B. SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HÓA
II. CÂU HỎI TỰ LUẬN
Câu 1: Điều kiện nào dẫn đến sự ra đừl của các vương quốc cổ Đông Nam Á? Sự hình thành các quốc gia phong kiến Đông Nam Á được biểu hiện như thế nào?
* Điều kiện ra đời các vương quốc cổ ở Đông Nam Á.
- Đầu Công nguyên, cư dân Đông Nam Á đã biết sử dụng đồ sắt. Nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất chính, nghề thủ công truyền thống phát triển như dệt, làm gốm, đúc đồng và rèn sắt.
- Việc buôn bán đường biển rất phát đạt, một số thành thị - hải cảng đã ra đời như Óc Eo (An Giang, Việt Nam), Takola (Mã Lai) ...
- Do sự ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ với việc các nước phát triển văn hoá cổ của mình.
- Đó chính là điều kiện ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á.
* Sự hình thành các vương quốc cổ: Khoảng 10 thế kỉ sau Công nguyên hàng loạt các nước vương quốc nhỏ hình thành.
Câu 2: Sự phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á thế kỷ X - XVIII được biểu hỉện như thế nào?
* Chính trị:
- Hệ thống chính trị ở các nước Đông Nam Á giai đoạn này được củng cố vững chắc và hoàn thiện. Nhà nước Đại Việt vừa tiếp thu vừa sáng tạo từ mô hình Trung Hoa để hoàn thiện bộ máy quân chủ đạt đến đỉnh cao dưới thời Lê sơ. Các nhà nước chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ cũng được tăng cường, củng
cố, đặc biệt là tín ngưỡng vua - thần của người Cam-pu-chia thời Ăng-co... giúp hợp nhất vương quyền và thần quyền của vua... Bộ máy nhà nước A-út-thay-a cũng được hoàn thiện thông qua các cuộc cải cách ở thế kỉ XV.
- Mở rộng lãnh thổ, xây dựng các đế quốc lớn, hùng mạnh ở khu vực: Đại Việt, A-út-thay-a, Pa-gan, Mô- giô-pa-hit, Ăng-co.
* Kinh tế:
- Kinh tế nông nghiệp được phát triển mạnh ở khắp các quốc gia Đông Nam Á từ đồng bằng sông Hồng, I-ra-oa-đi, Chao-Phray-a, Mê-kông... nhiều nước đã tiến hành xuất khẩu gạo như A-út-thay-a, Pê-gu...
- Phát triển hoạt động sản xuất thủ công nghiệp, đáng lưu ý là các sản phẩm gốm sử và tơ lụa của Đại Việt và A-út-thay-a.
- Đông Nam Á có vai trò lớn trong hệ thống thương mại quốc tế, nơi cung cấp nhiều loại hàng hóa, lâm thổ sản, hương liệu, gia vị... cho thị trường quốc tế.
* Thành tựu trên lĩnh vực nghệ thuật:
- Trên cơ sở tiếp thu các yếu tố văn hóa bên ngoài (của Ấn Độ, Trung Hoa, Hồi giáo), cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo trên nền tảng văn hóa bản địa truyền thống để tạo nên những thành tựu văn hóa rực rỡ.
- Cư dân Đông Nam Á đã để lại những thành tựu chữ viết, văn học, nghệ thuật, các công trình kiến trúc tôn giáo, điêu khắc... như chữ viết của người Khơ-me, Cham-pa, Lào, Thái Lan, đền tháp Ăng-co, quần thể kiến trúc Pa-gan, các thành phố cổ A-út-thay-a, Su-khô-thay, Hoàng thành Thăng Long...
Câu 3: Lập bảng tóm tắt các giai đoạn lịch sử trong sự phát triển của khu vực Đông Nam Á đến giữa thế kỉ XIX.
Giai đoạn Nội dung lịch sử
Thế kỉ I - VII
Là giai đoạn hình thành các quốc gia cổ đại hay nhà nước sơ kì Đông Nam Á. Có khoảng 30 nhà nước đã ra đời dọc theo các dòng sông, cảng thị hay khu định cư ven biển... cơ sở để đưa đến sự ra đời của các nhà nước này là sự phát triển kinh tế xã hội, công cụ kim loại và quá trình tiếp thu các yếu tố văn hóa từ bên ngoài, cụ thể là Ấn Độ. Đây là các nhà nước sơ khai, quy mô tương đối nhỏ, chủ yếu là sự liên kết của các cộng đồng nhất định trên lãnh thổ hạn chế.
