- Trồng gối vụ, xen canh nhờ nhiệt độ và độ ẩm cao giúp cây trồng phát triển quanh năm - Hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp (cọ dầu, ca cao,…) theo quy mô lớn nhằm xuất khẩu hoặc cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chế biến.
- Bảo vệ rừng và trồng rừng để giữ tầng mùn trong đất không bị nước mưa rửa trôi b) Môi trường nhiệt đới
- Ở những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xahara: làm nương rẫy, cây trồng chính là lạc, bông, kê,…; chăn nuôi dê, cừu… theo hình thức chăn thả.
- Ở những khu vực có khí hậu nhiệt đới ẩm như Đông Nam Phi; hình thành các vùng trồng cây ăn quả và cây công nghiệp (mía, chè, thuốc lá, bông,…) để xuất khẩu.
- Phát triểt hoạt động khai thác và xuất khẩu khoáng sản (vàng, đồng, chì, dầu khí); phát triển công nghiệp chế biến sản phẩm cây nông nghiệp và chăn nuôi.
- Cần chú ý xây dựng các công trình thủy lợi để đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân trong mùa khô.
- Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên vừa để bảo vệ môi trường sinh thái cho sinh vật tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh thái.
c) Môi trường hoang mạc
- Trồng một số loại cây nông nghiệp phù hợp trong các ốc đảo (cam, chanh, chà là, lúa mạch,…), chăn nuôi gia súc theo hình thức du mục.
- Dùng sức lạc đà để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc.
- Ứng dụng kĩ thuật khoan sâu để khai thác một số tài nguyên trong lòng đất (dầu mỏ, khí đốt, khoáng sản, nước ngầm,…)
- Các nước trong khu vực thực hiện nhiều biện pháp phòng chống hoang mạc hóa như thành lập “vành đai xanh”.
d) Môi trường cận nhiệt
- Trồng các laoị cây ăn quả (nho, cam, chanh, ô liu,…) có giá trị xuất khẩu và một số cây lương thực (lúa mì, ngô). Gia súc chính là cừu.
- Phát triển khai thác khoáng sản, là trung tâm lớn của thế giới về khai thác dầu (An-giê-ri), đứng đầu thế giới về khai thác vàng, kim cương (CH Nam Phi)
- Phát triển các hoạt động du lịch
- Các nước trong khu vục cần chống khô hạn và hoang mạc hóa.
e) 10 điểm nổi bật ở hoang mạc Xahara
- Trải dài 12 quốc gia và tiếp tục mở rộng lãnh thổ ...
- Từng là vùng đất màu mỡ ...
- Nơi khô hạn nhất trái đất. ...
- Có khoảng 500 loài thực vật. ...
- Ốc đảo chiếm 2% diện tích. ...
- Hệ động vật phong phú ...
- Có rất nhiều bộ tộc sinh sống ở Sahara. ...
- Kho báu sách trong lòng sa mạc.
Bài tập
Câu 1. Trình bày đặc điểm khí hậu châu Phi. Tại sao châu Phi lại có khí hậu khô nóng bậc nhất thế giới?
*Đặc điểm khí hậu châu Phi:
- Châu Phi có khí hậu khô nóng bậc nhất thế giới:
+ Nhiệt độ TB năm trên 200C
+ Lượng mưa tương đối ít và giảm dần về phía hai chí tuyến -> hình thành những hoang mạc lớn lan ra sát biển….
- Các đới khí hậu phân bố gần như đối xứng nhau qua xích đạo.
*Giải thích:
- Do phần lớn lãnh thổ châu Phi nằm giữa hai chí tuyến . - Do lãnh thổ dạng hình khối, đường bờ biển ít bị cắt xẻ,…
Câu 2
a, Kể tên các môi trường tự nhiên của châu Phi.
b, Giải thích tại sao Bắc Phi hình thành hoang mạc lớn nhất thế giới ? TL
a. Các môi trường tự nhiên của Châu Phi:
- Môi trường xích đạo ẩm - Môi trường cận nhiệt đới ẩm - Môi trường nhiệt đới
- Môi trường địa trung hải
- Môi trường hoang mạc b. Giải thích:
- Chí tuyến Bắc đi qua chính giữa nên quanh năm ảnh hưởng áp cao cận chí tuyến nên không có mưa.
