Tiết 77: TÊN BÀI DẠY: TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
1. Những câu tục ngữ về phẩm chất con người
- Gv giao nhiệm vụ hs đọc câu 1.
? Em hiểu mặt người, mặt của ở câu tục ngữ trên là gì?
? Theo em tác giả sử dụng nghệ thuật gì ở đây?
? Nêu nghĩa của câu tục ngữ?
? Qua câu tục ngữ trên nhân dân ta muốn nói lên điều gì?
?Tìm một số câu tục ngữ có ý nghĩa tương tự.
- Gv giao nhiệm vụ hs đọc câu 3
? Về hình thức câu này có gì đáng lưu ý?
?"Đói" và "rách" trong câu này thể hiện điều gì?
? "Sạch" và "thơm" chỉ điều gì ở con người?
?Câu tục ngữ này có sử dụng biện pháp tu từ gì ? Nhằm mục đích gì ?
? Từ kinh nghiệm sống này dân gian muốn khuyện ta điều gì?
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
* Câu 1:
-Mặt người: chỉ con người Mặt của: chỉ của cải
- Hoán dụ(Mặt người)và so sánh
- Sự hiện diện của một người bằng sự hiện diện của mười thứ của cải
Nhằm đề cao giá trị con người hơn mọi thứ của cải
- Người sống đống vàng
- Lấy của che thân chứ không ai lấy thân che của.
Câu 3: Đói cho sạch, rách cho thơm.
- Nhịp 3/3 đối rất chỉnh,vần lưng, trắc:
sạch –rách
- khó khăn, thiếu thốn về vật chất - Phẩm chất bên trong của con người
- Câu tục ngữ này có sử dụng nghệ thuật ẩn dụ để khẳng định rằng: Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn phải sống trong sạch, không vì nghèo khổ mà làm điều xấu xa, tội lỗi
Giáo dục con người dù thiếu thốn vật chất nhưng phải giữ gìn phẩm giá trong sạch, phải có lòng tự trọng
- Giáo viên ghi nhận năng lực, thái độ làm việc của học sinh -> Đánh giá -> Chốt kiến thức Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua hệ thống câu hỏi để tìm hiểu
những câu tục ngữ về học tập, tu dưỡng.
* Hs đọc câu thứ năm
? Giải nghĩa từ thầy, mày, làm nên trong câu tục ngữ trên?
? Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ?
? Kinh nghiệm nào được đúc kết từ câu tục ngữ này?
? Tìm một số câu ca dao tục ngữ nói về người thầy?
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Gv sửa chữa, đánh giá, rút kinh nghiệm, chốt kiến thức.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc câu
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời.
- HS hình thành kĩ năng khai thác văn bản trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
2/ Tục ngữ về học tập tu dưỡng.
Câu 5: Không thầy đố mày làm nên.
- Thầy: người dạy; mày: người học;
làm nên:làm được việc, thành công trong mọi việc
- Câu tục ngữ đề cao vai trò, công ơn của người thầy. Không được thầy dạy bảo sẽ không làm được việc gì thành công.
Muốn nên người và thành đạt người ta cần được thầy dạy dỗ
- Muốn sang thì bắc cầu Kiều
Muốn con hay chữ thì yêu kính thầy - Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
học tập:
- GV giao nhiệm vụ cho HS thông qua hệ thống câu hỏi để tìm hiểu
những câu tục ngữ về quan hệ, ứng xử.
* Hs đọc câu thứ 8
? Em hiểu nghĩa hẹp ở câu này ra sao?
? Nghĩa rộng hơn là gì?
? Em hãy kể một vài sự việc nói lên lòng biết ơn của mình. Em cần biết ơn ai trong cuộc sống ?
? Lời khuyên trong câu tục ngữ trên là gì?
* Hs đọc câu tục ngữ thứ 9
?Em hãy cho biết nghệ thuật gì được sử dụng trong câu này?
? Nghĩa của câu tục ngữ?
- HS đọc câu
- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ, trả lời.
- HS hình thành kĩ năng khai thác văn bản trả lời
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
3/ Tục ngữ về quan hệ, ứng xử.
Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Bằng nghệ thuật ẩn dụ câu tục ngữ nêu bật nội dung: Khi được hưởng thành quả phải nhớ đến người đã có công gây dựng.
- Biết ơn ông, bà, cha, mẹ, thầy, cô, biết ơn các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh bảo vệ đất nước, biết ơn bạn đã giúp mình vượt qua khó khăn…
Khuyên ta nên biết ơn biết ơn tới những người, những thế hệ đã mang lại thành quả cho mình được hưởng, đã cưu mang giúp đỡ mình (Ông bà, cha mẹ, thầy cô, các anh hùng liệt sĩ, …) Câu 9: Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
- ẩn dụ
- câu tục ngữ muốn khẳng định sức mạnh tinh thần đoàn kết . Một người lẻ loi không thể làm nên việc lớn , việc khó. Nhiều người hơn hợp sức lại sẽ làm được việc cần làm thậm chí việc lớn lao khó khăn hơn.
- Dùng từ ngữ khẳng định , phủ định nêu bật ý muốn nói đó chính là tinh thần đoàn kết
? Lối nói trong bài có gì đáng lưu ý
? Bài học được rút ra là gì?
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Gv sửa chữa, đánh giá, rút kinh nghiệm, chốt kiến thức.
Khuyên ta cần phải đoàn kết và có tinh thần tập thể, tránh lối sống cá nhân.
Nhiệm vụ 3: Tổng kết văn bản a) Mục tiêu:
+ Hs nắm được nội dung và nghệ thuật của những câu tục ngữ về con người và xã hội.
b) Nội dung: Hướng dẫn học sinh tổng kết văn bản để chỉ ra những thành công về nghệ thuật của văn bản , nêu nội dung, ý nghĩa của văn bản.