NONG THON VIET NAM
7.5. VAI TRÒ XÃ HỘI CỦA HỌ HÀNG TRONG XÃ HỘI NÔNG THÔN HIỆN NAY
Mỗi dòng họ đều có vị trí xã hội trong làng — xã nói riêng và trong hệ thống xã hội nông thôn nói chung.
Ho
Thanh
viên họ |
Cac gia đình thành
Quan hệ viên của ho
thông gia
Hình 7.6: Mô hình vai trò xã hội của họ hàng trong xã hội nông thôn hiện nay Mỗi họ có những vai trò nhất định trong xã hội.
Dòng họ có vai trò tạo ra và tham dự bảo toàn trật tự xã hội không chỉ trong họ mà cả trong cộng đồng cư trú.
Dòng họ tạo ra các giá trị của dòng họ trong hoạt động sống, lao động sản xuất.
Dong ho co vai tro tao ra su giúp đỡ các thành viên của nó khi gặp những sự
biến, ốm đau. Họ hàng cũng thực hiện một phần chức năng an sinh đối với những
- thành viên gặp khó khăn trong cuộc sống, trợ giúp thăm hỏi khi có tai biến, sự cố của cá nhân, gia đình thành viên trong họ.
Với việc cúng tế, họp họ nhắc nhở các thành viên trong họ luôn nhớ đến nghĩa vụ của mình đối với tổ tiên, cội nguồn. Từ đó tạo ra phẩm chất xã hội cho các thành viên trong họ.
Dòng họ ngăn chặn và can thiệp vào hôn nhân của các thành viên trong họ. Nó đảm bảo nguyên tắc ngoại hôn khi nam nữ kết hôn.
Họ có vai trò xã hội hoá các thành viên của mình thông qua giáo dục truyền thống của dòng họ. Trong thời kỳ Đối mới hiện nay, dòng họ động viên con cháu thực hiện các cuộc vận động do làng — xã, nhà nước đề xướng.
Đòng họ lập quỹ khuyến học để trợ giúp cho con cháu, thưởng cho con cháu khi thành đạt. Tham gia thi đua xây dựng dòng họ hiếu học ở nông thôn hiện nay.
Dòng họ tham gia vào các hoạt động chung của cộng đồng làng — xã như xây dựng các công trình văn hoá chung của làng, thông qua đóng góp, quyên góp, công đức, góp sức vào các hoạt động chung của làng — xã.
Dòng họ có truyền thống khoa bảng, nghề gia truyền đóng góp cho sự phát - triển kinh tế — văn hoá — xã hội chung cho đất nước.
153
Dòng họ củng cố mối đoàn kết xã hội trong cộng đồng của nó. Trong sản xuất, các hộ gia đình thành viên giúp đỡ nhau. Các thành viên trong họ thường liên kết với nhau để hợp tác làm ăn, hợp tác lao động, tạo ra tô hợp tác hay dây truyền liên kết làm ăn trong những làng nghề. Trong nông thôn, đôi khi xuất hiện công ty, doanh nghiệp, tổ hợp tác hình thành trên quan hệ họ hàng.
Các thành viên một họ dựa dẫm vào nhau khi khó khăn xuất hiện trong cuộc sống.
Dòng họ tạo ra mối liên hệ xã hội khá bền chặt qua quan hệ thông gia, hôn nhân ở nông thôn, nhờ vào đó củng cố hệ thống quan hệ xã hội nông thôn nói
chung, góp phần làm ổn định hệ thống đó.
_ Dòng họ có đặc điểm “phát tán” do các thành viên của nó đi làm ăn, xây dựng quê hương mới, song những mối liên hệ xã hội của các thành viên vẫn tồn tại. Chính vì thế văn hoá họ cũng được các thành viên viên này đem theo đến nơi ở mới.
Ngược lại, dòng họ cũng có những tác động “tiêu cực” khi can thiệp vào quan hệ chính trị và quan hệ pháp luật. Sự cực đoan của dòng họ dễ tạo ra những mâu thuẫn, xung đột trong đời sống xã hội nông thôn; dễ gây ra sự bảo thủ, bè cánh trong làng — xã,... Phát huy mặt tích cực của dòng họ, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của dòng họ trong đời sống xã hội cần có sự can thiệp của pháp luật.
CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1. Họ hàng là gì? Họ nội, họ ngoại.
Câu 2. Cơ cấu xã hội của họ hàng là gì?
-Câu 3. Vai trò của dòng họ đối với các thành viên của họ, vai trò của họ trong cộng đồng làng - xã và trong hệ thống xã hội nông thôn:
Câu 4. Hãy nêu và phân tích những đặc trưng của dòng họ.
Bais