- Lãnh thổ rộng lớn cao TB 750 m ít chịu ảnh hưởng của biển.
- Phía Bắc nằm sát lục địa Á- Âu nên ảnh hưởng khối chí tuyến lục địa khô khó mưa.
- Ảnh hưởng của dòng biển lạnh.
Câu 3.
a. Vì sao các hoang mạc của châu Phi lan ra sát bờ biển?
b. Dân số tăng nhanh gây khó khăn gì đối với sự phát triển kinh tế - xã hội châu Phi?
TL :
a. Vì sao các hoang mạc của châu Phi lan ra sát bờ biển?
- Có 2 đường chí tuyến chạy qua.
- Là một khối cao nguyên khổng lồ, đường bờ biển ít bị chia cắt, nhiều dãy núi ăn sát ra biển.
- Ảnh hưởng của các dòng biển lạnh ven bờ...
b. Dân số tăng nhanh gây khó khăn gì đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của châu Phi?
- Làm chậm quá trình phát triển kinh tế.
- Chất lượng cuộc sống của người dân còn thấp; gây áp lực lên nguồn cung lương thực.
- Làm suy giảm một số tài nguyên, ô nhiễm môi trường....
Câu 4
a.Cho biết sự khác biệt về cách thức con người khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
b. Kể tên một số nông sản của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.
TL
a.Cho biết sự khác biệt về cách thức con người khai thác thiên nhiên ở môi trường xích đạo và môi trường nhiệt đới châu Phi.
Môi trường xích đạo Môi trường nhiệt đới - Trồng cây quanh năm, gối vụ và xen
canh nhiều loại cây.
- Hình thành các khu vực chuyên canh cây công nghiệp.
- Canh tác nương rẫy, chăn nuôi chăn thả.
- Trồng cây ăn quả và cây công nghiệp với mục đích xuất khẩu.
- Khai thác xuất khẩu khoáng sản, một số nước phát triển công nghiệp chế biến.
b. Một số nông sản của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản : Gạo, hoa quả, cá ngừ…..
Câu 5.
Trình bày đặc điểm các đới khí hậu châu Phi. Giải thích vì sao châu Phi có khí hậu khô nóng bậc nhất thế giới?
TL
- Đặc điểm các đới khí hậu châu Phi:
+ Khí hậu xích đạo: nóng ẩm, mưa nhiều quanh năm.
+ Khí hậu cận xích đạo: chịu tác động của gió mùa, một mùa nóng ẩm, mưa nhiều; một mùa khô, mát.
+ Khí hậu nhiệt đới: ở Bắc Phi mang tính lục địa, rất khô, nóng; ở Nam Phi ẩm và đỡ nóng hơn.
+ Khí hậu cận nhiệt: mùa đông ấm, ẩm, mưa nhiều; mùa hạ khô nóng, trời trong sáng.
- Châu Phi có khí hậu khô nóng bậc nhất thế giới vì:
+ Vị trí nằm gần như cân xứng so với Xích đạo, phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai đường chí tuyến.
+ Lục địa có hình khối rõ rệt, ảnh hưởng của biển vào đất liền bị hạn chế.
Câu 6
a. Trình bày vị trí địa lí của Châu Phi?
b. Trình bày cách thức con người khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường hoang mạc ở Châu Phi?
TL
a. Vị trí địa lí của Châu Phi:
Tiếp giáp:
+ Phía bắc giáp biển Địa Trung Hải.
+ Phía đông bắc giáp biển Đỏ và châu Á.
+ Phía đông nam giáp ấn Độ Dương.
+ Phía tây giáp Đại Tây Dương
- Toạ độ địa lí: nằm trong khoảng từ 34oB đến 34oN.
=> Đại bộ phận lãnh thổ nằm giữa 2 chí tuyến Bắc và Nam nên châu Phi có khí hậu nóng quanh năm.
- Diện tích: 30 triệu km2, lãnh thổ có dạng hình khối rộng lớn, diện tích lớn thứ 3 thế giới (sau châu Mĩ và châu Á).
