V. HƯỚNG DẪN CHẤM, THANG ĐIỂM
2. Định luật II Niu-tơn
a. Định luật II Niu-tơn: m a F
→ →
=
hay
→
→ =ma F
Trong trường hợp vật chịu nhiều lực tác dụng
→
→
→
Fn
F F1, 2,...,
thì
F→
là hợp lực của các lực đó:
→
→
→
→ = F +F + + Fn F 1 2 ...
b. Khối lượng và mức quán tính
* Định nghĩa: Khối lượng là đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật.
* Tính chất của khối lượng: - Là đại lượng vô hướng, dương, không đổi đối với mỗi vật
- Có tính chất cộng.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước thực hiện Nội dung các bước
Bước 1 GV tạo tình huống: Định luật I Newton cho ta biết trạng thái của vật khi vật không chịu lực tác dụng hoặc hợp lực tác dụng lên vật bằng 0.
Khi đó trạng thái của các vật chỉ phụ thuộc vào trạng thái ban đầu của vật như thế nào mà thôi, nghĩa là vật đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên, vật chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều mãi mãi. Vậy nếu hợp lực tác dụng lên vật khác 0 thì vật sẽ ở trạng thái nào? Ta sẽ tìm hiểu qua nội dung.
Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ: Giao cho HS hoàn thành phiếu học tập số 2.
Bước 2 Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm, sau đó báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện 1 nhóm trình bày.
F ur
càng lớn thì a r
càng lớn và ngược lại.
m càng lớn thì a càng nhỏ.
Phụ thuộc vào F và m. Khi F tăng thì a tăng, khi m tăng thì a giảm.
Vậy, có thể: A ~ F và a ~ 1 m
- Học sinh các nhóm khác thảo luận, nhận xét, bổ sung và sữa lỗi về câu trả lời của nhóm đại diện.
Bước 3 GV tổng kết quá trình thảo luận: Khái quát từ rất nhiều quan sát và thí
nghiệm, Newton đã xây dựng được mối liên hệ giữa lực, khối lượng và gia tốc, nêu lên thành định luật II Newton.
GV thông báo nội dung định luật.
- Cách phát biểu và viết hệ thức của định luật II Newton trong bài này áp dụng trong các trường hợp:
+ Vật có thể coi là chất điểm. + Vật chuyển động tịnh tiến.
GV chuyển giao nhiệm vụ: Từ CT (1) về định luật II Niu-tơn hãy:
- Xác định các yếu tố của véc tơ lực về điểm đặt, phương, chiều, độ
lớn?
- Xác định đơn vị đo trong hệ SI của các đại lượng có trong CT?
Bước 4 Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm, sau đó báo cáo kết quả và thảo luận
Vectơ lực có:
- Gốc chỉ điểm đặt của lực.
- Phương và chiều chỉ phương và chiều của vectơ gia tốc mà lực gây ra cho vật.
- Độ dài chỉ độ lớn của lực theo một tỷ lệ xích chọn trước.
* Đơn vị đo: Trong hệ SI: m:kg; a: m/s2
⇒ F: kg.m/s2.
Bước 5 GV thông báo định nghĩa 1N :
Trong hệ SI: nếu m = 1kg; a = 1m/s2 thì F = 1kg.m/s2. 1kg.m/s2 g.là 1Newton, kí hiệu: N.
Từ đây ta có định nghĩa 1N: là lực truyền cho vật có khối lượng 1kg một gia tốc 1m/s2.
GV chuyển giao nhiệm vụ :
- Hoàn thành phiếu học tập số 3: Tìm hiểu về khối lượng và mức quán tính
Bước 6 Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm, sau đó báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện 1 nhóm trình bày.
Khối lượng của vật chỉ lượng chất tạo thành vật đó.
F1=F2 uur uur
⇒m1a1=m2a2 ⇒ a1 =
2 1
m m a2.
Nếu m1 < m2: a1 > a2 tức khó thay đổi vận tốc của vật 2 hơn vật 1 và ngược lại.
Khối lượng là đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật.
- Học sinh các nhóm khác thảo luận, nhận xét, bổ sung và sữa lỗi về câu trả lời của nhóm đại diện.
Bước 7 GV chính xác hóa câu trả lời của HS và chuyển giao nhiệm vụ mới.
- Hoàn thành phiếu học tập số 4: Tìm hiểu về đặc điểm của trọng lực.
Bước 8 Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm, sau đó báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện 1 nhóm trình bày.
Vật chịu tác dụng của trọng lực: P mg=
ur ur
Tại một nơi xác định trên mặt đất g
ur
là không đổi nên ta có trọng lượng của vật tỉ lệ thuận với khối lượng của nó.
Khối lượng là đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật.
- Học sinh các nhóm khác thảo luận, nhận xét, bổ sung và sữa lỗi về câu trả lời của nhóm đại diện.
Bước 9 Giáo viên tổng kết đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh.
+ Ưu điểm: ………
+ Nhược điểm cần khắc phục: ………
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu định luật III Niu-tơn.
a. Mục tiêu:
- Phát biểu được định luật III Niu-ton và viết được hệ thức của định luận này.
- Nêu được những đặc điểm của lực và phản lực.
- Chỉ ra được điểm đặt của lực và phản lực. Phân biệt cặp lực này với cặp lực cân bằng.
b. Nội dung: Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm hoàn thành yêu cầu dựa trên gợi ý của giáo viên
c. Sản phẩm: