- Chất trữ tình thể hiện ở tình huống và nội dung tác phẩm: Đó là hoàn cảnh đáng thương của chú bé Hồng, đó là câu chuyện về người mẹ âm thầm chịu nhiều đắng cay, nhiều thành kiến cổ hủ, lạc hậu, tàn ác; đó là lòng yêu thương và tin cậy của bé Hồng dành cho mẹ
- Chất trữ tình còn thể hiện ở dòng cảm xúc phong phú của bé Hồng. Trong dòng cảm xúc đó, người đọc bắt gặp niềm xót xa, tủi nhục, lòng căm giận sâu sắc, quyết liệt; tình yêu thương nồng nàn, mãnh liệt.
- Cách thể hiện của tác giả cũng góp phần làm nên chất trữ tình:
+ Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể, tả và biểu cảm.
+ Các hình ảnh thể hiện tâm trạng, cách so sánh gây ấn tượng, giàu sức biểu cảm + Lời văn được viết trong dòng cảm xúc mơn man, dạt dào
III. Đề luyện:
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 1 Gợi ý:
a. VB Trong lòng mẹ, TG Nguyên Hồng, Thể loại hồi kí.
b.Các từ cùng trường từ vựng: đùi, đầu, cánh tay, mặt.
c. Đoạn văn
- Hình thức: đúng cấu trúc, số câu, diễn đạt lưu loát - Sử dụng 1 từ láy tượng hình, gạch chân chỉ rõ.
- Nội dung: nêu dẫn chứng, nghệ thuật và phân tích làm rõ:
+ Niềm vui sướng hạnh phúc của chú bé Hồng khi gặp mẹ
+ Niềm vui sướng hạnh phúc của chú bé Hồng được ngồi trong mẹ d. Đoạn văn NLXH
Suy nghĩ về tình cảm gia đình
1.Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận:
- Tình cảm gia đình là tình cảm thiêng liêng của mỗi người.
- Tình cảm ấy giúp cho mọi người có thêm động lực, sức mạnh làm chủ cuộc sống.
2.Thân đoạn:
a) Giải thích rõ:
- Gia đình là gì? Nơi sinh ra, lớn lên, có người thân yêu.
- Tình cảm gia đình là những tình cảm gì? Mối quan hệ nào? (cha mẹ - con cái - anh chị em…)
b) Biểu hiện của tình cảm gia đình:
* Tích cực:
- Quan tâm, chia sẻ giữa các thành viên.
- Giúp đỡ, động viên nhau.
- Tạo nên sự thân thiết, gắn bó, ấm áp trong gia đình.
* Tiêu cực: Do tính chất công việc, do áp lực của hoàn cảnh mà tình cảm gia đình đôi lúc bị xao nhãng.
- Bố mẹ mải mê công việc mà không thường xuyên chia sẻ, động viên con.
- Con cái thiếu tự giác nên xa lánh bố mẹ.
Tình cảm gia đình mất dần sự ấm áp, yêu thương.
c) Bàn bạc mở rộng:
- Giá trị của tình cảm gia đình rất lớn lao, tình cảm ấy đem lại niềm vui, hạnh phúc không gì sánh được.
- Tình cảm ấy giúp con người vượt qua mọi khó khăn trở ngại trong cuộc sống, quên mọi âu lo buồn phiền.
- Tình cảm gia đình là sợi dây vô hình gắn bó giữa mọi người không chỉ ở gia đình mà có thể mở rộng cả ngoài xã hội.
- Hãy trân trọng và giữ gìn tình cảm ấy ngày càng đằm thắm, ấm áp. (Phê phán những người xem thường tình cảm gia đình mình).
- Là học sinh: Biết quan tâm, chia sẻ, động viên mọi người trong gia đình để tình cảm ấy luôn là sức mạnh cho ta bước vào đời.
3.Kết đoạn: Cảm nghĩ về tình cảm gia đình luôn đẹp – cần có trong mọi thời đại.
