CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MARKETING TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG
1.1. Tổng quan về marketing ngân hàng
1.1.5. Đặc điểm của ứng dụng marketing đối với hoạt động cho vay hộ gia đình
Khái niệm
Cho vay hộ gia đình là việc các NHTM thực hiện hoạt động tín dụng với đối tượng là các hộ gia đình, các khách hàng cá nhân có nhu cầu vay vốn nhỏ lẻ để phục vụ mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh cá thể.
Cho vay hộ gia đình cũng là một hoạt động tín dụng mới không thuộc kênh cho vay truyền thống của NHTM là cho vay khối doanh nghiệp, vì vậy chưa triển khai trên nhiều thị trường cho lĩnh vực cho vay này. Trước đây cho vay gia đình cá thể thường do các NHTM quốc doanh đảm trách và chủ yếu là cho vay các hộ gia đình ở các tỉnh nông thôn, phục vụ mục đích tăng gia sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn. Còn lại các NHTM CP chủ yếu cho vay phục vụ khối doanh nghiệp.
Đặc điểm
Cho vay hộ gia đình mang những đặc điểm chung của tín dụng ngân hàng, đó là:
- Quy mô mỗi khoản vay nhỏ lẻ, phân tán nhưng số lượng các món vay rất lớn.
Các cá nhân, hộ gia đình đến ngân hàng cần vay một khoản tiền nhằm mục đích tiêu dùng hay sản xuất kinh doanh thường có nhu cầu về vốn không lớn lắm thậm chí khá nhỏ. Điều này là do giá của hàng hóa dịch vụ tiêu dùng không quá đắt đỏ hoặc khách
hàng vay vốn đã có được sự tích lũy từ trước đối với các tài sản có giá trị lớn. Chính điều này đã dẫn đến giá trị món vay hộ gia đình thường rất nhỏ, phân tán nên chi phí quản lý cao. Tuy vậy, trên thực tế tổng quy mô vay hộ gia đình của ngân hàng lại rất lớn, đó là vì tuy mỗi món vay đối với hộ gia đình có quy mô nhỏ nhưng do đây là nhu cầu vay vốn khá phổ biến, đa dạng và thường xuyên đối với mọi tầng lớp dân cư nên số lượng khách hàng tìm đến ngân hàng vay vốn là rất đông, khiến cho tổng quy mô vay hộ gia đình lại trở nên khá lớn.
- Các khoản cho vay hộ gia đình có chi phí khá lớn, việc thẩm định cho vay thường tốn nhiều thời gian và tiền bạc. Thực tế điều này do quy mô một khoản vay mang lại. Chi phí cho bất kỳ một khoản vay nào cũng bao gồm phần thẩm định khách hàng, chi phí đi lại, chi phí thông tin… ngoài ra ngân hàng còn phải chịu chi phí quản lý các khoản vay, theo dõi và kiểm tra khách hàng. Vì vậy, tuy các khoản vay hộ gia đình có quy mô nhỏ nhưng tính bình quân ra, chi phí của nó không kém với chi phí của việc cho vay một khoản vay lớn khác.
- Nhu cầu vay đối với hộ gia đình của khách hàng thường phụ thuộc vào chu kỳ của nền kinh tế. Cho vay hộ gia đình sẽ tăng lên trong thời kỳ kinh tế phát triển, khi quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa diễn ra thì người dân sẽ cần nhiều vốn để chuyển đổi ngành nghề khi đất của họ bị thu hồi, khi người dân có mức thu nhập tương đối cao và ổn định, tình hình kinh tế xã hội đầy lạc quan. Ngược lại, khi nền kinh tế rơi vào suy thoái, rất nhiều cá nhân, hộ gia đình cảm thấy không tin tưởng vào tương lai, nhất là khi họ thấy thu nhập của họ giảm xuống và tình trạng thất nghiệp gia tăng thì họ sẽ hạn chế việc vay tiền từ ngân hàng, đặc biệt là vay mượn cho chi tiêu.
- Chất lượng các thông tin tài chính của khách hàng thường không cao. Tư cách của khách hàng cũng là một yếu tố có thể làm tăng mức độ rủi ro đối với khoản vay hộ gia đình bởi vì khó xác định nhưng lại rất quan trọng trong quyết định sự hoàn trả của khoản vay. Nguồn trả nợ của khách hàng phụ thuộc vào quá trình làm việc, kỹ năng và kinh nghiệm đối với công việc của họ (Mai Thị Xuân Thành, 2013).
