Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SV
1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học
1.2.3. Yếu tố gia đình và xã hội
Gia đình là môi trường đầu tiên và gần gũi nhất, có vai trò định hình thói quen học tập, ý thức tự học và động lực phấn đấu. Một gia đình có môi trường học tập tích cực, cha mẹ quan tâm đến việc học của con cái, luôn khuyến khích và tạo điều kiện về thời gian, không gian sẽ giúp SV phát triển tốt kỹ năng tự học. Sự hỗ trợ từ cha mẹ, như việc chia sẻ kinh nghiệm học tập, định hướng nghề nghiệp, hoặc đơn giản là động viên tinh thần, tạo ra nền tảng vững chắc để SV tự tin hơn khi tự học. Ngược lại, những gia đình thiếu sự quan tâm, có môi trường xung đột hoặc áp đặt quá mức thường làm giảm động lực học tập của SV, thậm chí gây áp lực tiêu cực khiến họ mất tập trung trong quá trình tự học.
Sự kỳ vọng và áp lực lực từ gia đình có thể là động lực để SV phấn đấu, nhưng nếu kỳ vọng quá cao hoặc không thực tế, nó có thể tạo ra áp lực lớn, khiến SV cảm thấy căng thẳng và mất động lực học tập. Điều này có thể làm giảm khả năng tự học và sáng tạo của SV.
Khả năng tài chính của gia đình liên quan đến sự hỗ trợ học phí, tài liệu học
13
tập, hoặc các khóa học ngoại khóa. SV sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các tài nguyên học tập, từ đó nâng cao khả năng tự học. Gia đình cũng có thể giúp cung cấp các công cụ học tập như máy tính, sách vở, phần mềm hỗ trợ học, giúp SV có đầy đủ công cụ để học tập hiệu quả.
1.2.3.2. Yếu tố xã hội
Yếu tố xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển khả năng tự học. Các nhóm bạn bè có cùng mục tiêu học tập là động lực mạnh mẽ giúp SV duy trì tinh thần học tập tích cực. Một nhóm bạn bè biết hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong học tập không chỉ tạo ra môi trường học tập cạnh tranh lành mạnh mà còn giúp SV phát triển kỹ năng làm việc nhóm, chia sẻ tài liệu và kinh nghiệm học tập. Tuy nhiên, nếu SV tham gia vào những nhóm bạn có lối sống thiếu kỷ luật, không chú trọng việc học, họ sẽ dễ bị ảnh hưởng tiêu cực, dẫn đến lơ là việc tự học.
Cuối cùng, sự phát triển của công nghệ và truyền thông xã hội cũng có tác động lớn đến hoạt động tự học. Internet và các nền tảng học trực tuyến đã mở ra cơ hội tiếp cận kiến thức không giới hạn, nhưng đồng thời cũng mang lại những thách thức như sự phân tán tập trung hoặc việc tiếp xúc với thông tin sai lệch. SV cần biết cách tận dụng các công cụ học tập này một cách hiệu quả, đồng thời kiểm soát việc sử dụng mạng xã hội để không bị ảnh hưởng tiêu cực đến thời gian và chất lượng tự học của mình. Nhìn chung, sự kết hợp giữa các yếu tố tích cực từ gia đình và xã hội là điều kiện thuận lợi để SV phát huy tối đa khả năng tự học, trong khi những tác động tiêu cực từ hai yếu tố này cần được nhận diện và kiểm soát để đảm bảo hiệu quả học tập.
Khi nền kinh tế phát triển, các ngành nghề và cơ hội việc làm tăng lên, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho SV tham gia công việc bán thời gian hoặc làm thêm.
Thu nhập của SV từ công việc làm thêm giúp họ trang trải chi phí học tập, sinh hoạt và các nhu cầu khác. Việc có công việc làm thêm không chỉ giúp SV có thêm thu nhập mà còn giúp họ học hỏi, nâng cao kỹ năng và hiểu biết thực tế về ngành nghề
14
của mình. Tuy nhiên, khi SV làm thêm thời gian dành cho việc học sẽ bị thu hẹp.
Nếu công việc làm thêm yêu cầu nhiều giờ trong ngày, SV có thể khó có đủ thời gian để tự học, nghiên cứu bài vở hay chuẩn bị cho các kỳ thi. Việc phải cân đối giữa công việc và học tập có thể tạo ra áp lực lớn, khiến SV cảm thấy mệt mỏi và không có đủ thời gian để tập trung vào việc học, đặc biệt khi có các kỳ thi hoặc bài tập lớn.