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 2
Ý Nội dung Điểm
a - Đoạn văn trên thuộc Chương IV “Trong lòng mẹ” trích tập hồi kí Những ngày thơ ấu của tác giả Nguyên Hồng (1918 - 1982), quê ở Nam Định. Ông là một trong những nhà văn lớn của văn học Việt Nam...
- “Những ngày thơ ấu” Là tập hồi kí viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả. Tác phẩm gồm 9 chương, đã đăng trên báo năm 1938 và in sách năm 1940.
1,0
0,5 b Đoạn trích miêu tả nội tâm (ý nghĩ) của bé Hồng (nhân vật tôi) khi nghe những
lời lẽ mỉa mai của bà cô về mẹ mình; đó cũng là nỗi xót xa khi nghĩ về mẹ mình vì sợ thành kiến xã hội mà mẹ của caauk bé Hồng cam chịu nỗi đau đớn, trốn tránh để xa lìa con, chịu nỗi đau chia ly với con…
1,5
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 3
a) Nhân vật xưng “tôi” trong đoạn trích trên là bé Hồng (0,5 điểm)
b) Các từ mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng thuộc trường từ vựng các bộ phận con người. (0,5 điểm)
c) HS viết một câu văn đúng ngữ pháp, nội dung giới thiệu được về tác phẩm (có thể về năm sáng tác, thể loại hay nội dung của tác phẩm,...) (0,5 điểm)
d) Nội dung khái quát của đoạn trích: Niềm sung sướng đến cực điểm của bé Hồng khi gặp lại mẹ. (0,5 điểm)
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 4
Cho câu văn sau: Và cái lầm đó không những làm tôi hổ thẹn mà còn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc.
a. Đoạn văn được kể ở ngôi thứ nhất Tác dụng của việc sử dụng ngôi kể đó:
+ tạo điểm nhìn trần thuật, câu chuệ được kể chân thực + Làm rõ hơn chủ đề tác phẩm
+ Nhân vật dễ dàng bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ.
b. Câu văn sử dụng hình ảnh so sánh: Phải sống trong sự ghẻ lạnh của bà cô, bà luôn cố ý gieo rắc và trong đầu Hồng những hoài nghi khiến Hồng khinh miệt mẹ.
Nhưng bằng một trái tim nhạy cảm, bằng lòng kính yêu mẹ, Hồng đã chiến thắng, bỏ mặc ngoài tai những lời nói ác độc của bà cô. Hồng tin tưởng, chờ đợi mẹ sẽ về. Sự chờ đợi, niềm khát khao ấy được tác giả thể hiện qua chi tiết, chú bé đuổi theo bóng người trên xe kéo và hình ảnh so sánh sự thất vọng nếu người quay lại ấy không phải là mẹ thì chẳng khác nào ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc. Cách so sánh nhấn mạnh vào nỗi hổ thẹn và tủi cực nếu như có sự nhầm lẫn.
c.HS tự viết đoạn
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 5 Câu 1
(0,5 điểm)
- Đoạn văn trên trích trong văn bản Trong lòng mẹ - Tác giả: Nguyên Hồng
Câu 2 (0,5 điểm)
- Nội dung chính của đoạn trích: Niềm xúc động mãnh liệt của “tôi” (bé Hồng) về mẹ khi được ngồi trong lòng mẹ (Nhân vật “tôi” kể lại…) Câu 3
(0,5 điểm)
- Tình cảm nhân vật tôi dành cho mẹ: Cảm thông, yêu thương sâu sắc mãnh liệt,…
Câu 4 (2,5 điểm)
* Hình thức:
- Trình bày mạch lạc, hành văn trôi chảy, không mắc lỗi diễn đạt - Dung lượng: Khoảng 2/3 trang giấy thi
(Trừ 0,5đ: ngắn dưới ẵ trang, dài quỏ 1 ẳ trang hoặc viết thành bài văn)
* Nội dung:
Hs trình bày được các nội dung
- Khái niệm gia đình: Gia đình là nơi ta được che chở, đùm bọc, yêu thương, chăm sóc.
