I. NHÌN TỔNG QUÁT QUA CÁC GIAI ĐOẠN
2. Những năm từ 1962 đến trước 1995
Giai đoạn từ năm 1962 đến năm 1968 chủ yếu được giao nhiệm vụ m ở các lớp từ 3 tháng đến 27 tháng, đối tượng đào tạo là những cán bộ trong biên chế các cơ quan báo chí, tuyên huấn ở m iền Bắc. Trong điều kiện đất nước bị chia cắt, những người được đào tạo chủ yếu cung cấp cho hệ thống báo chí khu vực miền Bắc, một phần được đưa vào miền N am trực tiếp phục vụ công cuộc vận động đấu tranh giải phóng miền N am thống nhất Tổ quốc.
Chương trình đào tạo được chia thành 3 khối kiến thức: M ột là, bồi dưỡng kiến thức văn hóa - xã hội; H ai là, trang bị kiến thức lý luận chính trị M ác - Lê-nin, quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và N hà nước về thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng - cách mạng XHCN ở m iền Bắc và cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam; Ba là, những kiến thức về nghiệp vụ báo chí, tuyên truyền. Rèn luyện tư tưởng, ý thức tổ chức kỷ luật và sức khỏe cho người học ở giai đoạn này rất được coi trọng.
Bắt đầu từ năm 1968, Khoa Báo chí được giao nhiệm vụ xây dựng chương trình và chiêu sinh đào tạo khóa đại học đầu tiên, Khóa 1 (1969 - 1973) với chương trình đào hệ chính quy tập trung tạo 4 năm. Đối tượng gần 200 học viên, chủ yếu là các cán bộ, phóng viên trẻ ở các cơ quan báo chí, cán bộ nhân viên các cơ quan tuyên huấn trong các cơ quan dân sự, lực lượng vũ trang và lực lượng thanh niên xung phong sau khi hoàn thành nghĩa vụ hoặc lập thành tích xuất sắc; bao gồm cả một số ít những sinh viên
mới tốt nghiệp PTTH được các cơ quan gửi đi đào tạo dự nguồn. M ột số anh chị em Khóa 1 chưa tốt nghiệp PTTH, cho nên buổi tối được nhà trường bố trí cho học bổ túc kiến thức để tốt nghiệp cấp 3. Năm cuối trước khi tốt nghiệp, 53 anh chị em học viên (bao gồm 31 học viên lóp báo chí và 22 học viên lớp xuất bản Khóa 1 đã được gọi lên đường nhập ngũ, vào Nam tham gia chiến dịch Quảng Trị năm 1972 cho tới giải phóng miền N am và Chiến dịch Hồ Chí Minh. Theo đánh giá của cơ quan chức trách, tất cả các anh chị em đã hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhiều người đã lập công xuất sắc, góp phần viết nên những trang sử vàng của Khoa Báo chí, của Nhà trường và truyền thống nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Rút kinh nghiệm sau khi Khóa 1 ra trường, cuối năm 1974, thực hiện chủ trương của Đảng, chuẩn bị nguồn nhân lực cho đội ngũ báo chí miền Nam trong vùng tạm chiếm và vùng giải phóng, lóp Đại học báo chí Khóa 2, lóp Báo B được chuẩn bị và chiêu sinh vào đầu năm 1975, sau khi đã khai giảng lớp Báo A. Với mục đích cung cấp nhân lực cho báo chí miền Nam, phục vụ công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, lớp Báo B có 127 sinh viên, gồm 3 nhóm đối tượng: M ột là, con em cán bộ tập kết được sinh ra và lớn lên ở miền Bắc; Hai là, các cán bộ miền Nam, chủ yếu là thương bệnh binh đang được điều trị, điều dưỡng và học tập ở các trung tâm điều dưỡng cán bộ; Ba là, con em vùng giải phóng đã tham gia phong trào cách mạng địa phương. Tuy nhiên, lóp học được khai giảng chưa đến 2 tháng thi miền Nam hoàn toàn giải phóng. Cho nên, đến cuối năm 1975, không ít những anh chị em đã ngưng việc học, chuyển trường theo gia đình vào Nam ổn định cuộc sống.
