1.4.2.1. Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Chức năng lập kế hoạch là một chức năng cơ bản có trị trí đầu tiên, đóng vai trò hạt nhân trong chu trình quản lý.
Để lập bản kế hoạch đạt giá trị khoa học, tính khả thi, đáp ứng thực tiễn của một tổ chức, người lập kế hoạch cần nắm vững những yêu cầu sau đây, cụ thể đối với việc lập kế hoạch hoạt động GDĐĐ cho HS tại trung tâm GDTX&KTHN nắm vững các bước tiến hành xây dựng bản kế hoạch:
Bước 1: Phân tích, đánh giá thực trạng của tổ chức cơ sở giáo dục-đào tạo Ở bước này cần thu thập chính xác các thông tin nội bộ của tổ chức: (Số lượng, chất lượng giáo dục, chất lượng đội ngũ cán bộ, GV, HS, cơ sở vật chất, trang thiết bị...). Trong các thông tin cần nắm thật vững là tình hình GDĐĐ của HS. Thông tin cần thu thập: phẩm chất và năng lực của CBQL, GV và một số thông tin khác: Các chủ trương, chính sách, các văn bản của cấp trên có liên quan, điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương, . . .. Phân tích và xử lý các thông tin đó. Bên cạnh đó cũng cần có những dự báo thực tế về cơ hội, thách thức, những nguy cơ bên trong và bên ngoài, qua đó đưa ra các phương án để ứng phó.
Bước 2: Xác định mục tiêu của tổ chức cần đạt được trong tương lai Đây là bước hết sức quan trọng, dựa vào việc phân tích thực trạng GDĐĐ và quản lý GDĐĐ cho HS tại Trung tâm.
Mục tiêu của tổ chức cần đạt được trong tương lai cần xác định tường minh, chỉ rõ thời hạn thực hiện và được lượng hóa tới mức cao nhất.
Bước 3: Căn cứ vào mục tiêu để xác định nội dung, nhiệm vụ một cách cụ thể, chỉ ra cách thức thực hiện các mục tiêu.
Bước 4: Lập kế hoạch chương trình hành động cụ thể: Kế hoạch này được cụ thể hóa theo thời gian, với phương pháp, hình thức, địa điểm, người thực hiện, điều kiện thực hiện cụ thể cho từng nội dung....
Bước 5: Điều chỉnh kế hoạch (nếu cần)
Khi lập kế hoạch quản lý hoạt động GDĐĐ cho HS tại trung tâm GDTX&KTHN người lập kế hoạch thực hiện một số nội dung căn bản như sau:
- Nắm vững các văn bản pháp quy về hoạt động GDĐĐ cho học sinh phổ thông nói chung, học sinh tại các trung tâm GDTX nói riêng ;
- Nắm vững tình hình kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục của địa phương;
- Hiểu biết sâu sắc đăc điểm, điều kiện hoạt động giáo dục nói chung và GDĐĐ cho HS nói riêng của trung tâm giáo dục thường xuyên;
- Xác định mục tiêu cụ thể đối với hoạt động GDĐĐ cho HS sau năm học, học kỳ;
- Mô tả nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện, kiểm tra đánh giá hoạt động GDĐĐ cho HS tại trung tâm;
- Xác định các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, . . .) phục vụ hoạt động GDĐĐ cho HS tại trung tâm.
1.4.2.2. Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Khi đã có kế hoạch hoạt động GDĐĐ cho HS việc tổ chức thực hiện là khâu triển khai kế hoạch trong thực tiễn, chính là việc chuyển những ý tưởng
từ bản kế hoạch thành hiện thực.Trong công tác tổ chức thực hiện GDĐĐ cho HS THCS, phải xuất phát từ quan điểm phát huy tính tích cực, chủ động của HS. HS là chủ thể của hoạt động nhận thức và rèn luyện đạo đức dưới sự tổ chức và hướng dẫn của GV. Có như vậy thì những chuẩn mực đạo đức của xã hội sẽ trở thành phẩm chất riêng trong nhân cách của các em.
Để việc tổ chức thực hiện kế hoạch GDĐĐ cho HS đạt hiệu quả, giúp việc xây dựng kế hoạch GDĐĐ có tính khả thi thì các thành viên trong hội đồng trung tâm và các bộ phận cần được hiểu rõ mục tiêu, yêu cầu của kế hoạch GDĐĐ; thảo luận biện pháp thực hiện kế hoạch; sắp xếp, bố trí nhân sự, phân công trách nhiệm quản lý một cách cụ thể, huy động CSVC, trang thiết bị, kinh phí; định rõ tiến trình, tiến độ thực hiện, thời gian bắt đầu, thời hạn kết thúc.
Tổ chức thực hiện hoạt động GDĐĐ cho HS cần chú trọng các hoạt động sau:
- Tổ chức khai thác và tiếp nhận nguồn lực: con người, CSVC, ngân quỹ, các mối quan hệ…phục vụ cho hoạt động GDĐĐ cho HS.
- Tổ chức thiết lập cấu trúc bộ máy, lựa chọn, sắp xếp nhân lực; quy định chức năng, quyền hạn và phân công nhiệm cụ thể cho cá nhân, tập thể tham gia vào GDĐĐ cho HS.
- Tổ chức triển khai kế hoạch GDĐĐ cho HS đến những người thực hiện.
- Xác định có chế phối hợp, tạo ra sự hợp tác, liên kết, giám sát thông tin, các quan hệ ngang dọc trong quá trình thực hiện GDĐĐ cho HS.
- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, đề bạt, đãi ngộ, khen thưởng đối với các nhân, tổ chức có thành tích cao.