- Đường bờ biển ít chia cắt, rất ít các vịnh biển, bán đảo và đảo.
- Hai bán đảo lớn nhất là Ma-đa-ga-xca và Xô-ma-li.
- Kênh đào Xuy-ê là con đường giao thông hàng hải quan trọng của thế giới.
b. Cách thức con người khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường hoang mạc ở Châu Phi:
- Tại các ốc đảo, nơi có nguồn nước lộ ra, người dân trồng cây ăn quả (cam, chanh và đặc biệt là cây chà là) và một số cây lương thực (lúa mạch,… ) trên những mảnh ruộng nhỏ.
Do nguồn nước và thức ăn khan hiếm, đàn gia súc (dê, lạc đà,… ) được di chuyển từ nơi này đến nơi khác (chăn nuôi du mục). Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta dùng sức của lạc đà
- Nhờ tiến bộ của kĩ thuật khoan sâu, nhiều mỏ dầu khí lớn, các mỏ khoáng sản và các túi nước ngầm được phát triển; do đó, nhiều vùng hoang mạc đã thay đổi. Hoạt động du lịch cũng đem lại nguồn thu lớn cho người dân nơi đây.
- Tuy vậy, biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí của con người khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng. Các nước trong khu vực đã có nhiều biện pháp như hợp tác để thành lập “vành đai xanh” chống lại tình trạng hoang mạc
hóa,…
Câu 7
a. Trình bày một số vấn đề về dân cư, xã hội châu Phi
b. Trình bày cách thức con người khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường hoang mạc của châu Phi.
TL:
a. Một số vấn đề về dân cư, xã hội châu Phi:
- Tỉ lệ tăng dân số tự nhiên cao: (dẫn chứng)
-> kìm hãm sự phát triển kinh tế, dẫn đến đói nghèo, tài nguyên cạn kiệt, môi trường ô nhiễm…
- Nạn đói: mỗi năm có hàng chục triệu người dân châu Phi bị nạn đói đe dọa…Hàng năm rất nhiều quốc gia ở châu Phi phải phụ thuộc vào viện trợ lương thực của thế giới.
- Xung đột quân sự là một vấn đề nghiêm trọng ở châu Phi. Nó xảy ra do nhiều nguyên nhân, dẫn tới nhiều hậu quả nghiêm trọng: thương vong về người, nạn đói gia tăng, bệnh tật, di dân, bất ổn chính trị...
b. Cách thức con người khai thác, bảo vệ thiên nhiên ở môi trường hoang mạc của châu Phi:
+ Tại các ốc đảo, nơi có nguồn nước lộ ra, người ta trồng cây ăn quả và một số cây lương thực…trên những mảnh ruộng nhỏ
+ Do nguồn nước và thức ăn khan hiếm, đàn gia súc được di chuyển từ nơi này đến nơi
khác. Người ta dùng lạc đà để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc
+ Nhờ tiến bộ của kĩ thuật khoan sâu, bộ mặt các hoang mạc có nhiều thay đổi: khai thác nước ngầm, khai thác dầu khí…
-> Biến đổi khí hậu và khai thác thiên nhiên không hợp lí khiến diện tích hoang mạc ngày càng mở rộng…
* Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Khu vực nào sau đây của Châu Âu có khí hậu cực và cận cực?
A. Đông Âu. B. Tây Âu.
C. Bắc Âu. D. Nam Âu.
Câu 2. Khu vực địa hình chiếm diện tích lớn nhất ở châu Âu là
A. đồng bằng. B. núi già.
C. núi trẻ. D. cao nguyên.
Câu 3. Châu lục nào sau đây có số dân đông nhất thế giới?
A. Châu Á. B. Châu Âu.
C. Châu Phi. D. Châu Đại Dương.
Câu 4: Dãy núi trẻ cao và đồ sộ nhất châu Âu là
A. Pi-rê-nê. B. Các-pat.
C. An-pơ. D. Ban căng.
Câu 5: Năm 2020, Liên minh châu Âu có bao nhiêu nước thành viên?
A. 25. B. 26 C. 27. D. 28.
Câu 6: Châu Á không tiếp giáp với A. Thái Bình Dương.