Các điều kiện cho vay hộ gia đình của các NHTM
Tất cả các cá nhân có nhu cầu đều có thể tiếp cận với nguồn tín dụng tiêu dùng này với nhiều hình thức vay vốn để lựa chọn, chi phí vốn hợp lý, thủ tục vay vốn nhanh chóng thuận tiện, được hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo và chuyên nghiệp mà không cần trả thêm bất cứ một khoản chi phí nào.
Khách hàng có thể vay để đáp ứng nhiều nhu cầu vốn khác nhau như để mua nhà, mua các thiết bị gia dụng; sửa chữa nhà, xây dựng nhà, mua ôtô, và các nhu cầu tiêu dùng khác mà chỉ cần có 30% đến 50% lượng kinh phí mua sắm, phần còn sẽ được hỗ trợ. Với thời hạn cho vay linh hoạt (có thể kéo dài từ dưới 1 năm đến 5 năm), có thể trả góp hàng tháng, hàng quý tuỳ theo nguồn thu nhập, nhờ vậy khách hàng không phải quá lo lắng cho việc hoàn trả vốn vay trong thời gian ngắn.
b. Đặc điểm của ứng dụng marketing đối với hoạt động cho vay hộ gia đình Cho vay hộ gia đình giúp tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng với các ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác, thu hút được đối tượng khách hàng mới, từ đó mà mở rộng quan hệ với khách hàng. Bằng cách nâng cao và mở rộng mạng lưới, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ cho vay hộ gia đình, số lượng khách hàng đến với ngân hàng sẽ ngày càng nhiều hơn và hình ảnh của ngân hàng sẽ càng đẹp hơn trong suy nghĩ của khách hàng. Trong đó, ngân hàng không chỉ là tổ chức chỉ biết quan tâm đến các doanh nghiệp mà ngân hàng còn rất quan tâm tới những nhu cầu cần thiết của từng cá nhân, hộ gia đình đáp ứng nguyện vọng cải thiện cuộc sống của mỗi người. Từ đó mà uy tín của ngân hàng tăng lên rất nhiều.
Cho vay hộ gia đình là công cụ marketing hiệu quả, nhiều khách hàng sẽ biết đến ngân hàng hơn. Ngân hàng cũng sẽ huy động được nhiều nguồn tiền gửi của dân cư sẽ gửi tiền vào ngân hàng khi họ thấy rằng mình có triển vọng vay lại tiền từ chính ngân hàng đó. Tạo điều kiện mở rộng và đa dạng hóa kinh doanh, từ đó mà nâng cao thu nhập và phân tán rủi ro cho cho ngân hàng.
Đặc điểm quan trọng nhất là họ được hưởng các dịch vụ, tiện ích trước khi có đủ nguồn tài chính, đặc biệt là ở trong trường hợp chi tiêu cấp bách như nhu cầu về y tế, giáo dục, mua sắm, tiêu dùng... thì lợi ích của cho vay đối với hộ gia đình đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Cho vay hộ gia đình đã góp phần nâng cao mức sống, tạo sự an tâm và hưng phấn cho khách hàng để họ tích cực lao động vì tương lai của chính bản thân và gia đình mình.
Thông qua sản phẩm cho vay hộ gia đình mà đời sống vật chất của người dân được nâng cao, từ đó người dân an tâm lao động, chăm chỉ làm việc, nâng cao năng suất lao động. Điều này rõ ràng góp phần vào việc ổn định tình hình chính trị - xã hội, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển. Việc chi tiêu trước khi có thu nhập của người dân cũng có tác dụng kích cầu, tác động đến nền sản xuất, người sản xuất an tâm sản xuất,
tích cực tăng sản lượng và khi sản xuất phát triển sẽ thúc đẩy kinh tế tăng trưởng và phát triển.
Do đặc thù của cho vay hộ gia đình là thủ tục tương đối đơn giản, nhanh gọn nên góp phần quan trọng đẩy lùi nạn cho vay nặng lãi, từ đó giải quyết tốt các mối quan hệ khác trong xã hội.
Ngoài ra, sản phẩm mà dịch vụ cho vay hộ gia đình mang lại còn bị hạn chế so với các Ngân hàng khác trên địa bàn. Việc chi phí cho quảng cáo sản phẩm, đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất cũng như việc đào tạo nghiệp vụ cho nhân viên còn chưa được quan tâm đúng mức do trình độ hiểu biết của người dân còn hạn chế.
Chính vì những đặc điểm trên của dịch vụ cho vay đối với hộ gia đình thì việc ứng dụng chính sách marketing đối với dịch vụ cho vay này là cần thiết, vừa đáp ứng nhu cầu về vốn đối với từng hộ gia đình, vừa tạo lợi nhuận cho các Ngân hàng đồng thời thúc đẩy nền kinh tế - xã hội phát triển.