Chương 2 QUAN ĐIỂM, ĐƯỜNG LỐI, CHÍNH SÁCH
3.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ XÃ HỘI VỀ DÂN TỘC
2.2.3. Quản lý phát triển văn hóa - xã hội
Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình phủ sóng phát thanh, truyền hình; tăng cường các hoạt động văn hóa, thông tin, tuyên truyền hướng về cơ sở, tăng thời lượng và nâng cao chất lượng các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc thiểu số; làm tốt công tác nghiên cứu, sưu tầm, giữ gìn và phát huy các giá trị, truyền thống tốt đẹp trong văn hóa của các dân tộc.
Thực hiện chương trình phổ cập giáo dục trung học cơ sở và các chương trình giáo dục miền núi, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo, nhất là hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú các cấp; đẩy mạnh việc tổ chức các trường mẫu giáo công lập; mở rộng việc dạy chữ dân tộc. Đa dạng hóa, phát triển nhanh các loại hình đào tạo, bồi dưỡng, dạy nghề ở vùng dân tộc; đưa chương trình dạy nghề vào các trường dân tộc nội trú; tiếp tục thực hiện tốt chính sách ưu tiên, cử tuyển dành cho con em các dân tộc vào học tại các trường đại học và cao đẳng; mở thêm trường dự bị đại học dân tộc ở khu vực miền Trung, Tây Nguyên. Nghiên cứu tổ chức hệ thống trường chuyên đào tạo, bồi dưỡng trí thức và cán bộ là người dân tộc thiểu số.
Tăng cường cơ sở khám, chữa bệnh, cán bộ y tế cho các xã, bản, thôn, ấp; nâng cao hơn nữa chất lượng công tác chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số; khuyến khích trồng và sử dụng các loại thuốc dân gian.Do đó cần làm tốt một số việc:
- Tạo sự chuyển biến trong nhận thức
Đây là một trong những nội dung quan trọng mang tính tiên quyết tác động đến hiệu quả của công tác văn hoá thông tin vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Các bộ, các ngành, các địa phương đã từng bước nỗ lực trong khâu nâng cao nhận thức về vị trí, ý nghĩa của hoạt động văn hoá, công tác văn hóa
trên địa bàn miền núi và vùng đồng bào các DTTS. Điều đó biểu hiện ở một số nội dung sau:
+ Coi trọng và chú ý, mức hưởng thụ văn hoá của các dân tộc; hoạt động thông tin tuyên truyền.
+ Đổi mới hoạt động của các thiết chế văn hoá thông tin trong bộ máy Nhà nước theo phương châm hướng về cơ sở về khu vực miền núi và vùng đồng bào các DTTS.
+ Đẩy mạnh đầu tư và hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy văn hoá truyền thống của các DTTS.
+ Tăng cường đầu tư trang thiết bị, vật tư kỹ thuật cho hoạt động văn hoá thông tin cho miền núi và vùng đồng bào các DTTS.
+ Coi trọng và đẩy mạnh hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác văn hóa là người DTTS.
- Tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ
Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ là khâu có tính quyết định việc thực hiện các chủ trương chính sách văn hoá và hiệu quả công tác văn hoá thông tin trên địa bàn miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thời gian qua Bộ Văn hoá - Thông tin... đã có nhiều nỗ lực trong việc từng bước ổn định, củng cố, tăng cường năng lực và hiệu quả cho bộ máy các cơ quan hoạt động văn hoá thông tin và đội ngũ của ngành văn hoá trong lĩnh vực trên.
- Đầu tư ngân sách, cơ sở vật chất
Hoạt động Văn hoá trong những năm vừa qua đã được quan tâm không chỉ trong chủ trương, đường lối, tổ chức, biện pháp mà còn được Nhà nước đầu tư nguồn tài chính vượt bậc so với những năm trước đó. So với yêu cầu thì còn nhiều vấn đề tiếp tục cần được đầu tư tiếp, song với sự nỗ lực của Chính phủ và các ngành hữu quan đã tạo cho ngành văn hoá thông tin miền núi những chuyển biến đáng kể trong hoạt động so với trước.