Với việc được giao tuyển sinh đào tạo lớp Báo B đã ghi nhận sự chuyển đổi phương thức đào tạo mới của Khoa Báo chí. Từ chỗ đào tạo chủ yếu những người đang làm nghề, đang công tác, sang đào tạo chủ yếu những người chưa từng làm nghề. Với đối tượng chiêu sinh mới, các nguyên lý, nguyên tắc và phương châm giáo dục được vận dụng triệt để, việc học nghề và thực hành nghề được kết hợp chặt chẽ. Các môn học lý luận được bố trí thời gian giảng, thời gian thảo luận theo chi, tổ để giúp sinh viên nắm và hiểu sâu nội dung cả lý luận và thực tế; mỗi m ôn học
48|ĨB ư flnG TH B B B TữH H B B B B Õ C H Í
chuyên ngành đều được đi thực tế để viết tin, bài thực hành ít nhất 2-3 lần, Đội ngũ thầy dạy chủ yếu là các nhà báo đang làm nghề và được giới báo chí tôn vinh, được tổ chức phân công và được sinh viên ngưỡng mộ; đội ngũ giảng viên cơ hữu chủ yếu chủ trì thảo luận, tổ chức và hướng dẫn đi thực tế, chữa bài viết cho sinh viên. Sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ này đã giúp Khoa Báo chí quán triệt các nguyên tắc, phương châm giáo dục trong đào tạo báo chí.
N ăm 1980, thực hiện chủ trương của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường cán bộ có trình độ đại học cho lĩnh vực tư tưởng - báo chí, lần đầu tiên Khoa Báo chí được giao nhiệm vụ đào tạo hệ Đại học bằng hai, học chính quy tập trung. Chương trình đào tạo Đại học bằng 2 đầu tiên được xây dụng học trong 3 năm. Lớp Báo chí Khóa 4 “trụ” lại có 56 sinh viên đã tốt nghiệp 17 trường Đại học trong và ngoài nước. V ới hệ đào tạo này, năm 1991 chiêu sinh lần thứ 2 và từ năm 2000, 2003 thì chiêu sinh đều hơn, hầu như hàng năm đều m ở lóp.
Những năm 80 thế kỷ XX, ngoài việc đảm nhận các khóa đào tạo tại trường, khoa báo chí còn được giao nhiệm vụ xây dựng chương trình và đảm trách khâu giảng viên giảng dạy cho các lớp đào tạo báo chí cho nước bạn Lào (Cộng hòa DCND Lào) ở Trường Nguyễn Ái Quốc X; xây dựng chương trình và giảng dạy cho khối các lớp phóng viên và biên tập của Bộ Quốc phòng, của Trường Cao đẳng Truyền hình (Đài Truyền hình Việt Nam) ở Thường Tín, từ các lớp biên tập A l, A2.
N ăm 1991, có thể nói là dấu mốc quan trọng nữa trong sự phát triển của Khoa Báo chí. Đó là cùng với việc nhà trường đổi tên thành trường Đại học Tuyên giáo, thực hiện đổi bằng tốt nghiệp Đại học từ
“dấu vuông” sang “dầu tròn”cho tất cả các cựu sinh viên, lần đầu tiên khoa Báo chí được chuyển hẳn sang chiêu sinh đào tạo Đại học báo chí với đối tượng là học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông. Khóa 11 là khóa đầu tiên tuyển sinh đào tạo cho nhóm đối tượng này.
Giai đoạn này, cán bộ nghiên cứu giảng dạy cơ hữu của khoa được tăng cường. Ngoài m ột số cán bộ nòng cốt từ những năm 60, khoa được bổ sung cán bộ có trình độ cao, tốt nghiệp đại học báo chí ở nước ngoài
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ IBHÔBGĨHBBHTttHHBBBBBCBi | 4 9 về, số anh chị em tốt nghiệp Đại học báo chí các khóa được giữ lại và m ột số cán bộ tuyên huấn từ các tỉnh chuyển về. Đáng chú ý là các đồng chí lãnh đạo ngành, lãnh đạo vụ báo chí (Ban Tuyên huấn Trung ương) và các cơ quan báo chí, các nhà báo “gạo cội”, “có tên tuổi” công tác ở các cơ quan báo chí đều tham gia giảng dạy, đóng góp rất tích cực.
Phương thức đào tạo giai đoạn này tiếp tục kết hợp trang bị kiến thức, kỹ năng cơ bản và hệ thống với rèn cặp nghề nghiệp trong thực tế báo chí, tăng cường thực hành môn học kết hợp thực tập nghề nghiệp dài ngày. Ngoài việc đưa sinh viên đi thực tế theo môn học để viết báo, mỗi năm Khoa Báo chí tổ chức một đợt thực tập nghề nghiệp cho sinh viên về làm việc ở các cơ quan báo chí. Riêng đợt thực tập tốt nghiệp 4 tháng lấy điểm độc lập đánh giá kết quả tốt nghiệp. Hội đồng chấm tốt nghiệp bao gồm các các đồng chí lãnh đạo các cơ quan báo chí, như các nhà báo Hà Đăng (Phó Tổng biên tập Báo Nhân dân, tác giả Giải nhất phỏng sự đầu những năm 1960 - “Ba lần đuổi kịp trung nông”), Hồng Lĩnh (Tổng biên tập Báo Hà Nội mới), Đinh Văn Nam (Tổng biên tập Báo Tiền phong),... Hội đồng rất cân nhắc cho điểm giỏi (điểm 8). Nhà báo Hà Đăng từng phân vân trước hội đồng về một trường hợp rằng “cho cậu này điểm 8, liệu ra trường có làm báo giỏi không!” .
