NHỮNG RỐI LOẠN TÂM - SINH LÝ Ở NGƯỜI NGHIỆN MA TUỶ
ạn nghiện m a tuý đang trở th à n h một hiểm họa ở nước ta và nhiều nước trê n thê giới.
Ma tuý đã và đang được coi là bạn đồng hành voi HIV/AIDS và đi đôi với các tệ nạn xã hội nghiêm trọng khác.
Định n ghĩa theo y học, m a tuý là tập họp các chất co tác dụng kích thích th ầ n kinh tru n g uưng, tạo nên các h iệu quả tâm sinh lý cho người sử dụng như tê mê, sung sướng, hưng phấn, ảo th an h , ảo thính... Một chất được gọi là m a tu ý về m ặt y học phải dễ dàng gây ra trạ n g th á i tê liệt thuộc vể tâm - sinh lý cho người sử dụng.
Các ch ất m a tuý thường dùng ở V iệt N am hiện nay là thuốc phiện và các chât có nguồn gôc từ
thuôc phiện n h ư M orphin, eơdein, dolargan và tột đỉnh la bạch phiên (Heroin). Ngoài ra còn m ột sô chất m a tu ý nh ư n g không co nguồn gốc từ thuốc phiện nh ư cần sa, am phetam in, fentam in...
Theo Tổ chức y t ế th ế giới, m ột ngưòi được coi là nghiện m a tu ý :
- Thèm th u ồ n g m ãn h liệt không cưỡng lại được ý m uốn dùng lại m a tuý.
- Tìm mọi cách để có ma túy dừng.
- Có k h u y n h hướng tăn g liều dùng.
- Khi không có m a tuv sẽ x u ất hiện "hội chứng cai thuốc".
- Có hại cho bản th â n và cả cộng đồng.
S ự lệ thuộc tâm lý do ma tuý gây ra cho người sử dụn g được th ể hiện ở ý muốn thôi thúc được dùng lại c h ất m a tuý để có được trạ n g th ái tâm lý dễ chịu hoặc làm ta n đi cảm giác khó chịu. Do khả n ăn g du n g n ạp m a tuý của cơ thể, ngưòi nghiện luôn có xu hướng phải tăn g dần liều sử dụng để có được khoái cảm mong muõn.
S ự lệ thuộc sinh lý biểu lộ m ột trạ n g th ái thích ứng của cơ th ể với ch ất m a tuý. ơ ngưòi nghiện, m a tuý đã trở th à n h nhu cầu không th ể th iêu của cơ thể. Sự có m ặt của m a tuý thực sự đã tạo nên các "cơn bão sin h học" trong cơ thể, dẩn đến khoái
cảm tột đinh và những đột biên tinh cach của người nghiện. Khi th iếu m a tuy sẽ gây ra "hội chưng cai nghiện", là biểu hiện cứa h àn g loạt các rối loạn về m ặt y học : Rói loạn th ấ n kinh tru n g ưong và th ầ n kinh thực vật...
Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy, ở ngưòi nghiện ma tu ý đều có n h ũ n g tổn thưong ở mức độ tế bào ỏ' nh iều hệ cơ quan trong cơ thể. Đặc biệt là tôn thương hệ th ầ n kinh tru n g ương : các tru n g khu cảm giác, tru n g k h u vận động, tru n g khu hiểu biết, tru n g k h u tri nhớ... Gây suy sụp cả về th ể chất lẫn tin h th ần .
Biểu hiện lâm sàng của "hội chứng cai nghiện "
đặc trư n g bằng các triệ u chứng x u ấ t hiện 6 - 1 8 giờ sau khi ngừng hay giảm liều m a tuý đang dùng.
Các biểu hiện của hội chứng cai nghiện m ất đi ngay sau khi được sử dụng ma tuý.
CÁCH NHẶN IilẾT NGƯỜI NGHIẸN MA TÚY
ể có th ể n h ậ n biết người nghiện m a tuý, chúng ta có th ể dựa vào các triệ u chứng của "hội chứng cai nghiện" và m ột sô biến đổi h àn h vi, rối loạn n h â n cách của ngưòi nghiện :
Hội chứng cai nghiện đặc trư n g bằng các triệu chứng x u ấ t hiện 6 - 1 8 giò' sau khi ngừng hay giảm liều m a tuý đang dùng :
Thèm thuồng m a tu ý m ột cách m ãnh liệt.
- Đ au bụng, ỉa chảy, buồn nôn, nôn.
- Đ au cơ, xương, khóp... Có cảm giác "ròi bò"
trong xương.
- V ật vã, bứt dứt, bồn chồn, nôn nao...
- N gáp, chảy nước m ắt, nước m ũi, chảy nước dãi, sùi bọt mép
- M ệt mỏi rã ròi, kiệt sức, vã mồ hôi - Sợ lạnh, nổi da gà, ré t run.
- Co giật, lú lẫn, m át ngủ.
- Nhịp tim nh an h , tăn g huyết áp - Giãn đồng tử.
- X uất huyết : Đái ra m au, nôn ra m áu...
Hội chứng cai nghiện m ất đi ngay sau khi được đáp ứng vói m a tu ý đang dùng. Hội chứng này ở người nghiện H eroin xảy ra nặng nề và kéo dài hon ỏ' người nghiện á phiện.
Sau khi sử dụng m a túy: Người nghiện ỏ’ trạ n g th ái hưng phấn quá mức: vui vẻ, hay nói, hay cười, hay hát...hay có biểu hiện gãi m ủi, m ắt mơ m àng...
Nêu quá liều sử dụng dẫn đến ngộ độc cấp tính:
hôn mê, tru y tim m ạch, tử vong...
Những biến đổi hành vi :
- Do bị lệ thuộc về tâm sinh lý, người nghiện đến giờ thèm m a tuý. b ắt buộc phải đi kiếm ma tuý. Ra khỏi n h à vào những giờ n h ấ t định để đi kiếm ma tuý là nhữ ng biểu hiện thường gặp, trở th àn h quy lu ậ t ở ngưòi nghiện.
- Thích ồn ao, tụ tập bạn bè, xa lán h người thân. Tìm chỗ kín đáo vẳng vẻ để sử dụng m a tuý như gầm cầu th an g , toalét...
- Tiêu tiền nh iều hơn bình thường.
- Có những dụng cụ phục vụ cho việc sử dụng
ma tuý như : Bật lửa, giấy bạc, giấy gói kẹo cao su, bơm kim tiêm...
- Trên người có dấu vết của sự tiêm chích.
Những rối loạn nhân cách :
- Uể oải, lười biếng, dễ bị kích động, dễ khóc, dễ cười, mặc cảm tự ti...
- ích kỷ, không trung thực, hay nói dối người thân, người quen để xin, vay tiền (để mua ma tuý).
- Tìm mọi cách để có ma tuý như : ăn cắp, lừa đảo, trấn lột...
- Thể trạng sa sút, thần sắc bơ phờ, trang phục nhếch nhác.
- Phản ứng dữ dội vói sự dò xét của người khác.
- Đặc biệt nguy hiểm hơn là sau khi thoả mãn được cơn đói ma tuý, người nghiện thường đi tìm cảm giác mạnh như : Các hành động bạo lực, tình dục...
/