Chương III. THỰC TRẠNG BIỂU HIỆN TÌNH CẢM ĐỐI VỚI GIA ĐÌNH CỦA TRẺ 6 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG VẼ TRANH
3.1. Đánh giá của giáo viên và cha mẹ trẻ về biểu hiện tình cảm đối với gia đình của trẻ 6 tuổi trong hoạt động vẽ tranh
Để có cái nhìn tổng quát và toàn diện về biểu hiện tình cảm gia đình của trẻ 6 tuổi trong hoạt động vẽ tranh, chúng tôi đã tiến hành khảo sát trên 36 cha/mẹ có con đang theo học lớp 1G trường Tiểu học Nguyễn Khả Trạc – Cầu Giấy – Hà Nội. Đầu tiên, chúng tôi tiến hành khảo sát hứng thú với hoạt động vẽ tranh của trẻ thông qua lăng kính của cha/mẹ trẻ. Kết quả nghiên cứu được thể hiện ở bảng dưới đây:
Biểu 3.1. Mức độ hứng thú với hoạt động vẽ tranh của trẻ 6 tuổi Kết quả nghiên cứu cho thấy toàn bộ số cha – mẹ tham gia khảo sát đều cho rằng trẻ có hứng thú với hoạt động vẽ tranh. Cụ thể là: có đến 44,4% là rất hứng thú, 41,7% là hứng thú và 13,9% là ít hứng thú với hoạt động vẽ tranh.
Phỏng vấn sâu giáo viên cô Q (giáo viên bộ môn mỹ thuật lớp 1G) nhận được câu trả lời là: “Trong tiết mỹ thuật học sinh lớp 1G rất hào hứng,
rất hứng thú hứng thú ít hứng thú
44,4 41,7
13,9
56
tập trung và vui vẻ khi vẽ tranh. Đến giờ mỹ thuật các con rất vui vẻ, cảm thấy các con được thoải mái, giảm bớt căng thẳng hơn. Các con rất hay hỏi cô là bao giờ đến giờ mỹ thuật, hôm nay con được vẽ tranh gì hay con làm thế nào để tô tranh cho đẹp.” Thực vậy khi quan sát tranh của trẻ chúng tôi cũng nhận thấy rằng trẻ có hứng thú với hoạt động vẽ tranh, điều này thể hiện ở việc: Trong quá trình quan sát trẻ trong giờ vẽ tranh nhận thấy trẻ rất hào hứng, vui vẻ, tươi cười và sẵn sàng vào giờ học mỹ thuật, ngay khi cô mới vào lớp. Trong giờ trẻ hoạt động khá sôi nổi, tích cực vẽ tranh, trao đổi với cô giáo, bạn bè về tranh vẽ, cách vẽ tranh, tô màu tranh vẽ sao cho bức tranh đẹp, chất lượng hơn.
Như vậy, có thể khẳng định rằng trẻ 6 tuổi hứng thú trong hoạt động vẽ tranh. Vậy trẻ hứng thú với hoạt động vẽ tranh nào? Câu trả lời thể hiện ở biều đồ dưới đây:
Biểu 3.2. Hứng thú của trẻ với các loại hình tranh vẽ
Kết quả nghiên cứu cho thấy phần lớn trẻ hứng thú với hoạt động vẽ tranh tự do cụ thể là 83%. Ngoài ra trẻ còn hứng thú với hoạt động vẽ tranh theo mẫu 11% và vẽ tranh theo đề tài 6%.
vẽ tranh đề tài 6%
vẽ tranh theo mẫu 11%
vẽ tranh tự do 83%
57
Qua phỏng vấn sâu cô T (giáo viên chủ nhiệm lớp 1G), cô cho rằng:
“Chị nhận thấy rằng, các con rất thích vẽ tranh, mỗi lần cho vẽ các con thích vẽ tranh tự do nhất. Không chỉ ở giờ mỹ thuật mà trong các giờ sinh hoạt chung, các tiết trống cho các con vẽ tranh, các con thích vẽ tự do theo ý thích của mình. Vẽ tranh theo chủ đề các con không hứng thú lắm, thường là chủ đề về gia đình, người con yêu thích, cây cối và vẽ nhà thì các con tích cực thôi.
Vẽ theo mẫu thì các con cảm thấy bị ép buộc, không đúng theo suy nghĩ của bản thân.”