- Vai trò và tầm quan trọng của gia đình:
+ Là chỗ dựa vật chất và tinh thần vững chắc của mọi thành viên; là cái nôi giáo dục nên nhâm phẩm, tính cách của con trẻ
+ Gia đình có nhiều mâu thuẫn, bất hòa khiến các thành viên dễ bị tổn thương và mặc cảm
+ Con trẻ nếu không được gia đình bao bọc và dạy dỗ, sẽ dễ gục ngã trước khó khăn, cám dỗ từ xã hội,…
- Biện pháp để có một mái ấm gia đình hạnh phúc:
Xây dựng không khí gia đình đầm ấm, hạnh phúc và no đủ.
Mỗi gia đình phải biết cách giáo dục, quan tâm và chăm sóc con trẻ - Liên hệ gia đình em
- Khẳng định vai trò của mái ấm và tình cảm gia đình ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 6
Câu 1.
Đoạn trích trên nằm trong tác phẩm “Những ngày thơ ấu” của nhà văn Nguyên Hồng.
2.- Hai quan hệ từ diễn tả ý đối lập trong đoạn văn: nhưng (nhận ra những ý nghĩ cay độc), mặc dầu (nom một năm ròng).
- Hai quan hệ từ đó biểu hiện ý nghĩa: khẳng định tình yêu thương, sự thấu hiểu của bé Hồng dành cho mẹ dù bà cô có rắp tâm gieo vào đầu em những ý nghĩ không tốt về mẹ em.
3.- Từ “rất kịch”: rất giống như đóng kịch, ở đây có nghĩa là rất giả dối.
- Từ này cho thấy nét tính cách của “cô tôi” là giả dối, cay độc.
4.Thân phận người phụ nữ trong tác phẩm của Nguyên Hồng gợi đến tác phẩm
“Chuyện người con gái Nam Xương” vì người phụ nữ trong cả hai tác phẩm đều đức hạnh, nhưng số phận bất hạnh.
5. Viết đoạn
* Yêu cầu về hình thức: đoạn văn 5-7 dòng.
* Yêu cầu về nội dung: Đoạn văn đảm bảo những nội dung chính sau:
- Tình mẫu tử trong nghịch cảnh là tình yêu thương của mẹ dành cho con trong những hoàn cảnh éo le, trong khó khăn, thử thách.
- Trong nghịch cảnh, tình mẹ được biểu hiện như sau:
+ Có thể là niềm tin dành cho con trong những gian khó.
+ Có thể là tình yêu thương để tiếp cho con sức mạnh.
+ Trong những tình cảnh éo le nhất, mẹ có thể hi sinh cả sự sống cho con.
- Tình mẹ luôn “bao la như biển Thái Bình dạt dào”, vì Thượng đế không có mặt ở khắp mọi nơi nên Người sinh ra người mẹ để bao bọc, chở che, yêu thương con. Hơn tất cả, trong những khoảnh khắc khó khăn của cuộc đời, có tình mẫu tử là có nguồn sức mạnh thiêng liêng nhất, bởi cuộc đời chỉ cần được tin và được hiểu từ chính những người thân thương nhất mà thôi.
ĐỀ ĐỌC HIỂU SỐ 7 Gợi ý:
a - Đoạn văn trên trích từ văn bản" Trong lòng mẹ"-( Trích hồi kí " nhưng ngày thơ ấu" của Nguyên Hồng )
- Đoạn văn kể về cảm xúc của bé Hồng khi bất ngờ gặp mẹ.
b - Từ tượng hình: Chầm chậm.
- Từ tượng thanh: Hồng hộc, nức nở, sụt sùi.
- Tác dụng: Đoạn văn cho ta thấy được sự xúc động và cảm giác hạnh phúc của hai mẹ con bé Hồng khi gặp lại nhau sau thời gian xa cách.
c. Biện pháp liệt kê được sử dụng trong câu “ Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại.” là biện pháp liệt kê, thể hiện mong mỏi, khát khao gặp mẹ và niềm hạnh phúc khi được gặp mẹ của chú bé Hồng.
d. Tình thái từ “mà”
e. Mối quan hệ đồng thời.
f.- Về hình thức : Một đoạn văn có dung lựơng giới hạn, có dùng môt từ láy.
