Chúng tôi có đang khuyên bạn theo đuổi, đáp ứng mọi mong muốn của nửa kia của bạn, và gọi điện không ngừng? Chắc chắn là không. Chúng tôi đề xuất một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Nó bắt nguồn từ hiểu biết rằng bạn—với kiểu gắn bó lo lắng của bạn—có những nhu cầu rõ ràng nào đó trong một mối quan hệ. Nếu những nhu cầu đấy chưa được đáp ứng thì bạn không thể hạnh phúc. Chìa khóa để tìm được một người bạn đời có thể thỏa mãn những nhu cầu đó là trước tiên bạn cần thừa nhận hoàn toàn nhu cầu của bạn về sự thân mật, sự sẵn sàng và an toàn trong một mối quan hệ—và tin rằng chúng là nhu cầu chính đáng. Chúng không tốt cũng không xấu, chúng chỉ đơn giản là nhu cầu của bạn. Đừng để người khác làm bạn cảm thấy tội lỗi vì hành động “lụy tình” hoặc “phụ thuộc.” Đừng xấu hổ vì
cảm giác chưa trọn vẹn khi bạn không có một mối quan hệ, hoặc vì muốn thân thiết với người yêu và phụ thuộc vào anh ta.
Tiếp theo, hãy sử dụng kiến thức này. Bắt đầu đánh giá những người bạn hẹn hò dựa trên khả năng đáp ứng những nhu cầu đó của họ. Thay vì nghĩ rằng làm thế nào bạn có thể thay đổi bản thân để làm vừa lòng người yêu của bạn, như quá nhiều cuốn sách về mối quan hệ vẫn thường khuyên độc giả, hãy nghĩ rằng: Liệu người này có thể đem đến cho tôi điều tôi cần để sống hạnh phúc hay không?
2.Nhận diện và loại bỏ những người né tránh ngay từ đầu.
Bước thứ hai là sớm nhận ra và loại trừ những người thuộc kiểu gắn bó né tránh.
Đây là lúc mà bảng hỏi của chúng tôi để giải mã các kiểu gắn bó của người khác trở nên hữu dụng. Nhưng bạn cũng có thể dựa vào nhiều cách khác để biết liệu ai đó mà bạn gặp có phải thuộc kiểu né tránh hay không. Arthur Conan Doyle đã đặt ra thuật ngữ “làn khói súng” trong một trong các cuốn tiểu thuyết trinh thám Sherlock Holmes của ông ấy. Một làn khói súng kể từ đó đã trở thành một chứng nhận cho một đối tượng hoặc một thực tế nào đó đóng vai trò là bằng chứng thuyết phục không chỉ về sự phạm tội mà còn bất kỳ loại bằng chứng không thể chối cãi nào. Chúng tôi muốn gọi bất kỳ dấu hiệu hoặc thông điệp nào chỉ rõ ai đó thuộc kiểu né tránh là một làn khói súng:
NHỮNG LÀN KHÓI SÚNG CHO BIẾT BẠN ĐANG HẸN HÒ VỚI MỘT NGƯỜI NÉ TRÁNH
• Gửi đi những thông điệp trái chiều—về cảm xúc của anh/cô ấy đối với bạn hoặc về sự cam kết của anh/cô ấy đối với bạn.
• Khao khát một mối quan hệ lý tưởng—nhưng đưa ra những lời bóng gió tinh tế rằng đấy không phải là mối quan hệ với bạn.
• Khát khao gặp được người tri âm tri kỷ—nhưng bằng cách nào đó mà họ luôn luôn soi ra vài lỗi lầm ở người khác hoặc trong những hoàn cảnh khiến cho họ không thể cam kết.
• Không quan tâm đến sự lành mạnh tinh thần của bạn—và khi bị đối chất, tiếp tục phớt lờ.
• Cho rằng bạn “như đỉa đói,” “nhạy cảm,” hoặc “làm quá lên”—khiến cảm xúc của bạn trở thành vô giá trị và làm bạn tự chỉ trích bản thân.
