9.4.1. Khái quát tình hình ứng dụng thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam
Các doanh nghiệp ở các nước đang phát triển hiện đang phải đối
mặt với những vấn đề trong việc ứng dụng công nghệ thông tin liên lạc CT) vào lộ trình của quá trình kinh doanh, từ việc sử dụng các phần mềm tính toán cơ bản tới kinh doanh điện tử, đến việc quản lý các mối quan hệ %hách hàng. Xét thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin tại các doanh nghiệp Việt Nam thì có thể nhận thấy thương mại điện tử đã hình thành ở Việt Nam và đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của một số doanh nghiệp. Đặc biệt sau một thời gian khá đài thiếu vắng văn bản pháp luật cho phát triển thương mại điện tử, năm 2005 đánh dấu một bước ngoặt có tính đột phá: Quốc hội
thông qua Luật Giao dịch điện tử ngày 19/11/2005 và sẽ có hiệu lực từ 1/3/2006. Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 222/2005/QĐ-TTg ngày 15/9/2005 phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT giai đoạn 2006 - 2010. Dự kiến kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử này sẽ là cơ sở triển khai nhiều dự án cụ thể trong giai đoạn 2006 - 2010 nhằm đưa thương mại điện tử thành một công cụ quan trọng, góp phần phát triển thương mại qua mạng internet và khuyến khích các doanh nghiệp đẩy nhanh ứng dụng
thương mại điện tử vào hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.
Có thể nói, những năm gần đây nhận thức của các doanh
nghiệp về TMĐT thay đổi nhanh. Theo Bộ thương mại nếu như năm 2002 chỉ có chưa tới 800 đoanh nghiệp có website trên internet, thì đến cuối năm 2004 tổng số website của các doanh nghiệp tại Việt Nam đã đạt tối con số 17.500. Cũng theo kết quả điểu tra của Bộ Thương mại tiến hành gần đây cho thấy, gần 100% số đoanh nghiệp đã nhận thức rõ vai trò quan trọng của TMĐT với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trong số này có 79% doanh nghiệp cho rằng TMĐT mang lại lợi ích: mở rong kênh tiếp xúc với khách hàng hiện có; lôi kéo khách hàng mới; cải thiện sự hài lòng của khách hàng; làm tăng doanh số, lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh, Khoảng 96% doanh nghiệp cho rằng TMĐT giúp họ tăng kênh bán hàng; 85% cho rằng
thương mại điện tử giúp họ xây dựng được hình ảnh của mình. Như vậy có thể nói hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đều nhận
thức được vai trò của TMĐT cũng như có mục đích rõ ràng khi tham gia TMĐT. Đầu tư cho TMĐT đã được các doanh nghiệp chú ý: hơn:và
đã đạt hiệu quả khả quan. Các doanh nghiệp đã tập trung đầu tư nhiều hơn cho phần mềm, các dịch vụ tư vấn, đào tạo, chuyển giao công nghệ và hiện đại boá phần cứng. Nhiều doanh nghiệp tự đánh giá có thể hoàn vốn đầu tư cho thương mại điện tử trong vòng hai
năm. Nguồn nhân lực đã bất đầu hình thành, nhưng đa số vẫn chưa
được đào tạo cơ bản mà sử dụng kinh nghiệm là chủ yếu. Tuy nhién, nhìn một cách toàn diện khi so sánh với các nước phát triển thì ứng
dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp Việt Nam còn ở mức sơ
khai. ‘
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhưng những nguyên nhân chủ yếu có thể kế ra là:
Thứ nhất, chưa có hành lang pháp lý hoàn chỉnh cho phát triển
thương mại điện tử, cụ thể là các văn bản hướng dẫn thi hành luật giao dịch điện tử đã được thông qua;
Thứ bai, hệ thống thanh toán trực tuyến chưa phát triển, cụ
thể là hệ thống ngân hàng chưa phát triển dẫn tới đại đa số người
dan chưa có thể tín dụng hoặc chưa có thói quen mua hàng trực tuyến bằng thẻ tín dụng. Tập quán kinh doanh và tâm lý tiêu dùng tại Việt Nam cũng chưa hoàn toàn thuận lợi cho các ứng dụng của TMĐT. Người dân còn chưa quen với phương thức mua hàng gián
tiếp, doanh nghiệp cũng chưa xây dựng được những quan hệ đối tác đủ tin cậy để đưa phương thức B2B vào áp dụng cho các giao dịch
thương mại thường xuyên. Do vậy hệ thống thanh toán trực tuyến
B2C chưa phát triển mạnh mế;
Thứ ba, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin còn chưa phát triển.