Cha mẹ là những người trực tiếp sinh thành, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Vì vậy cha mẹ là những người gần gũi nhất đối với trẻ, đặc biệt là trẻ 6 tuổi. Khi trẻ vẽ tranh qua vô thức trẻ sẽ bộc lộ những tâm tư, tình cảm của mình. Vậy có bao nhiêu cha mẹ chú ý đến biểu hiện bên ngoài của hoạt động và mức độ trẻ bộc lộ tình cảm gia đình trong hoạt động vẽ tranh? Điều này được chứng minh ở bảng dưới đây.
Tiêu chí Mức độ Số lượng Tỷ lệ
Cha mẹ có quan sát biểu hiện bên ngoài của trẻ trong khi vẽ tranh
Thường xuyên quan sát
20 55,6%
Thỉnh thoảng quan sát
13 36,1%
Không quan sát 3 8,3%
Mức độ trẻ bộc lộ tình cảm gia đình trong hoạt động vẽ tranh
Không bộc lộ 1 3,1%
Có bộc lộ 18 56,3%
Bộc lộ phong phú, đa dạng
13 40,6%
Bảng 3.1. Mức độ quan sát của cha mẹ đối với biểu hiện của trẻ trong khi vẽ tranh và mức độ trẻ bộc lộ tình cảm gia đình trong hoạt động vẽ tranh
58
Phần lớn cha mẹ có dành thời gian quan sát biểu hiện của trẻ trong khi vẽ tranh, cụ thể là thường xuyên quan sát 55,6% và thỉnh thoảng quan sát 36,1%. Điều này thể hiện sự gắn bó tình cảm giữa cha mẹ và con cái trong gia đình, phù hợp với mẫu nghiên cứu là phần lớn gia đình đều có đủ cha và mẹ cùng nhau chăm sóc con cái.
Tuy cha mẹ dành nhiều thời gian để quan sát các biểu hiện bên ngoài của trẻ nhưng cha mẹ mới chỉ dừng lại ở việc biết trẻ có bộc lộ tình cảm qua tranh vẽ. Cụ thể là hơn một nửa số cha mẹ biết con có bộc lộ tình cảm gia đình qua tranh vẽ. Có 40,6% biết con bộc lộ tình cảm qua tranh vẽ phong phú và đa dạng. Điều này cũng phù hợp với thực tế vì những cảm nhận, nhận định của cha mẹ chỉ là nhận định ban đầu cảm tính mà không phải là nhận thức bài bản, chính thống về biểu hiện tình cảm của trẻ trong hoạt động vẽ tranh.
Vì vậy cha mẹ rất có nhu cầu tìm hiểu tâm lý trẻ thông qua vẽ tranh gia đình cụ thể khi được hỏi về: “Theo anh (chị) việc tìm hiểu tâm lý trẻ thông qua vẽ tranh gia đình có cần thiết không? Vì sao? “Chúng tôi nhận được phản hồi: có tới 31 phụ huynh trên 36 phụ huynh cho rằng việc tìm hiểu tâm lý trẻ thông qua vẽ tranh gia đình là cần thiết và rất cần thiết. Cụ thể khi được hỏi nhận được câu trả lời: “Rất cần thiết vì nếu tìm hiểu được tâm lý trẻ qua trẻ vẽ, sẽ nắm bắt được sự phát triển, những khó khăn, những thiết sót cần bổ sung của trẻ. Giúp trẻ phát triển tốt hơn.”, “Rất cần thiết vì thông qua tranh vẽ của con có thể hiểu được suy nghĩ, tâm tư, tình cảm của con.”, “Rất cần thiết vì giúp bố mẹ gắn bó với con và con gắn kết với gia đình hơn.”
Phỏng vấn sâu cô giáo T (giáo viên chủ nhiệm lớp 1G) cô cho rằng rất cần thiết để tìm hiểu tâm lý gia đình của trẻ trong hoạt động vẽ tranh. Vì trẻ 6 tuổi vẫn còn nhỏ, gia đình hay chính là cha mẹ giữ vai trò quan trọng
59
và có anh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển, sự tập trung học tập của trẻ.
Nếu qua tranh vẽ có thể nắm được những tâm tư, tình cảm của trẻ, có thể trẻ đang gặp những khó khăn trong mối quan hệ tình cảm gia đình hoặc những vấn đề trong đời sống gia đình trẻ đang tác động tiêu cực đến trẻ.
Giáo viên sẽ có sự kết hợp, trao đổi cùng với gia đình, cha mẹ của con để giúp con tháo gỡ khó khăn, tập trung học tập tốt hơn, mang lại kết quả học tập tốt hơn.