• Bỏ ngoài tai những điều bạn nói mà gây phiền phức cho anh/cô ta—không hồi đáp hoặc đổi chủ đề.
• Giải quyết những mối quan tâm của bạn như “trong tòa án”—chỉ đáp lại trước sự việc mà không lưu tâm đến cảm xúc của bạn.
• Những thông điệp của bạn không được tiếp nhận—mặc cho bạn đã nỗ lực hết sức để truyền đạt những nhu cầu của bạn, anh/cô ấy dường như không nhận ra thông điệp hoặc phớt lờ nó.
Cần lưu ý rằng không phải những hành vi cụ thể mang tính đe dọa nào đó cũng đều trở thành làn khói súng mà đúng hơn là một lập trường tình cảm—một sự mơ hồ về mối quan hệ song hành với một thông điệp mạnh mẽ rằng nhu cầu tình cảm của bạn không quan trọng đối với anh hoặc cô ấy. Anh hoặc cô ấy có thể thỉnh thoảng nói hợp tình hợp lý, nhưng hành động của anh/cô ấy lại kể một câu chuyện khác.
Trong phần tiếp theo bạn sẽ thấy giao tiếp hiệu quả là một công cụ tuyệt vời để vô hiệu hóa những làn khói súng này.
3.Một cách hẹn hò mới: Hãy là chính mình và sử dụng cách giao tiếp hiệu quả.
Bước tiếp theo là bắt đầu bày tỏ nhu cầu của bạn. Phần lớn những người lo lắng đều dễ dàng rơi vào cái bẫy mà các cuốn sách về mối quan hệ--và xã hội nói chung--đặt ra cho họ. Họ cảm thấy họ quá đòi hỏi và lụy thuộc, vì vậy họ cố gắng đáp ứng nhu cầu về khoảng cách và ranh giới của người yêu của họ (nếu họ đang quan hệ tình cảm với một người né tránh). Duy trì một vỏ bọc điềm tĩnh và độc lập đơn giản là được xã hội chấp nhận. Vì vậy, họ che giấu mong muốn của mình và che giấu sự bất mãn của họ. Trong thực tế, bạn đang đánh mất những điều quan trọng khi bạn làm vậy, bởi vì bằng cách bộc lộ những nhu cầu đó, bạn đạt được hai mục tiêu. Thứ nhất, bạn đang là chính mình, điều mà người ta phát hiện thấy là góp phần vào cảm giác hạnh phúc và mãn nguyện nói chung của chúng ta, và sống hạnh phúc và thỏa mãn có lẽ là một trong những đặc điểm quyến rũ nhất mà bạn có thể mang lại cho người yêu. Thứ hai và cũng không kém phần quan trọng, khi bạn là chính mình, nếu người yêu của bạn không có khả năng đáp ứng những nhu cầu chính đáng của bạn thì bạn có thể xác định điều đó từ sớm. Không phải ai ai cũng có những nhu cầu về mối quan hệ tương hợp với bạn, và chẳng sao cả. Hãy để họ tìm được ai đó cũng muốn giữ khoảng cách, và bạn cũng có thể tìm được ai đó khiến bạn hạnh phúc.
