CHệễNG VIII GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
4- Giải quyết bằng con đường Trọng tài
Là hình thức giải quyết tranh chấp thương mại không mang ý chí quyền lực nhà nước mà chủ yếu là dựa vào sự định đoạt của các bên trên cơ sở phán quyết của trọng tài do các bên lựa chọn với thủ tục linh hoạt, mềm dẻo.
Đặc điểm của phương thức giải quyết này là:
+ Việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là hình thức giải quyết các tranh chấp thương mại thông qua tổ chức trọng tài với tư cách là tổ chức phi Chính phủ do các bên lựa chọn để đưa ra phán quyết về vụ việc tranh chấp thương mại của các bên tranh chấp.
+ Quá trình giải quyết tranh chấp thương mại của Trọng tài cũng đòi hỏi phải tuân theo các thủ tục tố tụng trọng tài nhất định khi giải quyết các tranh chấp.
+ Việc thực hiện các phán quyết của trọng tài dựa vào sự tự nguyện của các bên tranh chấp, nếu các bên không tự nguyện thi hành thì có thể có sự hỗ trợ từ phía cơ quan thi hành án.
4.1. Các hình thức Trọng tài thương mại.
4.1.1-Trọng tài vụ việc: là phương thức trọng tài do các bên tranh chấp thỏa thuận thành lập để giải quyết vụ tranh chấp giữa các bên và trọng tài sẽ tự chấm dứt tồn tại khi giải quyết xong vụ tranh chấp.
4.1.2-Trọng tài thường trực: được tổ chức dưới dạng các Trung tâm trọng tài. Trung tâm trọng tài là tổ chức phi chính phủ, có tư cách pháp nhân, có con dấu, có tài khỏan riêng và trụ sở giao dịch ổn định.
Các Trung tâm trọng tài này có một số đặc trưng sau:
- Các Trung tâm trọng tài là tổ chức phi chính phủ, không nằm trong hệ thống cơ quan nhà nước.
- Các Trung tâm trọng tài có tư cách pháp nhân, tồn tại độc lập với nhau.
- Tổ chức và quản lý ở các Trung tâm trọng tài rất đơn giản, gọn nhẹ.
- Mỗi Trung tâm trọng tài tự quyết định về lĩnh vực họat động và có quy tắc tố tụng riêng.
- Họat động xét xử của các Trung tâm trọng tài được tiến hành bởi các trọng tài viên của trung tâm
4.2. Các nguyên tắc giải quyết tranh chấp thương mại bằng Trọng tài thương mại
a. Nguyên tắc thỏa thuận trọng tài
Thỏa thuận trọng tài là sự thỏa thuận giữa các bên về việc giải quyết bằng trọng tài các vụ tranh chấp có thể phát sinh hoặc đã phát sinh trong họat động thương mại. Thỏa thuận trọng tài có thể là một thỏa thuận riêng hoặc là thỏa thuận trong hợp đồng và phải được lập thành văn bản. Như vậy, tranh chấp thương mại chỉ được giải quyết tại trọng tài nếu các bên có thỏa thuận trọng tài và thỏa thuận trọng tài đó có hiệu lực. Nếu không có thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu mà hội đồng trọng tài vẫn giải quyết thì quyết định của hội đồng sẽ bị hủy.
b. Nguyên tắc trọng tài viên độc lập, vô tư, khách quan
Trọng tài viên phải có đủ các điều kiện nhất định để đảm bảo rằng họ độc lập, vô tư,
khách quan trong việc giải quyết tranh chấp.
Khi giải quyết tranh chấp, trọng tài viên phải căn cứ vào các tình tiết của vụ tranh chấp, phải xác minh sự việc nếu thấy cần thiết và phải căn cứ vào các chứng cứ mà mình thu thập được. Không ai có quyền can thiệp vào việc giải quyết của trọng tài viên. Quyết định của trọng tài viên phải đúng với sự thật khách quan.
c. Nguyên tắc trọng tài viên phải căn cứ vào pháp luật
Để giải quyết tranh chấp một cách công bằng, hợp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, trọng tài viên phải căn cứ vào pháp luật. Bởi vì chỉ có căn cứ vào pháp luật trọng tài viên mới giải quyết được các tranh chấp một cách khách quan, vô tư và đúng đắn, tạo được sự tín nhiệm từ các nhà kinh doanh.
d. Nguyên tắc trọng tài viên phải tôn trọng sự thỏa thuận của các bên
Việc giải quyết tranh chấp bằng thủ tục trọng tài đảm bảo tối đa quyền tự do định đọat của các bên trên nhiều phương diện. Các bên có
quyền thỏa thuận với nhau về thủ tục giải quyết tranh chấp, về địa điểm giải quyết tranh chấp, về thời hạn thực hiện các thủ tục cần thiết, về thời gian mở phiên họp… mà trọng tài viên bắt buộc phải tuân theo. Nếu trọng tài viên không tôn trọng sự thỏa thuận của các bên thì sẽ dẫn đến hậu quả là quyết định của hội đồng trọng tài sẽ bị tòa án hủy theo yêu cầu của các bên.
e. Nguyên tắc giải quyết một lần
Để các tranh chấp thương mại có thể được giải quyết nhanh chóng và dứt điểm thì các thủ tục trọng tài phải đơn giản và ngắn gọn, không có nhiều giai đọan xét xử như tố tụng tòa án. Các phán quyết của trọng tài có giá trị chung thẩm, không bị kháng cáo, kháng nghị.
Tố tụng trọng tài chỉ có một trình tự giải quyết và chỉ giải quyết một lần tại trọng tài.
4.3. Thẩm quyền của Trọng tài thương mại Một tranh chấp sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của trọng tài thương mại khi có hai điều kiện sau:
- Tranh chấp được gởi đến trọng tài thương mại phải là tranh chấp thương mại;
- Giữa các bên có tranh chấp phải có thỏa thuận trọng tài
4.4. Trình tự giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại
4.4.1- Trình tự giải quyết tranh chấp tại Hội đồng trọng tài của Trung tâm trọng tài
a. Đơn kiện và thụ lý đơn kiện;
b. Tự bảo vệ của bị đơn;
c. Thành lập Hội đồng trọng tài tại Trung tâm trọng tài;
d. Chuẩn bị giải quyết;
e. Hoà giải;
g. Tổ chức phiên họp giải quyết tranh chấp và quyết định trọng tài.
4.4.2- Trình tự giải quyết tranh chấp tại Hội đồng trọng tài do các bên thành lập
a. Đơn kiện;
b. Bản tự bảo vệ của bị đơn;
c. Thành lập Hội đồng trọng tài.