Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH PHÚ THỌ
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.2. Kinh nghiệm phát triển du lịch văn hóa trong và ngoài nước
Thái Lan – lễ hội Nước Songkran
Lễ hội Nước Songkran (còn được du khách nước ngoài biết đến với tên gọi khác là Lễ hội nước) là một sự kiện chào đón năm mới hàng năm – một trong những lễ hội quan trọng nhất của đất nước Chùa Vàng. Ngoài tục té nước với ý nghĩa gột rửa những điều chưa tốt trong năm cũ, đón nhận sự tươi tắn và may mắn trong năm mới, lễ hội Songkran còn đi kèm với truyền thống đi thăm hỏi người cao tuổi, đến chùa lễ Phật… Tuy được diễn ra không chỉ ở Thái Lan nhưng lễ hội té nước Songkran ở Thái Lan lại có sức hấp dẫn đặc biệt đối với khách du lịch trong và ngoài nước. Đến với Lễ hội Songkran, bạn sẽ có cơ hội được những người dân nơi đây dùng mọi thứ có thể chứa nước như gáo, thùng, xô, súng… để té nước lên người bạn, bởi theo quan niệm của người Thái, những người càng được té nhiều nước càng may mắn. Xuyên suốt thời gian diễn ra lễ hội, nhiều cuộc diễu hành và các cuộc thi sắc đẹp sẽ được tổ chức bên cạnh việc nấu các món ăn truyền thống và mặc các trang phục nhiều màu sắc. Song song đó là những nghi lễ thể hiện lòng tôn kính với Đức Phật cùng mong ước hạnh phúc sum vầy cho mọi nhà…Được biết, Songkran chính là dịp để mọi người xích lại gần nhau hơn, không phân biệt màu da,
40
dân tộc, hòa chung vào không khí nhộn nhịp, vui tươi đón chào năm mới, thắt chặt thêm tình hữu nghị không biên giới. Khoảnh khắc mọi người té nước vào nhau vừa là những phút giây thư giãn vô cùng thoải mái vừa thể hiện tinh thần bạn bè không biên giới. Đây cũng là biểu tượng của sự may mắn, hạnh phúc đang lan tràn khắp nơi. Lễ hội Songkran là điển hình cho mô hình lễ hội truyền thống Thái Lan, giúp đất nước này trở thành thánh địa nghỉ dưỡng và du lịch.
Bài học kinh nghiệm
Đây là một lễ hội lớn của Thái Lan có nét tương đồng với lễ hội Đền Hùng của Phú Thọ (mang tính chất quốc gia, thể hiện niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo, diễn ra vào thời điểm đầu năm). Phú Thọ có thể học tập một số kinh nghiệm tổ chức, quản lý lễ hội, quản lý sức chứa từ lễ hội này. Bên cạnh đó là việc mở rộng không gian lễ hội. Liên kết với các địa phương khác có đền thờ vua Hùng trong cả nước để tạo thành một hệ thống lễ hội chung một màu sắc từ Bắc vào Nam và trở thành một biểu tượng lễ hội quốc gia trong lòng du khách khi nhắc đến Việt Nam nói chung và Phú Thọ nó riêng. Đồng thời thành công của lễ hội Songkran có đóng góp rất lớn của người dân địa phương khi tạo không gian thân thiện cởi mở với khách du lịch.
Đây là bài học quý giá với các nước muốn làm du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng
1.2.2.2. Bài học kinh nghiệm về du lịch văn hóa trong nước
Du lịch Văn hóa được xem là một xu hướng phát triển có nhiều tiềm năng và thuận lợi của nền du lịch Việt Nam, đồng thời đây cũng là một hướng phát triển rất phù hợp với một nước có nguồn tài nguyên văn hóa đa dạng và phong phú như nước ta.
Huế là một địa phương rất thành công trong việc đưa vào khai thác loại hình du lịch văn hóa. “Quần thể di tích cố đô” và nhã nhạc cung đình đã cho ngành du lịch Huế tạo dựng được vị thế và góp “tiếng nói” vào ngành du lịch Việt Nam.
Chính hệ thống những lăng tẩm, đền đài, chùa chiền, miếu mạo, những điệu nhạc, lời ca...đã cho du lịch Huế có được bản sắc đặc trưng riêng mà không phải vùng miền nào cũng có được. Điều này đã tạo nên thế mạnh cho du lịch Huế khắc họa được nét riêng biệt của mình.