Điều này một mặt do nguyên nhân là đầu tư vào công nghệ thông tìn
đời hỏi đầu tư cao về kinh phí và nguồn lực, trong khi người ra quyết
định đầu tư là các giám đốc hoặc phó giám đốc doanh nghiệp chưa hẳn đã am hiểu công nghệ thông tin và thương mại điện tử;
Thứ tư, nguôn nhân lực phục vụ ứng dụng thương mại điện tử
còn thiếu và chưa đủ trình độ để đáp ứng nhu cầu, mặc dù các trung
tâm đào tạo công nghệ thông tin (CNTT), các khoa CNTT vẫn tiếp tục tăng về số lượng.
Chính vì vậy, hầu hết phần lớn các website của các đoanh
nghiệp Việt Nam chỉ dừng ở mức cung cấp thông tin khái quát về
doanh nghiệp và sản phẩm là chính chứ chưa thực sự là công cụ tương tác giữa khách hàng và doanh nghiệp.
9.4.2. Ứng dụng thương mại điện tử vào các doanh nghiệp lữ
hành tại Việt Nam
Như đã phân tích ở các phần trên, việc ứng dụng công nghệ thông tín vào hoạt động kinh doanh lữ hành sẽ giúp các doanh nghiệp lữ hành:
e Tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường
® Tăng doanh thu và giảm chỉ phí nghiên cứu khách hàng,và chăm sóc khách hàng
s Tăng các cơ hội phân phối sản phẩm thông qua các kênh phân phối mới
ô_ Giảm chỉ phớ phõn phối, chỉ phớ quảng bỏ sản phẩm
e Tang cường sự thỏa mãn của khách hàng (thuận tiện, dễ tìm kiếm thông tin, nhiều lựa cnaon, giá rẻ...)
©_ Có thể áp dụng các chiến lược kinh doanh và chiến lược marketing
khác nhau một cách linh hoạt và thuận lợi hơn.
Các doanh nghiệp kinh doanh lữ hành tại Việt Nam không thể không nắm cơ hội ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kinh doanh của mình để thu được lợi thế cạnh tranh so với doanh nghiệp khác. Tuy nhiên, với trình độ năng lực công nghệ cùng nền tảng công nghệ thông tin hiện nay ở Việt Nam các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam phải có những tính toán phù hợp để có những đầu tư vào công, nghệ thông tin và thương mại có hiệu quả và chỉ phí hợp lý nhất theo từng giai đoạn thích hợp.
Tùy theo quy mô, chiến lược phát triển và chiến lược đầu tư của
doanh nghiệp theo từng giai đoạn mà doanh nghiệp có thể câm rhắc
xem. mức độ ứng dụng công nghệ thông tin như thế nào cho.hiệu quả cao nhất. Thông thường có ba cấp độ triển khai thương mại điện tử:
e Cấp đội: Hiện diện trên mang internet bằng cách xây dựng website cho doanh nghiệp;
. Cấp độ 2: Doanh nghiệp triển khai áp dụng thương mại điện
tử;
e_ Cấp độ 3: Doanh nghiệp áp dụng thương mại điện tử không dây
và tiến hành các chiến lược kinh doanh trực tuyến sử dụng các công nghệ thông tin tiên tiến.
Qua khảo sát của chúng tôi, các doanh nghiệp lữ hành lớn trên toàn quốc cho thấy hầu hết các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam hiện
đang ứng dụng ô cấp độ 1 và một số ít ở cấp độ 2. Cấp độ 3 thì hầu như không có doanh nghiệp nào có đủ tiểm lực và công nghệ áp dụng. - Và đã nhiên, tỷ lệ các đại lý và doanh nghiệp lữ hành ở cấp độ zero
(chưa có website, dù là website đơn giản) vẫn rất cao. Song, tình hình
này đang giảm đần do nhận thức và nhu cầu về thương mại điện tử
đang tăng. Trong tiến trình hội nhập và toàn cầu hóa, các doanh nghiệp nói chung và đặc biệt là các doanh nghiệp lữ hành nói riêng ở
Việt Nam không thể không áp dụng thương mại điện tử.