- Về nội dung: Cảm nhận về cảm xúc của bé Hồng khi gặp mẹ.
Gợi ý:
- Đọan trích trên trích trong văn bản “ trong lòng mẹ “ "- Trích hồi kí " những ngày thơ ấu" của tác giả Nguyên Hồng đã rất thành công trong việc thể hiện cảm xúc của Bé Hồng khi bất ngờ gặp mẹ.
- Cảm xúc của bé Hồng được thể hiện:
+ Như một cảnh dào dạt niềm vui, xe chạy chầm chầm, hành động vội vã cuống quýt đuổi theo xe mẹ, thở hồng hộc, ríu ca chân lại, òa khóc nức nở...nhịp văn nhanh, gấp mừng vui, hờn tủi và vẫn rất trẻ con nũng nịu, nhỏ bé trước tình mẹ bao la.
- Đây là những giọt nước mắt bị dồn nén bấy lâu nay, là những giọt nước mắt hạnh phúc.
+ Những cảm nhận sâu sắc, tinh tế, niềm khao khát tình mẹ: Khi “thoáng thấy một bóng người ngồi trên xe kéo”, chú bé đã gọi bối rối, thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại. Hàng loạt động từ đã cho thấy khao khát gặp mẹ mãnh liệt của Hồng.
=> Có thể nói, với cách sử dụng từ láy, biện pháp nghệ thuật liệt kê, đoạn trích đã diễn tra một cách cảm động và chân thực cảm xúc của bé Hồng khi mới gặp mẹ.
**Từ láy : “ nũng nịu”, “ hồng hộc”
Đề NLXH:
Từ tình cảm của bé Hồng dành cho mẹ, em có suy nghĩ nghĩ về tình mẫu tử trong cuộc sống. Nêu suy nghĩ của em bằng 1 đoạn văn khoảng 2/3 trang giấy
* Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận.
Tình mẫu tử là một trong những tình cảm rất đỗi thiêng liêng của mỗi người.
* Thân đoạn
a) Giải thích: Tình mẫu tử là tình cảm yêu thương, gắn bó giữa mẹ và con.
b) Bàn luận
+ Biểu hiện của tình mẫu tử:
- Mẹ yêu thương, che chở, hi sinh tất cả vì con.
- Con kính trọng, yêu thương, biết ơn mẹ.
( Lấy dẫn chứng trong văn học và thực tế làm dẫn chứng) + Sức mạnh của tình mẫu tử.
- Là tình cảm thiêng lieng, cao quý, giúp hình thành nhân cách cho con, dạy con biết yêu thương, sống có lòng biết ơn.
- Là nguồn sức mạnh tinh thần vô giá tiếp sức cho cả mẹ và con trên đường đời để có thể vượt qua nhiều trở ngại, khó khăn.
- Là niềm an ủi, vỗ về, chở che, bao dung khi con vấp ngã hay mắc sai lầm.
c)Đánh giá, mở rộng vấn đề.
- Đánh giá: Tình mẫu tử là tình cảm tự nhiên, thiêng liêng và bất diệt.
- Mở rộng vấn đề
+ Phê phán những kẻ không biết trân trọng tình cảm này.
+ Cảm thông với những người bất hạnh không được sống trong tình mẫu tử.
d) Bài học
- Chúng ta cần giữ gìn và trân trọng tình cảm thiêng liêng này.
- Làm một người con hiếu thảo, học tập và rèn luyện, trở thành người có ích, để báo đáp công ơn của mẹ.
- Liên hệ bản thân
* Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề
Có thể nói, tình mẫu tử là điểm tựa vững chắc trong cuộc đời mỗi con người.
IV. ĐỀ KIỂM TRA NHANH SAU TIẾT HỌC ĐỀ 1 GỢI Ý
1. Trăc nghiệm
1 2 3 4 5 6
A B D C D C
2. Tự luận
- Mặc dù đã ngót một năm chú bé không nhận được tin tức gì của mẹ, đặc biệt mặc dầu bị bà cô chia rẽ tình mẹ con, nhưng tình thương và lòng kính mẹ của bé Hồng vẫn nguyên vẹn.