Tại các tỉnh miền núi và vùng đồng bào các dân tộc thiểu số đã xuất hiện các loại công trình như: Nhà Văn hoá, Rạp chiếu bóng, Cung thiếu nhi,
Nhà bảo tàng, Thư viện, Tượng đài... có giá trị hàng trăm tỷ đồng. Phương tiện hoạt động thông tin đại chúng hiện đại như truyền hình, phát thanh cũng rất được quan tâm đầu tư. Tất cả các tỉnh miền núi đều có đài phát thanh, truyền hình. Các huyện miền núi đều được đầu tư xây dựng trạm chuyển tiếp truyền hình và ăng - ten thu sóng FM của Đài Tiếngnói Việt Nam tại các trung tâm huyện lỵ; một số khu vực lõm và khu vực biên phòng được lắp đặt ăng- ten parabol1.
- Hoạt động văn hoá hướng về cơ sở
Hoạt động văn hoá Thông tin đã có nhiều biện pháp nhằm nâng cao đời sống văn hoá cơ sở bằng phương thức phối hợp, đưa lực lượng văn hoá chuyên nghiệp đến phục vụ giúp đỡ đồng bào; liên kết giữa ngành văn hoá - thông tin với bộ đội biên phòng, giáo dục, phụ nữ. Hàng trăm đội thông tin lưu động vượt đèo, lội suối đến vùng cao, vùng sâu, vùng xa, đến phục vụ hàng vạn buổi sinh hoạt, tuyên truyền văn hoá cho hàng triệu lượt đồng bào.
- Xây dựng nếp sống văn hoá
Trong những năm qua hàng chục ngàn hộ gia đình, hàng trăm xóm ấp trên khắp địa bàn miền núi và vùng dân tộc thiểu số trong cả nước đã tham gia đăng ký phấn đấu và được công nhận các danh hiệu cao quý2. Đến nay con số các tỉnh, số hộ đăng ký và đạt tiêu chuẩn văn hoá đã tăng lên nhiều, nó chứng tỏ một hoạt động văn hoá đúng hướng được đồng bào các dân tộc hưởng ứng, đồng tình.
- Đổi mới nội dung, hình thức thông tin, tuyên truyền
Để tăng cường hiệu quả công tác thông tin trên địa bàn miền núi và vùng dân tộc thiểu số, ngành văn hoá thông tin đã đa dạng hoá các loại hình
1 Chẳng hạn từ năm 1994 đến 1997, tổng ngân sách Nhà nước cấp cho 16 tỉnh miền núi để thực hiện 4 mục tiêu là 46. 892,16 triệu đồng; cụ thể : Mục tiêu di tích : 8.170,6 triệu đồng. Mục tiêu văn hoá thông tin cơ sở : 28.591,56 triệu đồng. Mục tiêu phát triển điện ảnh : 8.890 triệu đồng. Mục tiêu văn hoá phi vật thể 240 triệu đồng.
2 Tỉnh Hoà Bình, Yên Bái, Bắc Giang có hàng chục ngàn gia đình, hàng trăm xóm bản đạt tiêu chuẩn gia đình văn hoá, xóm bản văn hoá. Tỉnh Yên Bái có huyện Văn Chấn đạt 60% số hộ đạt tiêu chuẩn trên). Tỉnh Sơn La: xã Phiêng Luông huyện Mộc Châu có 92% số hộ đăng ký và 90% số hộ đạt tiêu chuẩn. Tỉnh Lai Châu:
huyện Tuần Giáo có trên một ngàn hộ đạt tiêu chuẩn. Tỉnh Ninh Thuận có 13/16 làng đồng bào dân tộc thiểu số nhờ xây dựng làng văn hoá đã có tiến bộ rõ rệt trong nếp sống. Tỉnh Trà Vinh: huyện Cầu Ngang có 5/9 ấp
thông tin cho phù hợp trình độ dân trí và điều kiện địa bàn phức tạp, đa dạng của miền núi.
Các hình thức thông tin cơ bản sau đây đã mang lại hiệu quả cao hơn lối thông tin đơn tuyến trước đây:
+ Thông tin tuyên truyền qua các hình thức đội lưu động.
+ Thông tin bằng công tác xuất bản, in, phát hành và thư viện.
+ Thông tin cổ động trực quan phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.