Sau đây sẽ giới thiệu 03 cấp độ ứng dụng triển khai thương mại
của doanh nghiệp lữ hành và những bước chỉ dẫn cơ bản kèm theo
cho việc triển khai từng cấp độ cho các doanh nghiệp lữ hành tại Việt Nam:
Cấp độ 1 - Xây dựng trang chủ của doanh nghiệp (website) nhằm giới thiệu hệ thống sản phẩm dịch vụ của mình lên internet, quảng bá thông tin và hình ảnh của doanh nghiệp ra thi trường toàn cầu.
Ở mức độ này, website rất đơn giản, chỉ là cung cấp thông tin về doanh nghiệp và sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp mà không có
các chức năng phức tạp khác Trên website có thể đưa nhiều tiện ích như bộ tìm kiếm thông tin doanh nghiệp, các tiện ích cho phép khách
hàng liên lạc và tìm kiếm thông tin theo các yêu cầu khác nhau một
cách thuận lợi nhất. 6 cấp độ này doanh nghiệp lữ hành chưa có cơ sd dữ liệu nội bộ phục vụ các giao dịch qua mạng mà chỉ là bước chuẩn
bị cho triển khai bán sản phẩm dịch vụ của mình qua mạng Internet
sau này. Với các phần mềm kỹ thuật làm website hiện nay như
frontpage office cua microsoft va các tên miền miễn phí trên mạng thì
việc đưa các thông tin của doanh nghiệp lên mạng internet tương đối
đơn giản và chỉ phí không đáng kể. Tùy theo đặc tính riêng của mỗi
doanh nghiệp, website này có thể từ rất đơn giản như là một vài trang web tĩnh (tức thông tin trên trang web này không thường xuyên thay đổi) đến phức tạp gồm các cơ sở dữ liệu và các trang web động (tức thông tin trên trang web này thường xuyên thay đổi) cho
phép tương tác với người sử dụng. Sau đây là các bước thông thường để một doanh nghiệp lữ hành Việt Nam có được một website hiện hữu trén mang internet:
Mua tén mién (domain) va dich vu liu trit true tuyén (hosting):
Việc đầu tiên là doanh nghiệp phải có một địa chỉ trên internet. Để có
được địa chỉ này thì doanh nghiệp phải đăng ký tên miển với cơ quan cấp tên miển internet quốc gia hoặc một tổ chức, doanh nghiệp được uỷ quyển cấp tên miển như công ty FPT, VDC.. (nếu muốn lưu
website tại một máy chủ (server) tại Việt Nam hoặc có thể đăng ký
mua một tên miền tại một quốc gia khác (máy chủ tại nước ngoài). Ở
Việt Nam, các doanh nghiệp muốn đăng ký tên miển cấp 2 dưới đuôi quốc gia (.VN) phải đăng ký thông qua Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIO) tại địa chỉ website http//www.vnnie.net.vn/ là đơn vị trực
thuộc Bộ Bưu chinh-Vién thông, được thành lập ngày 28/04/2000 có
vai trò thực hiện chức năng quần lý, phân bổ, giám sát và thúc đẩy
việc sử dụng nguồn tài nguyên tên miển, địa chỉ, số hiệu mạng
Internet ở Việt Nam. Trong giai đoạn từ 10/12/2005 đến 31/03/2006,
VNNIC sẽ chỉ cấp tên miền cho đối tượng là tên nhãn hiệu hàng hoá,
tên tác phẩm đã được công nhận bảo hộ bởi các cơ quan nhà nước có
thẩm quyển và bởi công ước quốc tế và tên trong các quyết định
thành lập của các cơ quan, tổ chức thuộc bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương, các tổ chức chính trị xã hội. Sau giai đoạn quá độ này, việc đăng ký tên miền, cấp phát các tên miền cấp 2.VN sẽ được triển khai đại trà theo thông lệ “đăng ký trước, cấp trước” áp dụng cho tất cả các tổ chức trong nước hoặc nước ngoài tham gia hoạt
động Internet. Tên miền có thể ở nhiều dạng như www.teneongty.com
hay www.tencongty.com.vn hay www.xyz.com/tencongty (cách thứ 3 sẽ
rẻ hơn về chỉ phí và được lợi thế về địch vụ quảng bá website, có nghĩa là www.xyz.com đã hỗ trợ bạn trong việc quảng bá website của
bạn. Khi mua tên miền, có khả năng tên mà doanh nghiệp chọn cho địa chỉ trên internet đã bị dùng bởi một người khác thì doanh nghiệp phải chọn một tên khác, hoặc phải thương lượng mua lại tên doanh nghiệp thích dùng với giá cao. Chi phí đăng ký và duy trì tên mién &
Việt Nam hiện nay khá hợp lý, Công ty EPT tính phí đăng ký tên.