Cũng giai đoạn này, Khoa Báo chí bắt đầu được giao nhiệm vụ đào tạo hệ đại học tại chức, trước hết là cho nhóm đối tượng đã tốt nghiệp đại học, lấy bằng Đại học thứ 2; sau đó là các lớp cho người học nghề và lấy bằng thứ nhất. Lớp Đại học ngành báo chí bằng 2 đào tạo cho Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), cho các địa phương như Hải Phòng, Thừa Thiên - Huế, Vũng Tàu,... được mở giai đoạn này, anh chị em tốt nghiệp đã ưở thành cán bộ chủ chốt ở nhiều cơ quan báo chí.
Đội ngũ cán bộ nghiên cứu - giảng dạy (NC-GD) cơ hữu của khoa đã được tăng cường đáng kể, từ dăm bảy người đến gần 20 người. Từ năm 1991,1993 và 1995, Khoa Báo chí đã bắt đầu được tăng cường cán bộ có trình độ tiến sĩ ngành báo chí được đào tạo từ nước ngoài về. Do đó, chương trình đào tạo, nội dung các bài giảng, sách vở giáo trình được
50|TRƯỬ nG THRÍ1H ĩ i í IIHŨH BÁO CHÍ
cập nhật kiến thức nước ngoài và nâng cấp thêm m ột bước mới. Các nguyên tắc, phương châm giao dục tiếp tục được quán triệt tốt, nhất là việc “học đi đối với hành”, “lý luận gắn liền với thực tế” trong đào tạo báo chí được đặc biệt chú trọng. Khoa Báo chí từng bước được xây dựng thành ‘tòa soạn thu nhỏ” giúp sinh viên rèn nghề và thực hành nghề tại chỗ nhiều hơn; anh chị em sinh viên cũng chủ động đi viết, cộng tác với các tòa soạn báo chí nhiều hơn.
Được sự quan tâm của Ban Giám đốc Học viện, cơ sở vật chất kỹ thuật của Khoa Báo chí được tăng cường. Cùng với Phòng học thực hành ảnh báo chí; Phòng học tổ chức sản xuất sản phẩm báo in; các studio phát thanh, studio truyền hình... được trang bị rất hiện đại. M áy vi tính, máy ảnh, máy ghi âm, ghi hình,... được mua sắm, trang bị đủ cho sinh viên thực tập. K hoa Báo chí đã cỏ m ột đội ngũ cán bộ giỏi về kỹ thuật - nghiệp vụ hướng dẫn sinh viên thực hành môn học chuyên ngành về báo chí - truyền thông.
Như vậy, giai đoạn này đánh dấu bước trưởng thành của Khoa Báo chí thể hiện trong việc hên tục đổi mới chương trình, phương thức và phương pháp đào tạo cán bộ báo chí cấp độ đại học cho các loại đối tượng, đáp ứng nhu cầu công tác tư tưởng và báo chí của Đảng và Nhà nước. Từ đối tượng tuyển sinh là cán bộ, phóng viên trẻ, cán bộ nhân viên đang làm việc trong cơ quan nhà nước..., đến đào tạo đối tượng là học sinh mới tốt nghiệp THPT;
từ đào tạo bằng đại học thứ nhất đến đào tạo cấp bằng đại học thứ hai; từ đào tạo hệ chính quy tập trung, đến đào tạo hệ tại chức cho những người đang làm việc được m ở ra trên khắp cả nước;... Mọi đối tượng tuyển sinh và các phương thức đào tạo đều được Khoa Báo chí thích ứng bắt nhịp nhanh từ xây dựng chương trình, tổ chức quá trình đào tạo, nội dung và phương pháp giảng dạy, tổ chức thực hành, thực tập; qua đó, nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ NC-GD cơ hữu cũng như kết nối xây dựng mối quan hệ với các cơ quan báo chí đa dạng hơn để huy động nhiều hơn cấc nhà báo tham gia gảng dạy, nhằm nâng cao năng lực và chất lượng đào tạo báo chí.