Ý của chúng tôi là gì khi nói “hãy là chính mình” và “bộc lộ những nhu cầu của bạn”? Bệnh nhân của Amir, Janet có thể minh họa cho quan điểm này khá tốt. Ở tuổi 28, cô hẹn hò với Brian hơn một năm khi anh quyết định chấm dứt mối quan hệ. Anh ấy vẫn chưa sẵn sàng cho mối quan hệ nghiêm túc và cần không gian riêng của mình. Cô vô cùng tuyệt vọng và không thể ngừng suy nghĩ về anh ta suốt nhiều tháng trời. Thậm chí cô còn chẳng tính đến việc hẹn hò với bất cứ ai khác vì cô vẫn còn cảm thấy gắn kết với anh ta. Sáu tháng sau, như thể đáp lại lời cầu nguyện của cô, Brian gọi cho cô và muốn quay lại với nhau một lần nữa. Dĩ nhiên là Janet vô cùng hân hoan. Vài tuần sau khi nối lại quan hệ, Amir hỏi cô ấy mọi chuyện thế nào. Cô nói rằng họ để cho mọi việc diễn ra thật chậm và cô để cho anh điều chỉnh nhịp độ, như cô ấy đã làm trong quá khứ. Anh sợ sự cam kết và cô không muốn làm anh sợ mà chạy mất dép.
Amir đề nghị rằng thay vì rơi vào khuôn mẫu giống như lần đầu tiên Brian đặt ra, lần này cô nên nói rõ ràng những mong muốn của cô. Xét cho cùng, anh ta mới là người muốn quay lại với nhau, và anh ta phải chứng tỏ rằng mình đã thay đổi và xứng đáng với tình cảm của cô. Amir cho rằng cần nói chuyện thẳng thắn với nhau, như “Em yêu anh rất nhiều; em cần biết rằng anh vẫn luôn ở bên em. Em muốn biết rằng em có thể nói chuyện với anh hằng ngày chứ không chỉ vào những lúc mà anh thấy tiện. Em không muốn phải che giấu mong muốn của mình để dành thời gian ở bên anh vì sợ khiến anh xa lánh em.”
Nhưng Janet tin rằng nếu cô giữ được bình tĩnh đủ lâu, cho anh ấy không gian và nhiều thời gian thì anh ta sẽ trân trọng cô. Rằng nếu cô cứ điềm tĩnh và tự tin, anh ta sẽ bị thu hút nhiều hơn trước cô. Có lẽ không có gì bất ngờ khi mối quan hệ của Janet với Brian dần dần xấu đi cho đến khi nó biến mất hoàn toàn. Anh ta ngày càng ít gọi điện cho cô, tiếp tục làm những gì anh ta thích mà không đếm xỉa gì tới hạnh phúc của cô, và cuối cùng anh ta đã lặn mất tăm mà thậm chí không nói lời chia tay. Nếu Janet để cho bản ngã chân thực của cô được tỏ lộ và sử dụng cách giao tiếp hiệu quả để nói lên những nhu cầu và cảm xúc của cô ấy, cô đã kết thúc trải nghiệm đau đớn này sớm hơn nhiều, hiểu rằng cô ấy đã cố gắng hết sức nhưng Brian chỉ đơn giản là không có khả năng mang lại cho cô điều cô cần. Hoặc Brian ngay từ đầu sẽ hiểu ra nếu anh nghiêm túc về việc quay trở lại với nhau, anh sẽ cần phải cho thấy anh ta có thể ứng phó được trước những tình huống khó khăn và lưu tâm đến nhu cầu của. Anh ta sẽ biết chính xác cô ấy đang kỳ vọng điều gì ở anh, không cần phải dò đoán.
(Để biết thêm về cách bày tỏ bản ngã chân thực của bạn bằng cách sử dụng giao tiếp hiệu quả, hãy xem chương 11.)
4.Triết lý về sự phong nhiêu.
Như chúng tôi đã thảo luận trước đó trong chương này, những người né tránh chiếm một tỷ lệ thiếu cân đối trong thị trường hẹn hò. Một biện pháp hữu ích khác để lèo lái thành công qua “cái bể hẹn hò” là cái mà chúng tôi gọi là triết lý về sự phong nhiêu (hay “nhiều cá ở đại dương”)—hiểu rằng ngoài kia có nhiều người tuyệt vời và đặc biệt có thể trở thành người bạn đời tuyệt vời dành cho bạn. Hãy thử cho nhiều người một cơ hội, đừng vội chấp nhận một người nào đó, đảm bảo rằng bạn tránh xa những khói thuốc súng tiềm ẩn.