Thế kỉ VII - X Giai đoạn phát triển từ các nhà nước sơ kì lên quốc gia phong kiến. Các quốc gia này lấy một bộ tộc đông và phát triển nhất làm nòng cốt, thường được gọi là quốc gia phong kiến dân tộc.
Thế kỉ X-XVIII
- Giai đoạn phát triển của các quốc gia Đông Nam Á.
- Giai đoạn này chứng kiến sự phát triển của lịch sử Đông Nam Á một cách sâu rộng và trên nhiều khía cạnh.
- In-đô-nê-xi-a từng bước được thống nhất dưới Vương triều Mô-giô-pa-hit, tồn tại đến năm 1527. Quốc gia phong kiến của người Việt phát triển ở Đồng bằng sông Hồng và mở rộng xuống phía nam, các quốc gia của người Thái dọc sông Chao-phray-a cuối cùng thống nhất dưới Vương triều A-út-thay-a. Nước Lào Lan xang được thành lập giữa thế kỉ XIV nhanh chóng trở nên hưng thịnh, trong lúc vương quốc của người Miến lớn mạnh và làm chủ phía tây của Đông Nam Á lục địa.
- Các quốc gia Đông Nam Á thu được nhiều thành tựu phát triển kinh tế - thương mại, xây dựng hệ thống chính trị, phát triển giao lưu tôn giáo, sáng tạo nên các giá trị nghệ thuật đặc sắc, đóng góp vào nền văn minh nhân loại.
Thế kỉ XVIII-XIX
- Giai đoạn các quốc gia Đông Nam Á suy thoái.
- Sự suy thoái bắt nguồn từ bản thân chế độ phong kiến ở các nước già cỗi, lỗi thời, không theo kịp những yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội mới. Trong cùng lúc, họ phải đương đầu với làn sóng nổi dậy của dân chúng trong nước và sức ép từ các quốc gia thực dân bên ngoài. Vì thế, phần lớn các quốc gia Đông Nam Á đã không thể đương đầu thành công với thử thách này và bị biến thành thuộc địa của thực dân, trừ Xiêm.
Câu 4: Lập bảng niên biểu các giai đoạn phát triển của Vương quốc Campuchia và Lào theo nội dung sau:
Tên vương quốc Giai đoạn hình thành vương quốc
Giai đoạn phát triển
thịnh đạt nhất Giai đoạn suy yếu Vương quốc
Campuchia
Thế kỉ VI - VIII: thời kì hình thành và bước đầu phát triển của nhà nước Campuchia sơ kì, còn có tên là Bha-va-pu- ra. Khu vực ban đầu của vương quốc này là trung lưu sông Mê Kông.
Thế kỉ IX - XV: là thời kì Ăng- co, giai đoạn phát triển của Campuchia, kinh đô đóng tại Ăng-co.
Campuchia bước vào thời kì phát triển thịnh đạt về mọi mặt.
Thế kỉ XVI - XIX: là giai đoạn quy yếu, khủng hoảng của Cammpuchia.
Vương quốc Lào Thế kỉ XIII - XIV: thời kì hình thành. Thời kì này bắt đầu vào thế kỉ XIII, khi có bộ phận người nói tiếng Thái di cư đến, tiến hành phát triển kinh tế, xã hội và tạo ra các tổ chức sơ khai của Lào là các mường cổ.
Thế kỉ XV - XVII: Vương quốc Lan Xang bước vào giai đoạn thịnh vượng. Các vua Lan Xang chia đất nước thành mường, xây dựng quân đội hùng mạnh, thiết lập quan hệ hòa hiếu với các nước láng giềng.
Thế kỉ XVIII – XIX:
Lào bước vào thời kì khủng hủng, suy yếu
LỊCH SỬ THẾ GIỚI NGUYÊN THỦY, CỔ ĐẠI CHỦ ĐỀ 6: TÂY ÂU THỜI TRUNG ĐẠI Mục tiêu
Kiến thức
- Trình bày được những nét chính về thời kì hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây Âu (từ thế kỉ V đến thế kỉ XIV)
- Trình bày được những nét chính về Tây Âu thời hậu kì trung đại:
+ Những cuộc phát kiến địa lí.
+ Phong trào Văn hóa Phục hưng.
- Biết được điểm giống và khác nhau giữa chế độ phong kiến ở phương Đông và phương Tây.
Kĩ năng
+ Phân tích, khái quát, tổng hợp, đánh giá các sự kiện, nhân vật lịch sử.
+ Rèn luyện kĩ năng khai thác lược đồ, bản đồ.
+ So sánh để tìm ra những điểm tương đồng, khác biệt giữa chế độ phong kiến phương Đông và phương Tây.
I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM