CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC SÁNG TÁC
2. Mô tả phương pháp và kĩ thuật thiết kế
Công việc thiết kế cũng như giải một bài toán, cần phải tìm ra lời giải phù hợp để sản phẩm thiết kế thật sự hoàn diện đúng rối ý đồ ban đầu.
Việc làm đầu tiên bao giờ cũng là xác định đối tượng thiết kế, thiết kế nhằm mục đích gì? Thông điệp muốn truyền tải qua thiết kế? Xác định đề tài và nội dung thiết kế, phong cách thiết kế.
- Xác định đối tượng thiết kế:
Trường Đại học Tôn Đức Thắng khoa Mỹ thuật công nghiệp được thiết kế cho:
+ Sinh viên khoa, những thanh thiếu niên độ tuổi từ 18 – 24 tuổi, đổ tuổi trẻ trung, tràn trề đam mê, khát khao học hỏi và sáng tạo. Tuy nhiên, các bạn là sinh viên ngành Mỹ thuật, do đó đòi hỏi về cái đẹp, cái mới của các bạn có phần khó khăn hơn sinh viên các ngành khác, đồng thời ở độ tuổi này thường xuyên cập nhật thông tin từ nhiều nguồn khác, nên đòi hỏi phải có sự hiểu biết sâu rộng và đa dạng mới có thể đáp ứng nhu cầu một cách đầy đủ. Bên cạnh đó do là người trực tiếp sử dụng và bảo quản không gian nên ý kiến của các bạn cũng góp phần không nhỏ vào sự thành công của thiết kế cũng như cần quan sát một cách sát sao và chi tiết để thiết kế có công năng tốt, dễ sử dụng.
+ Giảng viên khoa Mỹ thuật công nghiệp – những vị tiến sĩ, thạc sĩ giàu kinh nghiệm, đã và đang nghiên cứu, học tập và làm việc trong và ngoài nước – người truyền đạt, đánh giá và rèn luyện sinh viên. Nếu thiết kế được sự ủng hộ và hài long của sinh viên nhưng không được sự chấp nhận của giảng viên thì đó cũng là một sự thất bại. Do từng dạy và học ở nhiều trường Đại học Mỹ thuật công nghiệp khác nhau nên quý thầy cô có cái nhìn rất khách quan về thiết kế và công năng của từng khu chức năng. Để thiết kế đạt yêu cầu của giảng viên, cần tìm hiểu quý thầy cô cần gì, muốn gì ở không gian dạy học.
- Xác định mục đích thiết kế:
+Mục đích của việc thiết kế khoa Mỹ thuật công nghiệp trường Đại học Tôn Đức Thắng là để tạo dựng một không gian mới, sáng tạo, tràn đầy cảm hứng học tập và giảng dạy của sinh viên và giảng viên trong trường.
+ Khơi dậy niềm tự hào với ngôi trường theo học, hãnh diện với sinh viên trường bạn, vững vàng cho tương lai.
+ Đáp ứng nhu cầu đã và đang phát triển của xã hội, của ngành Mỹ thuật công nghiệp, trở thành ngôi trường đầu tư cho khoa Mỹ thuật công nghiệp tối ưu nhất.
2.2 Yếu tố con người :
- Trong các yếu tố thì yếu tố con người là quan trọng nhất và cần đặt lên hàng đầu, thiết kế là dành cho con người, do đó nếu không nắm bắt hợp lí yếu tố này sẽ dẫn đến bất khả thi, vô tác dụng với công trình thiết kế.
- Bên cạnh việc nhìn nhận khách quan về đối tượng thiết kế, thì người thiết kế cũng là một yếu tố quan trọng, người thiết kế cần nắm bắt nhu cầu, xu hướng thiết kế, qua đó lột tả được ý tưởng và thông điệp của mình qua sản phẩm thiết kế.
2.3 Yếu tố ánh sáng:
- Trong không gian nội thất thì ánh sáng chiếm vai trò chủ đạo, ánh sáng có hai loại là ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo. Ngoài nhiệm vụ chiếu sáng thông thường, nếu ta thiết kế linh hoạt sẽ đạt được những hiệu quả như:
+ Đánh lừa thị giác: tạo cho người sử dụng không gian có cảm giác phóng to hay thu nhỏ, xa – gần.
+ Tạo vẻ đẹp cho công trình.
+ Tạo hiệu quả tâm lý.