Điều này đòi hỏi một thay đổi nghiêm túc trong lối suy tư lo lắng của bạn. Bạn có xu hướng cho rằng gặp được ai đó phù hợp là không chắc xảy ra, nhưng thực tế chưa hẳn đã như thế. Có nhiều người thông minh và tử tế ngoài kia có thể làm bạn vui vẻ, nhưng cũng có nhiều người không phù hợp với bạn. Cách duy nhất để đảm bảo rằng bạn gặp được người bạn tâm giao tiềm năng là là đi chơi với rất nhiều người. Nó là một quy luật xác suất đơn giản—bạn càng gặp nhiều người, bạn càng có nhiều khả năng sẽ tìm thấy ai đó phù hợp với bạn.
Nhưng đó không chỉ là vấn đề xác suất. Nếu bạn thuộc kiểu gắn bó lo lắng, bạn có xu hướng gắn bó rất nhanh, thậm chí chỉ dựa trên sự thu hút về ngoại hình. Một đêm làm tìn hay thậm chí một nụ hôn say đắm, và bùm, bạn đã chẳng thể thôi không nghĩ về người đó. Như bạn đã biết, một khi hệ thống gắn bó của bạn được kích hoạt, bạn bắt đầu khao khát được gần gũi người khác và sẽ làm bất kỳ việc gì trong khả năng cho phép để gắn kết ngay cả trước khi bạn bắt đầu tìm hiểu về con người anh/cô ấy và quyết định xem liệu bạn có thích người đó hay không! Nếu bạn chỉ gặp mỗi mình anh/cô ấy, kết quả là trong những giai đoạn đầu, bạn đánh mất khả năng đánh giá xem liệu anh hay cô ấy có thực sự phù hợp với bạn hay không.
Bằng cách áp dụng triết lý phong nhiêu, bạn duy trì được khả năng đánh giá các đối tác tiềm năng một cách khách quan hơn. Việc bạn thực sự đang làm là khiến cho hệ thống gắn bó của bạn bớt nhạy cảm và đánh lừa nó trở nên dễ chịu hơn với bạn. Hệ thống của bạn sẽ không còn dễ dàng bị kích hoạt bởi một người vì nó sẽ
bận rộn đánh giá sự sẵn sàng của rất nhiều người khác nhau, và bạn sẽ không bị ám ảnh về bất cứ một người cụ thể nào. Bạn có thể nhanh chóng loại trừ ai đó nếu họ khiến bạn cảm thấy bất an hoặc khiếm khuyết, vì bạn không đặt hết hy vọng của bạn vào họ. Tại sao bạn lại phí thời gian cho một người nào đó thiếu tử tế với bạn trong khi bạn còn có nhiều đối tượng tiềm năng khác đang xếp hàng để đối xử với bạn như công chúa?
Khi bạn gặp gỡ nhiều người —đó là điều rất khả thi trên Internet và thời đại Facebook—bạn cũng dễ dàng hơn để bày tỏ rõ ràng những nhu cầu và mong muốn của bạn; bạn không sợ khi làm thế thì bạn sẽ xua đuổi một triển vọng hiếm hoi; bạn chẳng cần đi lòng vòng hoặc che giấu cảm xúc thật của bạn. Điều này cho phép bạn biết được liệu một ai đó có thể thỏa mãn các nhu cầu của bạn được hay không trước khi bạn đi đến điểm không thể quay lại được nữa.
Nicky, 31 tuổi, là một trường hợp cực đoan mà cách tiếp cận này với chuyện hẹn hò có hiệu quả mầu nhiệm. Nicky hấp dẫn, hòa đồng và dí dỏm, nhưng cô hiếm khi vượt qua được vài ngày hay vài tuần đầu tiên của một mối quan hệ. Cô thuộc kiểu gắn bó lo lắng cao; cô khao khát sự gần gũi thân thiết nhưng lại tin chắc rằng cô sẽ không bao giờ gặp được ai mà vẫn đang còn độc thân, đã trở thành một lời tiên đoán tự ứng nghiệm.
