TÀI LIỆU THAM KHẢO
HOI QUY - TUONG QUAN DON
11.1. NHỮNG VÁN ĐÈ CHUNG VẺ PHƯƠNG PHÁP HỘI QUY - TƯƠNG QUAN
11.1.1. Khái niệm hồi quy - tương quan
- Hồi quy - tương quan là phương pháp phân tích dựa trên mối liên hệ - phụ thuộc của một biến kết quả (biến phụ thuộc) vào một hay nhiều biến 413
nguyên nhân (biến độc lập), mối liên hệ phụ thuộc này được xây dựng dựa trên phương trình hồi quy có thể là tuyến tính hay phi tuyến tính, trên cơ sở phương trình hồi quy có thể ước lượng và giải thích được sự biển động của biến phụ thuộc dựa vào sự biến động của các biến độc lập.
11.1.2. Liên hệ hàm số và liên hệ tương quan
+ Liên hệ hàm số: Là mỗi liên hệ hoàn toàn chặt chẽ, tức là khi hiện
tượng này thay đổi thì hoàn toàn quyết định sự thay đổi của hiện tượng có liên quan theo một tỷ lệ tương ứng chặt chẽ. Liên hệ hàm số được viết dưới
dang y = f(x). Lién hé hàm số không những được biểu hiện ở tổng thể mà còn được biểu hiện trên từng đơn vị cá biệt.
+ Liên hệ tương quan: Là mỗi liên hệ không hoàn toàn chặt chẽ, tức
là khi hiện tượng này thay đổi thì có thể làm cho hiện tượng có liên quan
thay đổi theo nhưng không hoàn toàn quyết định. Đây là mối liên hệ mà với một giá trị của tiêu thức nguyên nhân sẽ tương ứng với nhiều giá trị của tiêu
thức kết quả. Chẳng hạn, giá bán thay đổi thì có thể làm cho doanh thu thay đổi theo, giá bán không phải là nhân tố duy nhất và hoàn toàn quyết định sự
thay đổi của doanh thu. Hơn nữa, ứng với một sự thay đổi của giá ban thi không phải lúc nào doanh thu cũng thay đổi theo một tỷ lệ nhất định mà có thể có nhiều giá trị tương ứng. Mắt liên hệ như vậy được gọi là mối liên hệ không hoàn toàn chặt chẽ. Hoặc, khi số lượng sản phẩm sản xuất tăng thì cũng chỉ là một trong các nhân tố có thể làm cho giá thành thay đổi. Do vậy, Ä tae Arden pn ee ee ae c2 ~ ta ok
đê nghiên cứu được mỗi liên hệ giữa giá bán và doanh thu cũng như giữa sô lượng sản phẩm sản xuất và giá thành thì cần quan sát và nghiên cứu một số lớn các đơn vị. Điều đó nghĩa là mối liên hệ tương quan không được biểu
hiện trên từng đơn vị cá biệt mà chỉ được biểu hiện ở tổng thể (số lớn), chỉ có quan sát số lớn thì bản chất của mối liên hệ mới được biểu hiện.
11.1.3. Một số dạng Hềnhệ `
Các hiện tượng kinh tế - xã hội luôn có mối liên hệ và tác động qua
lại lẫn nhau, các mối liên hệ nảy có thể được biểu điễn dưới đạng tuyển
tính (đường thẳng) như minh họa trong hình 11.1. Hình này mô tả hai dạng cơ bản của liên hệ tuyển tính, đó là liên-hệ tương quan tuyến tính thuận
(hình a) và liên hệ tương quan tuyến tính nghịch (hình b). Hay liên hệ
tương quan phi tuyên (đường cong), hình 11-2, mô tả một số dạng của liên
414
hệ tương quan phi tuyến, như trong hình a là liên hệ hypebol, hình b là liên hệ parabol,...
a. Liên hệ tương quan tuyến tính b. Liên hệ tương quan tuyến tính
(liên hệ thuận) (liên hệ nghịch)
„an Hình 11-1. Liên hệ tuyến tính
_ Một số dạng liên hệ tương quan phi tuyến tính:
b. Liên hệ parabol
Ki
c. Liên hệ bậc 3 d. Liên hệ logarithmic
Hình 11.2. Liên hệ phi tuyến tính
a. Liên hệ hypebol
Ne |
Dựa theo phân tích đặc điểm của mối quan hệ hay từ số liệu được điều tra thực tế mà chúng.ta Xây dựng được các phương trình biểu diễn mối liên
hệ một cách phù hợp nhất, cách thức xác định phương trình phù hợp nhất được trình bày trong cáo phần sau của chương. -
415
11.1.4. Nhiệm vụ của phương pháp hồi quy - tương quan
+ Xây dựng phương trình hồi quy và giải thích ý nghĩa các tham số
trong phương trình hồi quy. Từ phân tích định tính dựa trên mối liên hệ giữa các hiện tượng kinh tế - xã hội để tìm ra các mối liên hệ tức là xác định tiêu
thức kết quả và các tiêu thức nguyên nhân để từ đó xác định phương trình
hồi quy để biểu diễn mối liên hệ các giữa tiêu thức. Từ đó giải thích ý nghĩa
kinh tế các tham số trong phương trình hồi quy.
+ Đánh giá chiều hướng và cường độ của mối liên hệ tương quan. Do mối liên hệ tương quan là mối liên hệ không chặt chẽ, nên khi tìm được mối liên hệ và xây dựng được phương trình hồi quy cần đánh giá trình độ chặt chẽ và chiều hướng của mối liên hệ cũng như đánh giá xem tiêu thức
nguyên nhân giải thích được bao nhiêu phần trăm sự biến động của tiêu thức két qua.