- Ánh sáng vừa là yếu tố kỹ thuật – công năng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của gia đình, vừa là phương tiện để kiến trúc sư sáng tạo nên hiệu quả thẩm mỹ, tăng giá trị của không gian sống, bởi vậy nên không thể phủ nhận vai trò quan trọng của ánh sáng trong việc làm đẹp nội thất ngôi nhà, bố trí ánh sáng hợp lý khiến cho đồ vật trở nên lung linh và bắt mắt hơn.
- Phân loại ánh sáng
+ Ánh sáng tự nhiên là nguồn ánh sáng do thiên nhiên ban tặng, con người không thể điều khiển được nguồn ánh sáng tự nhiên nhưng có thể điều chỉnh nó bằng cách lựa chọn thời điểm, không gian và sử dụng nội thất để điều tiết cường độ ánh sáng. Đó là nguồn sáng tốt nhất nên tận dụng vào những vị trí mở như:
phòng khách, ánh sáng sẽ đem lại nguồn năng lượng mới mẻ và đem đến sự yên bình, thoáng đãng cho ngôi nhà.
+ Ánh sáng nhân tạo là ánh sáng từ hệ thống điện sẵn có trong gia đình đóng vai trò quan trọng trong sinh hoạt, ánh sáng nhân tạo có những hiệu quả nhất định đối với trang trí nội thất mà ánh sáng tự nhiên không thể thay thế như ánh sáng âm tường, hắt trần hay đèn chùm giúp không gian trong phòng trở nên lãng mạn, đồ nội thất khi được chiếu sáng hợp lý đều mang vẻ đẹp mờ ảo, mê hoặc.
2.4 Yếu tố màu sắc :
- Yếu tố màu sắc từ lâu đã được các nhà khoa học đánh giá là có sử tác động không nhỏ đến tâm lý người sử dụng. Nếu sử dụng màu sắc đúng cách sẽ mang lại hiệu quả cao, biến không gian chật chội, ngột ngạt trở nên trong lành, sống động.
- Hầu hết mọi người đểu phản ứng giống nhau với một số màu sắc nhất định, những màu sắc thần kỳ có thể gợi cho ta những cảm xác, tâm trạng nhất định – như màu xanh thân thiện và tràn đầy niềm tin, hay màu trắng thanh khiết dịu nhẹ,…
Ngoài ra mày sắc còn mang ý nghĩa về phong cách sống và người thiết kế muốn hướng tới, do đó người thiết kế cần có kiến thức về màu sắc nhất định để dễ dàng và thuận tiện trong việc lưa chọn màu sắc.
- Phân loại màu sắc: Tùy mục đích và phạm vi sử dụng, màu sắc được phân loại thành ba nhóm như sau: màu chính, màu nhấn và màu điểm xuyết.
+ Màu chính: Là màu chiếm nhiều không gian hơn các màu khác trong cùng một nội thất. Chúng bao gồm màu của sàn nhà, tường, trần và bình phong. Màu chính được xem là tông màu chính trong phương án phối màu của một không gian. Trong hầu hết các trường hợp, những tông màu chính thường là những màu trung tính (neutral) hoặc màu thuộc họ màu trắng (off-white) những màu này giúp tạo nên khung cảnh hài hòa. Nếu chọn màu chính rực rỡ thì sẽ tạo được ấn tượng ban đầu sâu sắc.
+ Màu nhấn: Những màu nhấn là tiêu điểm chính trong một không gian nội thất, thường là màu sắc của những đồ vật nội thất lớn trong phòng như bàn ghế và những bức tượng hay vật dụng trang trí.
Có hai cách phối hợp những màu chính với những màu nhấn. Để đạt hiệu ứng tương phản, những màu tương phản hay đối nghịch với màu chính sẽ được chọn làm màu nhấn cho căn phòng. Ngược lại, nếu muốn có sự hài hòa, những màu gần với màu chính như cùng màu hoặc nằm kề với màu chính trên vòng tròn màu sẽ được chọn làm màu nhấn cho căn phòng.
+ Nhóm màu điểm xuyết: Thường là màu của các vật thể nhỏ, trang trí trong thiết kế nội thất. Chúng thường là màu sắc đèn chiếu sáng, những đồ tạo tác thủ công các đồ vật nhỏ khác.