1.4.2.3. Chỉ đạo hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh
Chỉ đạo hoạt động GDĐĐ cho HS là quá trình tác động ảnh hưởng tới hành vi thái độ của những người khác nhằm đạt tới các mục tiêu hình thành nhân cách cho HS. Do đó, nhà QL cần hướng dẫn các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cách thức thực thi hiệu quả kế hoạch, trong đó đặc biệt chú trọng việc lồng ghép, tích hợp GDĐĐ với các môn học khác và các hoạt động ngoại khoá khác. Kịp thời nắm bắt thông tin và giám sát các hoạt động GDĐĐ được thực hiện bởi các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nhà trường để điều chỉnh, động viên, kích thích và uốn nắn việc thực thi kế hoạch đề ra.
Để hoạt động GDĐĐ cho HS thực sự được triển khai theo đúng quy trình sư phạm, đạt yêu cầu của kế hoạch đề ra, chủ thể quản lý nhà trường cần:
- Động viên, kích thích, uốn nắn việc thực thi kế hoạch đề ra;
- Hướng dẫn chi tiết cho cán bộ, giáo viên và các tổ chức liên quan đến kế hoạch giáo dục đạo đức đã xây dựng;
- Yêu cầu cao sự gương mẫu của cán bộ, giáo viên, nhân viên nhằm GDĐĐ cho HS;
- Phối hợp với các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường để GDĐĐ cho HS;
- Giám sát hoạt động của mọi người tham gia hoạt động GDĐĐ cho HS.
Đồng thời hướng dẫn các tổ chức trong và ngoài trung tâm, CBQL, GV và nhân viên trong trung tâm có sự đồng thuận cao; nhận thức rõ cách thức thực hiện nội dung bản kế hoạch, đặc biệt biết cách tích hợp nội dung giáo dục đạo đức với các môn học khác, các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động ngoại khóa…
1.4.2.4. Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch là một chức năng quan trọng của QLGD. Kiểm tra phải đi cùng với đánh giá, kiểm tra là điều kiện để đánh giá.
Kiểm tra, đánh giá tình trạng ban đầu: đây là khâu kiểm tra đánh giá để xây dựng kế hoạch giáo dục. Kiểm tra, đánh giá tình trạng ban đầu còn bao gồm kiểm tra, đánh giá tình trạng triển khai thực hiện kế hoạch giáo dục đã được phê duyệt. Giám đốc phải bám sát, nắm bắt những diễn biến ban đầu, đánh giá kết quả triển khai thực hiện kế hoạch của các lực lượng, các đầu mối và kịp thời động viên, khuyến khích hợp lý hoặc đưa ra những quyết định điều chỉnh bổ sung khi cần thiết. Kiểm tra, đánh giá quá trình: sau khi đã khởi đầu thành công, các hoạt động GDĐĐ cho HS tiếp tục được diễn ra theo kế hoạch. Giám đốc cần kiểm tra, đánh giá về tiến độ thực hiện các nhiệm vụ, nội dung giáo dục; về phương pháp tiến hành; về kết quả ban đầu của các hoạt động bộ phận, các giai đoạn, phát hiện sai sót, lệch lạc; tìm nguyên nhân để điều chỉnh, uốn nắn kịp thời. Kiểm tra, đánh giá kết thúc thực hiện kế hoạch. Đây là khâu kiểm tra, đánh giá tổng hợp kết quả thực hiện của các lực lượng, các đầu mối. Sau một quá trình giáo dục, một học kỳ, một năm, một khoá học thường phải có kiểm tra, đánh giá kết quả.
Kết quả GDĐĐ là mức độ đạt được về phẩm chất của HS theo thiết kế của mục tiêu, là thước đo đánh giá chất lượng quá trình giáo dục, là kết tinh tất cả các lực lượng tham gia vào quá trình giáo dục, của các yếu tố lãnh đạo, quản lý, đến việc thực hiện các khâu, các bước của quá trình giáo dục. Kết quả GDĐĐ nếu được nhìn nhận đánh giá và lượng hoá một cách khoa học, được đối chiếu thường xuyên với mục tiêu đặt ra trong quá trình giáo dục và được điều chỉnh kịp thời sẽ có tác dụng đưa quá trình giáo dục phát triển đúng hướng, đáp ứng mục tiêu yêu cầu đào tạo của Trung tâm.
Để quản lý tốt kết quả GDĐĐ cho HS thì việc đánh giá kết quả GDĐĐ phải được tiến hành một cách nghiêm túc, đảm bảo tính khách quan, công bằng; đảm bảo tính toàn diện nhưng phải có trọng điểm; đảm bảo tính phát triển và phản ánh đúng thực chất, đúng thủ tục, quy trình phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh Trung tâm và thường xuyên rút kinh nghiệm về công tác kiểm tra đánh giá kết quả GDĐĐ cho HS. Do đó, việc kiểm tra đánh giá hoạt động GDĐĐ cho HS cần thực hiện các nội dung:
- Kiểm tra, đánh giá hoạt động GDĐĐ cho HS thường xuyên và định kì;
- Kiểm tra đánh giá hoạt động GDĐĐ cho HS theo các tiêu chuẩn, tiêu chí rõ ràng;
- Kiểm tra, đánh giá việc GDĐĐ cho HS thông qua tự kiểm tra và có sự thu thập thông tin từ các lực lượng giáo dục;
- Khen thưởng, động viên kịp thời những kết quả tốt, những tập thể, cá nhân tích cực, đạt kết quả cao trong hoạt động GDĐĐ;
- Phê bình, nhắc nhở chính xác những biểu hiện vi phạm nội quy, luật pháp và vi phạm giá trị đạo đức, sự vô trách nhiệm … gây hậu quả xấu trong việc GDĐĐ cho HS.