Trong các tình huống yêu đương, cô rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương, do đó cô sẽ phản ứng một cách phòng vệ, không trả lời điện thoại và giữ im lặng (sử dụng hành vi phản kháng) cho đến khi mối quan hệ đi vào ngõ cụt. Sau đó cô sẽ tự hành hạ bản thân bằng cách nhai đi nhai lại những chuyện đó trong tâm trí (một chiến lược kích hoạt). Cô cảm thấy rất khó khăn để buông bỏ và đi tiếp. Hơn nữa, bằng việc giữ im lặng và không trả lời, Nicky dường như chỉ thu hút một loạt đàn ông thuộc kiểu né tránh, những người cảm thấy thoải mái với sự thiếu cam kết. Nhưng Nicky không hạnh phúc.
Cuối cùng, theo lời đề nghị của chúng tôi, cô bảo với tất cả bạn bè luôn để mắt đến những triển vọng tiềm năng và cũng đăng ký nhiều dịch vụ hẹn hò trực tuyến. Cô bắt đầu gặp gỡ nhiều người mới, do đó làm tăng cơ may cô sẽ gặp được người đàn ông phù hợp—một người đàn ông an toàn. Việc hẹn hò với nhiều người và chẳng có thời gian để mà lo lắng quá mức trước bất kỳ một viễn cảnh nào đem lại một thay đổi trong thái độ của cô. Trong khi trước đây, cô xem mỗi người đàn ông mà cô gặp và thấy yêu thích (và cô lại còn kén cá chọn canh) như là cơ hội cuối cùng của cô để tìm được hạnh phúc, thì bây giờ triển vọng rất nhiều. Cũng không hẳn là cô chẳng còn trải qua thất vọng; một số người đàn ông thậm chí còn không vượt qua được buổi hẹn hò đầu tiên vì lý do này nọ. Nhưng thứ đã thay đổi là lối tư duy lo lắng của cô—mô hình hoạt động của cô về các mối quan hệ:
• Cô nhìn thấy bằng chứng vững chắc rằng nhiều người xem cô là hấp dẫn, ngay cả khi bọn họ không trở thành một cặp đôi hoàn hảo. Vì vậy, cô không còn diễn giải về những cuộc hẹn hò không thành công như là bằng chứng cho thấy cô có một số vấn đề sâu xa. Sự tự tin của cô tăng lên đáng kể.
• Khi một ai đó mà cô thích bắt đầu tỏ ra hờ hững hoặc né tránh, cô thấy mình dễ dàng đi tiếp mà không mất thời gian quý báu của mình. Cô có thể tự nhủ với mình, “Người này không phù hợp với tôi, nhưng người tiếp theo thì có thể lắm chứ.”
• Khi cô gặp được một người nào đó mà cô thật lòng yêu thích, cô ít ám ảnh về anh ấy hơn và không cần dùng đến nhiều hành vi phản kháng. Tính nhạy cảm quá mức và sự phòng thủ biến mất (hoặc giảm bớt) vì chính chúng khiến cô hành xử theo cách chuốc khổ vào thân.
Một năm sau thử nghiệm hẹn hò của cô bắt đầu, cô gặp George. Anh nồng ấm và yêu thương, lại còn ngưỡng mộ cô. Cô để cho mình mở lòng và chấp nhận bị tổn thương với anh. Những ngày này, cô thường nói đùa về số phận thật trớ trêu (dù cô biết mình cũng đóng một vai trò chủ động trong việc khiến cho số phận đó xảy ra), với bạn bè cô—nhiều người trong số họ có mối quan hệ lâu dài từ thời đại học, nhưng rốt cuộc cô ấy lại có mối quan hệ an toàn nhất, hạnh phúc nhất trong tất cả!