Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG CÁN BỘ TẠI CÁC CƠ QUAN TRỰC THUỘC BỘ
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi dưỡng cán bộ tại cơ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng
1.4.1. Các yếu tố khách quan
Một là, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và Quân đội.
Đây là nhân tố định hướng, quyết định phương hướng, mục tiêu và nội dung bồi dƣỡng cán bộ. Các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ƣơng và Bộ Quốc phòng đã tạo nền tảng pháp lý, chính trị cho toàn bộ công tác cán bộ. Khi chủ trương, chính sách được cụ thể hóa rõ ràng, phù hợp với yêu cầu thực tiễn thì công tác bồi dƣỡng sẽ diễn ra thuận lợi, thống nhất và hiệu quả.
Hai là, tình hình chính trị, kinh tế – xã hội và quốc phòng, an ninh. Môi trường quốc tế, khu vực và trong nước có ảnh hưởng trực tiếp đến yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội. Tình hình chính trị, an ninh diễn biến phức tạp, xuất hiện các hình thái chiến tranh mới (chiến tranh công nghệ cao, chiến tranh thông tin, không gian mạng…) đòi hỏi nội dung, phương pháp bồi dưỡng cán bộ phải thay đổi kịp thời. Đồng thời, sự phát triển kinh tế – xã hội cũng tạo điều kiện và nguồn lực để đầu tƣ cho công tác đào tạo, bồi dƣỡng.
Ba là, sự phát triển của khoa học – công nghệ. Sự bùng nổ của cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ mô phỏng, kỹ thuật quân sự hiện đại đã tác động sâu sắc đến yêu cầu về
trình độ của cán bộ. Để đáp ứng nhiệm vụ tác chiến trong điều kiện mới, cán bộ phải được bồi dưỡng thường xuyên về kiến thức khoa học – công nghệ, kỹ năng quản lý và khả năng sử dụng trang bị hiện đại.
1.4.2. Các yếu tố chủ quan
Một là, nhận thức, quyết tâm và trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy. Vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, người chỉ huy trong công tác cán bộ là yếu tố then chốt. Nếu cấp ủy, chỉ huy xác định rõ bồi dƣỡng cán bộ là nhiệm vụ trọng tâm, dành thời gian, công sức và nguồn lực đầu tƣ, thì chất lƣợng sẽ đƣợc nâng cao. Ngƣợc lại, nếu thiếu sự quan tâm, công tác bồi dƣỡng dễ trở nên hình thức, đối phó.
Hai là, chất lƣợng đội ngũ cán bộ hiện có. Đội ngũ cán bộ là đối tƣợng trực tiếp của công tác bồi dƣỡng. Trình độ, kinh nghiệm, độ tuổi, khả năng tự học, tự rèn luyện của họ quyết định phần lớn đến hiệu quả. Trong các cơ quan Bộ Quốc phòng, cán bộ thường có sự chênh lệch về chuyên môn và tuổi đời, nên việc thiết kế chương trình bồi dưỡng phải linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tƣợng.
Ba là, nhu cầu, nhiệm vụ chính trị và đặc thù của từng cơ quan, đơn vị.
Mỗi cơ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng có chức năng, nhiệm vụ khác nhau như nghiên cứu, tham mưu, hậu cần, kỹ thuật, tác chiến… Do đó, nội dung bồi dƣỡng cán bộ cũng phải đƣợc xác định theo đặc thù, tránh tình trạng chung chung, dàn trải.
Bốn là, cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện bảo đảm. Chất lƣợng bồi dưỡng phụ thuộc đáng kể vào điều kiện vật chất như thao trường, phòng học, thiết bị trình chiếu, hệ thống mô phỏng, tài liệu chuyên môn, công nghệ thông tin… Nếu cơ sở vật chất hiện đại, đồng bộ, việc bồi dƣỡng sẽ trực quan, sinh động, gắn lý luận với thực tiễn tốt hơn.
Năm là, đội ngũ giảng viên, báo cáo viên và cán bộ quản lý đào tạo.
Người trực tiếp truyền đạt kiến thức có vai trò quan trọng. Họ phải có trình độ chuyên môn vững vàng, kỹ năng sư phạm tốt, đồng thời thường xuyên được
cập nhật kiến thức mới. Ngoài ra, công tác quản lý đào tạo khoa học, linh hoạt cũng góp phần lớn vào thành công của quá trình bồi dƣỡng.
Sáu là, cơ chế, chính sách đối với cán bộ tham gia bồi dƣỡng. Chế độ đãi ngộ, chính sách khuyến khích, sự quan tâm tạo điều kiện về thời gian, kinh phí, lộ trình thăng tiến sẽ tác động trực tiếp đến tinh thần, thái độ học tập của cán bộ.
Nếu chính sách hợp lý, cán bộ sẽ tích cực, chủ động hơn trong quá trình bồi dƣỡng.
Bảy là, yếu tố cá nhân cán bộ cũng là một yếu tố chủ quan quyết định hiệu quả bồi dƣỡng. Động cơ, ý thức học tập và rèn luyện: khi cán bộ có tinh thần tự giác, khát vọng cống hiến, ý thức cầu thị, thì việc bồi dƣỡng mới thực sự mang lại kết quả. Năng lực tiếp thu và khả năng vận dụng: khả năng gắn lý luận với thực tiễn, vận dụng kiến thức đã học để giải quyết nhiệm vụ trong đơn vị là thước đo quan trọng của hiệu quả bồi dưỡng. Động cơ, ý thức học tập và rèn luyện: cán bộ cơ quan BQP thường có học hàm, học vị hoặc vị trí quan trọng, nên có nguy cơ thỏa mãn, ngại học cái mới. Vì thế, phải khơi dậy tinh thần trách nhiệm, xây dựng động cơ học tập gắn với yêu cầu tự hoàn thiện để làm tốt công tác tham mưu, quản lý. Năng lực tiếp thu và vận dụng:
cán bộ tham mưu giỏi không chỉ biết lý luận, mà phải chuyển hóa kiến thức thành đề án, báo cáo, văn bản pháp quy, kế hoạch chiến lƣợc. Do đó, việc bồi dƣỡng phải gắn lý luận với tình huống thực tiễn, giúp cán bộ rèn kỹ năng tổng hợp, phân tích, viết báo cáo, tham mưu chính sách.
Tóm lại, công tác bồi dƣỡng cán bộ tại các cơ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng chịu ảnh hưởng tổng hợp của nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, có cả yếu tố khách quan như đường lối của Đảng, sự phát triển khoa học – công nghệ, tình hình chính trị – xã hội; và yếu tố chủ quan nhƣ sự quan tâm của cấp ủy, chất lƣợng đội ngũ hiện có, cơ sở vật chất, chính sách đãi ngộ và bản thân cán bộ. Để nâng cao hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ: lãnh đạo, chỉ huy phải coi trọng và chỉ đạo chặt chẽ; cơ quan, đơn vị phải bảo đảm điều kiện vật chất, chính sách; giảng viên và cán bộ quản lý đào tạo phải đổi mới phương
pháp; và mỗi cán bộ cần phát huy ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm. Chỉ khi đó, công tác bồi dƣỡng cán bộ mới thực sự góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Chương 2