- Bé Hồng không hề trách mẹ nếu quả là mẹ "đã chửa đẻ với người khác". Tuy non nớt, nhưng bé hiểu "vì tội góa chồng, vì túng bần quá mà mẹ mình phải bỏ các con đi tha phương cầu thực".
- Chú bé Hồng khi nghe những lời giả dối, thâm độc của bà cô xúc phạm đến người mẹ bất hạnh của mình càng thương mẹ mình hơn. Chú cố kìm nén nhưng “nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bén mép rồi chan hòa đầm đìa ở cằm và ở cổ”.
- Hồng căm ghét cực độ những hủ tục đã đày đọa mẹ mình."Cô tôi nói chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ không ra tiếng. Giá những cổ tục đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá, cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiền cho kì nát vụn mới thôi".
- Chỉ cần thoáng qua, bé đã phát hiện ra chính xác mẹ mình. Gặp mẹ, Hồng vui sướng cao độ. Niềm vui sướng ấy như thấm vào da thịt.
↠ Qua đó có thể thấy, chú bé Hồng dù còn rất nhỏ nhưng là người con hiếu thảo, thấu hiểu cho hoàn cảnh gia đình và nỗi lòng của mẹ. Dù người khác có tác động, Hồng vẫn giữ một niềm tin và sự kính trọng với mẹ của mình.
ĐỀ 2 .GỢI Ý
1. Trăc nghiệm
1 2 3 4 5 6
C D B D C D
2. Tự luận
Chất trữ tình được thể hiện qua các phương diện sau :
- Tình huống truyện: bà cô với ý đồ thâm độc, dùng những lời lẽ mỉa mai, cay nghiệt muốn Hồng sẽ oán ghét mẹ mình nhưng ngược lại, Hồng càng thương mẹ mình hơn.
Tình cảm của người con vẫn tràn đầy niềm yêu thương, tin tưởng và còn có mơ ước phá tan mọi hủ tục để cho mẹ không bị đau khổ.
- Dòng cảm xúc phong phú của chú bé Hồng được miêu tả qua những chi tiết rất cảm động, sự xót xa túi nhục, lòng căm giận sâu sắc, quyết liệt, cũng như tình yêu thương nồng nàn, thắm thiết.
- Cách thể hiện tâm trạng nhân vật của tác giả thông qua việc kết hợp giữa cách kể và biểu lộ cảm xúc, những hình ảnh gợi cảm và giàu tính nhân văn trong dòng cảm xúc dạt dạo tình yêu thương.
KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN 8 - HỌC KÌ I
Thời gian: 15 phút ĐỀ 1 Họ và tên:………Lớp:
Điểm Lời phê của thầy cô giáo Ý kiến của PHHS
Đọc những câu văn sau và trả lời câu hỏi:
“(1) Hàng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
(2) Tôi quên thế nào được cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời xanh quang đãng.”
1. Những câu văn trên được trích trong văn bản nào? Của ai?
………....
2. Văn bản đó thuộc thể loại gì? Cho biết phương thức biểu đạt của văn bản?
………
3. Bằng 1 câu văn hãy nêu nội dung chính của văn bản?
………
………
………
4. Tìm và nêu tác dụng của các từ láy được tác giả sử dụng trong câu văn số (1)
………
………
………
5. Xác định biện pháp tu từ trong câu văn số 2 và nêu tác dụng của biện pháp tư từ đó bằng 1 đoạn văn ngắn khoảng 5 câu.
KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN 8 - HỌC KÌ I
Thời gian: 20 phút ĐỀ 2 Họ và tên:………Lớp:
Điểm Lời phê của thầy cô giáo Ý kiến của PHHS
Đọc những câu văn sau và trả lời câu hỏi:
“(1) Tôi ngồi trên đùi mẹ tôi, đùi áp vào đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng mơn man lại khắp da thịt.
(2) Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ lấy mà cắn mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.”
1. Những câu văn trên được trích trong văn bản nào? Của ai?
………....
2. Văn bản đó thuộc thể loại gì? Cho biết phương thức biểu đạt của văn bản?