41
Từ các “sản phẩm tĩnh” mang yếu tố kiến trúc, tỉnh Thừa Thiên Huế phấn đấu chuyển sang một giai đoạn mới đó chính là gắn các giá trị văn hóa vật thể với giá trị văn hóa phi vật thể theo hình thức biến các “sản phẩm tĩnh” hòa cùng các
“sản phẩm động” để hình thành nên những sản phẩm du lịch văn hóa chất lượng cao, hấp dẫn. Thời gian qua đã có nhiều sản phẩm du lịch văn hóa mang yếu tố này được thực hiện, có thể kể đến nhiều hình thức du lịch văn hóa khác nhau từ chiếc thuyền cung đình “sơn son thếp vàng” có thể chở cùng lúc 120 người, vừa thưởng thức nghệ thuật ẩm thực vừa xem biểu diễn Nhã nhạc Huế, đến các hoạt động khác như uống trà nghe ca Huế tại bến Phu Văn Lâu, nghe ca Huế trên sông Hương, Đêm hoàng cung ở Đại Nội, Cơm cung đình...
Đặc biệt, với mục tiêu lấy quần thể kiến trúc cố đô Huế làm trọng tâm, nhã nhạc cung đình làm yếu tố phụ trợ chính, tỉnh Thừa Thiên Huế đã làm nên các không gian diễn xướng đặc sắc giới thiệu lại cho công chúng, du khách các lễ, tế xưa của triều Nguyễn đã được phục dựng nguyên bản như lễ tế Xã tắc, lễ hội Nam Giao, lễ thi tiến sỹ võ...tại các kỳ Festival. Điều này đã khẳng định được những thành tựu vững chắc trong việc biến di tích thành những sản phẩm văn hóa “sống”
trong đó đỉnh cao của nó chính là thương hiệu Festival Huế được tổ chức định kỳ 2 năm/lần được đánh giá mang tầm quốc tế và thành phố Huế đã được Chính phủ phê duyệt là thành phố Festival Việt Nam.
Địa phương cũng đang cố gắng để phát huy tối đa những mặt mạnh du lịch văn hóa và sản phẩm văn hóa chất lượng cao chính là hạt nhân cho ngành du lịch Thừa Thiên Huế phát triển và những hình thái du lịch khác sẽ là những vệ tinh xoay quanh nó.
Bài học kinh nghiệm
Huế và Phú Thọ là 2 địa phương duy nhất trong cả nước sở hữu hai di sản văn hóa thế giới. Đã từ lâu Huế đã trở thành một biểu tượng trong ngành du lịch với những con số phát triển tương trưởng ấn tượng. Để có thể trở thành địa phương phát triển du lịch văn hóa thì Phú Thọ cần học hỏi các kinh nghiệm về quản lý bảo tồn di tích, di sản. Kết hợp song song việc phát triển du lịch và bảo tồn các giá trị văn hóa của di sản. Cần có những chính sách, chế tài hợp lý để đưa Phú Thọ trở thành một điểm đến về tâm linh, tín ngưỡng lễ hội và di sản.
42 Tiểu kết chương 1
Du lịch văn hóa là xu hướng của các nước đang phát triển vì đem lại giá trị lớn cho cộng đồng xã hội, Du lịch văn hóa chủ yếu dựa vào những sản phẩm văn hóa, những lễ hội truyền thống dân tộc, kể cả những phong tục tín ngưỡng... để tạo sức hút đối với khách du lịch bản địa và từ khắp nơi trên thế giới. Đối với khách du lịch có sở thích nghiên cứu, khám phá văn hóa và phong tục tập quán bản địa, thì du lịch văn hóa là cơ hội để thỏa mãn nhu cầu của họ. Những quốc gia phát triển mạnh du lịch văn hóa là Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Trung Quốc, và một số nước thuộc khu vực Nam Mỹ....
Loại hình du lịch văn hóa rất phù hợp với bối cảnh của Việt Nam, và là một hướng phát triển có tiềm năng. Tuy nhiên du lịch văn hóa được tổ chức dựa trên những đặc điểm, ưu thế tài nguyên của vùng miền.
Phú Thọ được đánh giá là một tỉnh có nguồn tài nguyên du lịch văn hóa đa dạng, phong phú với hệ thống các di tích, lễ hội, làng ghề, ẩm thực, văn nghệ dân gian ... Phú thọ có thể phát triển nhiều loại sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù vừa mang lại nguồn lợi kinh tế cho địa phương vừa phát huy, bảo tồn các giá trị văn hóa Những kinh nghiệm, những mô hình làm du lịch văn hóa của các quốc gia, các địa phương khác sẽ là những bài học, những tư liệu quý giá trong việc phát triển loại hình du lịch văn hóa ở Phú Thọ. Từ đó học hỏi, đúc rút và tìm ra hướng phát triển du lịch văn hóa độc đáo cho địa phương mình.
43