểm an toàn ngắt mạch động cơ sao cho không thể tác động cùng lúc từ buồng điều khiển. Các hệ thống truyền động động cơ cũng được trang bị điều khiển tại chỗ và điều khiển từ xa.
Để đề phòng thao tác sai, các cơ cấu của dao cách li và dao nối đất được khóa liên động lẫn nhau(hệ thống động cơ chạy điện và hệ thống có thao tác bằng tay). Các hệ thống thao tác bằng tay và bằng động cơ có thể được trang bị bằng cuộn dây khóa hình xuyến, khi điện áp khóa liên động bị mất tránh được tác động nhầm bằng tay.
Thao tác tại chỗ chỉ có thể được tiến hành nếu có điện áp và các điều kiện khóa liên động quy định được thỏa mãn. Ví dụ: dao cách li chỉ có thể đóng hoặc mở được nếu máy ngắt liên quan đến nó mở. Cũng có thể trang bị nhiều loại khóa liên động.
Hình 10-8: Bộ truyền động bằng tay của dao cách li.
1.Tay nắm; 2.Tay đòn; 3.Thanh kéo gắn với êcu 4 trên quảt 5 vaì thanh kẹo 6;7.Trủc
Hệ thống tác động của dao cách li và cầu dao nối đất có khóa liên động điểm
chết, sao cho vị trí đóng mở không thể thay đổi một cách ngẫu nhiên do các điều kiện sự cố như ngắn mạch có động đất hay gió bão xảy ra.
10.5. CẦU DAO CAO ÁP
Cầu dao cao áp là cơ cấu đóng ngắt cơ khí có khả năng đóng/dẫn và cắt dòng điện, kể cả quá tải làm việc quy định ở các điều kiện làm việc bình thường trong lưới điện và cũng có thể dẫn điện ở các điều kiện bất thường đã quy định. Ví dụ ngắn mạch trong khoảng thời gian quy định. Cầu dao cao áp cũng có thể đóng dòng ngắn mạch nhưng không cắt chúng.
Cầu dao cao áp được thiết kế cho cả trạm trong nhà và ngoài trời, theo chức năng đóng ngắt và áp dụng có sự phân biệt giữa :
-Cầu dao thông dụng.
-Cầu dao có mục đích đặc biệt.
-Cầu dao có mục đích hạn chế.
-Cầu dao chuyên dụng.
-Cầu dao một bộ tụ điện.
-Cầu dao bộ tụ.
-Cầu dao kháng điện song song.
Khi sử dụng dao cách li -cầu dao mà ở vị trí mở phải thỏa mãn các yêu cầu cách điện quy định cho dao cách li. Các cầu dao cao áp hiện nay hiện nay cũng đang được sử dụng cho các trạm .
Hình 10-9: Bộ truyền động bằng hệ trục khớp cho dao cách li
1. Tấm đệm gắn trên tường; 2.Tay quay; 3.Khung đỡ; 4. Ống nối; 5.Trục khớp ; 6. Bánh khớp; 7.Trục
10.6. DAO CÁCH LI VÀ CẦU DAO PHỤ TẢI LƯỚI TRUNG ÁP