miển một lần là 700 nghìn đồng và phí duy trì tên miễn một. năm. là
700 nghìn (thời điểm tháng 2/2006). Thông thường tên miển dạng www.abc.com sẽ có giá dao động khoảng vài chục ỦSD một năm,
Trong trường hợp doanh nghiệp không muốn mất tiền mua tên miền, thì doanh nghiệp có thể sử dụng một số tên miền miễn phí tại một số
địa chỉ, nhưng trên website của doanh nghiệp có dòng quảng cáo
(banner) cua doanh nghiệp khác. Trong trường hợp mua tên miền từ
các server ở nước ngoài, doanh nghiệp có thể nhờ địch vụ thiết kế web mua tên miền hoặc dùng thể tín dụng để trả tiển cho các máy chủ mà doanh nghiệp muốn sử dụng. Ngoài ra, doanh nghiệp phải trả tiển cho dich vụ lưu trữ thông tin trên trang web của mình bằng cách trả
tiển cho một máy chủ lưu trữ nào đó (server). Thông thường các máy
chủ này là các máy chủ của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ
internet ŒSP) như FPT, VDC kết nối với internet 24/24 để đảm bảo
rằng thông tin luôn được đưa lên internet và khách hàng có thể tải
trang web vào máy tính của họ để đọc bất cứ lúc nào. Tùy thuộc vào
độ lớn của dữ liệu lưu trữ và từng nhà cung cấp dịch vụ hosting mà giá thuê lưu trữ đữ liệu khác nhau. Thông thường khoảng 20-25 USD cho 10 MB thông tin lưu trữ/ một tháng.
e_ Viết nội dung và thiết kế website.
© Website có thể nói là bộ mặt của doanh nghiệp lữ hành. Một
website hình thức xấu, nội dung thông tĩn viết cẩu thả với
nhiều lỗi đánh máy, cấu trúc không đồng bộ sẽ lầm hại uy
tín của doanh nghiệp. Chính vì vậy, các thông tin mà doanh nghiệp lữ hành định đưa lên website như giỏi thiệu doanh nghiệp, các chương trình du lịch...nên dùng cách hành văn
chuẩn mực, viết ngắn gọn, đẩy đủ, chính xác và nên được viết bằng hai thứ tiếng Việt và Anh. Sau khi có nội đung vă
hình ảnh cho website, thì doanh nghiệp có thể thuê hoặc nhờ:
một đội ngũ thiết kế web chuyên nghiệp từ các công ty tin
học chuyên thiết kế website và các giải pháp mạng để tiến
hành việc thiết kế website và đưa nội dung lên trên internet.
Quy trình thiết kế và phát triển một. website thường qua 0B
bước cơ bản: (1) phân tích yêu cầu; (2) thiết kế sơ bộ website;
(3) thiết kế chỉ tiết website; (4) kiém tra dinh gid website; (5) nghiệm thu website. Cần chú ý rằng một. website sau khi hoàn thành phải đạt được các tiêu chí sau: (1) chương. trình
chạy đúng như với thiết kế ban đầu; (2) website phải tién: Idi, dã dùng với tất cả mợi người; (3) website phải chạy ổn định:
hiệu quả; (4) website phải có khả năng mở rộng hoặc nâng cấp theo nhu cầu của doanh nghiệp theo thời gian va (5) website phải có công nghệ bảo mật tiên tiến, nhằm tránh sự
tấn công của tin tặc (hacker) cũng như những lỗi phát hiện sau này do chương trình gây ra. Tùy thuộc vào mức độ phức
tạp của hệ thống website (các ứng dụng trên web và mức độ bảo mật khác nhau) mà chi phí thiết kế web có thể từ vài trăm cho đến hàng trăm ngàn đô-la Mỹ. : e _ Bảo trì web và cập nhật thông tin
Sau khi website đã được thiết kế và đưa lên mạng internet, thì
công việc quan trọng hàng ngày là doanh nghiệp lữ hành phải có một
đội ngũ chuyên viên bảo trì website và cập nhật thông tin hàng. Bảo trì website bao gồm: thay đổi nhỏ trong thiết kế và trình bày, tăng
thêm nội dung, loại bổ những nội dung đã không còn phù hợp nữa v.v... Việc cập nhật thông tin bao gồm việc cập nhật thông tin mới, cập nhật giá và chương trình du lịch cũng như các sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp lữ hành theo các thời điểm khác nhau.