Nhóm màu điểm xuyết rất cần thiết để phá vỡ sự đơn điệu trong nội thất. Vì thế, những màu sắc tương phản với màu chính của thiết kế thường được chọn làm màu điểm xuyết. Nếu biết cách sử dụng, những màu sắc này sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong việc mang lại cho tổng thể thiết kế một nét ấn tượng sâu sắc. Tuy nhiên, mọi người thường xem nhẹ nhóm màu này và vì thế cũng thường bỏ qua chúng.
Màu chính, màu sắc chính được sử dụng cho căn phòng, sẽ là nền tảng cho những màu sắc khác. Nhìn chung, nên sử dụng màu chủ đạo phù hợp với chức năng của căn phòng mặc dù đôi khi màu tường và màu trần lại thuộc nhóm màu nhấn.
Những màu Yên Tĩnh thường được chọn để tăng tính ổn định cho không gian.
Màu nhấn - giai điệu của căn phòng - phản ánh nét đặc trưng của căn phòng, định hình bầu không khí của căn phòng. Nó được xác định dựa trên màu chính và cùng với màu này sẽ định hình nên những màu điểm xuyết cho căn phòng. Trong những căn phòng nhỏ, màu nhấn thường gần hoặc tiệp với màu chính để làm cho căn phòng có vẻ rộng rãi hơn. Trong những căn phòng lớn thì màu nhấn và những màu trang trí lại làm nổi bật màu sắc chủ đạo để cho căn phòng thêm không gian.
Vai trò của nhóm màu điểm xuyết là truyền tải mối quan hệ của những màu sắc phong phú được sử dụng trong phòng.
Nhìn chung, trọng tâm của thiết kế nội thất là màu nhấn. Một cách phối thông minh giữa màu chính và màu nhấn - vừa hài hòa vừa tương phản - sẽ làm cho màu nhấn trở thành trung tâm của mọi sự chú ý.
2.5 Yếu tố chất liệu
- Chất liệu nội thất thường được gắn với thiết kế thô của công trình, tuy nhiên để đạt được hiệu quả cao trong thiết kế nội thất, ta cần phải có sự hiểu biết đúng mực về vật liệu thiết kế.
- Chất liệu tạo nên nội thất bao gồm các nhóm chính như sau: gỗ, mây, tre và các chất liệu nguồn gốc tự nhiên, kim loại, nhựa,… và cuối cùng là tổng hợp các chất liệu đó.
- Những chất liệu tạo nên sự gần gũi, ấm áp như gỗ, mây tre,… được sử dụng tới 50% khối lượng sản phảm. Đối với quốc gia “rừng vàng” như nước ta thì sản phẩm gỗ gần như độc tôn, có thời gian người ta say sưa nói về gỗ lát hoa, gỗ mun đen,… như một sự sang trọng đặc biệt, thể hiện đẳng cấp. Chính vì sự gần gũi, vì quan điểm sang trọng đó mà gỗ tự nhiên hết sức khan hiếm, dù phải làm bằng gỗ nhân tạo thì họ vẫn tận dụng đặc tính gỗ tự nhiên.
- Với kim loại, ban đầu không được ưa chuộng lắm trong thiết kế nội thất, nhưng dần dần đặc tính chịu lực tốt, khả năng uốn cong phong phú khiên các nhà thiết kế phát hiện tiềm năng của chất liệu này. Bàn ghế kim loại kiểu dáng thanh mảnh nhưng vẫn chịu lực tốt, vậy nên hiện nay nội thất kim loại rất được ưa chuộng với tính năng bền, rẻ, đẹp của mình, tuy nhiên cần tiết chế và sử dụng phù hợp vì đồ kim loại mang lại cảm giác xa cách, lạnh lung, thiếu thân thiện.
- Nhựa và chất dẻo là loại chất liệu mang rõ tính công nghiệp hóa nhất, cũng là chất liệu được các nhà thiết kế yêu thích nhất, vì nó không gồ bó trong kết cấu phức tạp như gỗ, không liên kết bằng các mối hàn, đục như kim loại. Với nhựa, chất dẻo, các nhà thiết kế có thể sáng tạo thoải mái, tạo ra nhiều kiểu dáng mới, ngoài ra màu sắc của chất liệu này cũng rất phong phú, dễ dàng kết hợp và phối cùng với các sản phẩm nội thất khác.
- Cuối cùng là vật liệu tổng hợp. Về lý thuyết có thể thấy vật liệu tổng hợp tiếp thu những ưu điểm và khắc phục nhược điểm của từng chất liệu. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là vật liệu tổng hợp có thể thay thế tất cả các vật liệu trên.