© Quang ba websit
Doanh nghiệp lữ hành sau khi có website thì phải quan tấm
đến việc làm sao cho mọi người biết địa chỉ website của doanh nghiệp
mình. Hiện tại rất nhiều doanh: nghiệp Việt Nam chưa chú trọng tới
khâu này mặc dù có ất nhiều webaite xây dựng rất đẹp, công phu.
Đoanh. nghiệp có thể thuê dịch vụ xúc tiến thương mại để quảng ba
cho website của doanh nghiệp một cách chuyên nghiệp hoặc có thể
thực hiện các chiến lược emarketing như đã trình bãy ở phần trên.
Cấp độ 2 - Doanh nghiệp triển khai áp dụng thương mại điện tử
theo mô hình B2C và B2B
Ở cấp độ này doanh nghiệp xây đựng cơ sở đữ liệu của bản thân
doanh nghiệp và khách hàng, các nhà cung cấp cũng như liên kết chia sẻ đữ liệu với các ngân hàng và công ty tín dụng với độ an toàn,
bảo mật cao. Hàng loạt ứng dụng được cài đặt cùng với trang chủ
nhằm giúp các nhà cung cấp, khách hàng tiến hành giao dịch thương
mại với doanh nghiệp, mọi hoạt động truyền thông số, đữ liệu đã được tự động hóa, hạn chế sự can thiệp của con người và vì thế làm giảm
đáng kể chỉ phí hoạt động, hỗ trợ khách hàng qua mạng và xây dựng
hệ thống quản trị khách hàng. Cấp độ ứng dụng này buộc doanh
nghiệp lữ hành chấp nhận thanh toán qua mạng và doanh nghiệp
phải triển khai xử lý thanh toán qua mạng vì việc thanh toán qua mạng chịu rất nhiều rủi ro. Theo Luật Thương mại quốc tế, nếu có rủi
ro thông qua việc thanh toán qua mạng thì phần thiệt thời vẫn thuộc
về người bán và công ty tín dụng. Do vậy việc tiến hành thanh toán qua mạng phải thông qua một số bước sau
© Tìm một đối tác chuyên xử lý thanh toán qua thé tin dung.
Doanh nghiệp lữ hành phải thuê một công ty chuyên thanh toán qua mạng để xử lý các thanh toán cho doanh nghiệp mình. Các
công ty này sẽ hỗ trợ cơ chế thanh toán điện tử qua Website giữa bên
mua và bên bán. Thông thường các công ty chuyên thanh toán qua 'mạng là các ngân hàng hoặc công ty tín dụng như Paypal, 2Checkout.
com, Authorize.NET. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lữ hành phải mở tài khoản tại một ngân hàng, đặt tiển đặt cọc (khoản này đao động
tùy vào ngân hàng hoặc mức độ giao dịch, thông thường khoảng vài chục ngàn đô-la Mỹ). Doanh nghiệp lữ hành sẽ phải thanh toán phí dịch vụ cho các ngân hàng và công ty tín dụng tính theo phần trăm
giá trị đơn hàng (hoảng 2-5%).
© Doanh nghiệp lữ hành thuê đội ngõ lập trình để họ xây dựng
cơ sở đữ liệu phục vụ cho việc tính tiển tự động cho cửa hàng trực tuyến của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nên thuê một công ty tin học để xây đựng lập trình cho các hoạt động đặt hàng và thanh toán qua mạng. Nhờ vào
các ứng dụng được lập trình bởi các kỹ thuật viên tin học,website của