C. Ấn Độ Dương.
B. Đại Tây Dương.
D. Bắc Băng Dương.
Câu 7: Loại khoáng sản nào sau đây ở châu Á không có trữ lượng lớn?
A. Dầu mỏ.
C. Than đá.
B. Kim cương.
D. Khí đốt.
Câu 8: Kiểu khí hậu gió mùa không có ở khu vực A. Tây Á.
C. Đông Á.
B. Nam Á.
D. Đông Nam Á.
Câu 9: Sông dài nhất châu Á là A. Trường Giang.
C. Mê Công.
B. Bằng Giang.
D. Hoàng Hà.
Câu 10: Dân cư châu Á tập trung đông ở các khu vực:
A. Nam Á, Đông Nam Á, Tây Á.
C. Bắc Á, Trung Á, Đông Nam Á.
B. Tây Á, Trung Á, Đông Nam Á.
D. Nam Á, phía đông Đông Á, Đông Nam Á.
Câu 11. Khu vực Nam Á là nơi ra đời của tôn giáo nào sau đây?
A. Ki-tô giáo. B. Do Thái giáo.
C. Hồi giáo. D. Ấn Độ giáo.
Câu 12. Đồng bằng Lưỡng Hà nằm ở khu vực
A. Đông Á. B. Nam Á.
C. Đông Nam Á. D. Tây Nam Á.
Câu 13. Kiểu rừng được phân bố chủ yếu ở Đông Nam Á là
A. rừng ôn đới ẩm. B. rừng nhiệt đới ẩm.
C. rừng nhiệt đới khô. D. rừng ôn đới khô.
Câu 14. Các quốc gia Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản... thuộc khu vực nào của Châu Á?
A. Đông Nam Á. B. Nam Á.
C. Đông Á. D. Tây Á.
Câu 15. Kiểu khí hậu gió mùa phân bố ở khu vực nào sau đây của Châu Á?
A. Bắc Á. B. Trung Á.
C. Tây Á . D. Đông Nam Á.
Câu 16. Ranh giới giữa châu Âu và châu Á là dãy núi nào?
A. Dãy Hi-ma-lay-a. B. Dãy U-ran.
C. Dãy Át-lát. D. Dãy An-đet.
Câu 17. Nước nào có số dân đông nhất châu Á?
A. Trung Quốc. B. Nhật Bản C. Hàn Quốc. D. Ấn Độ.
Câu 18. Phần trung tâm của châu Á dạng địa hình chủ yếu là
A. núi cao, đồ sộ, hiểm trở nhất thế giới B. núi thấp và núi trung bình, cao nguyên.
C. đồng bằng rộng lớn và núi thấp. D. cao nguyên và đồng bằng rộng lớn.
Câu 19: Đặc điểm không phải của đường bờ biển châu Phi?
A. Ít bán đảo và đảo B. Ít vịnh biển.
C. Ít bị chia cắt. D. Có nhiều bán đảo lớn
Câu 20: Nguồn dầu mỏ và khí đốt của châu Á tập trung chủ yếu ở khu vực nào?
A. Bắc Á. B. Đông Nam Á.
C. Nam Á. D. Tây Nam Á.
Câu 21: Trên bản đồ chính trị châu Á được chia thành mấy khu vực?
A. 4 B. 5 C. 6 D. 7 Câu 22. Hoang mạc lớn nhất của châu Phi là
A. Calahari. B. Xahara.
C. Gô-bi. D. Namip.
Câu 23. Sông dài nhất châu Phi là
A.Sông Nin. B. Sông Ni-giê.
C. Sông Dăm-be-di. D. Sông Công-gô
Câu 24. Hoang mạc Xa-ha-ra nằm ở khu vực nào của châu Phi?
A. Đông Phi. B. Tây Phi
B. Bắc Phi D. Nam Phi
Câu 25: Châu Âu có những dạng địa hình chủ yếu nào?
A. Đồng bằng, cao nguyên B. Đồng bằng và miền núi C. Trung du và miền núi D. Miền núi và cao nguyên Câu 26. Châu Âu có các đới khí hậu
A. Nhiệt đới, ôn đới, hàn đới. B. Cận nhiệt, ôn đới, hàn đới.
C. Xích đạo, ôn đới, hàn đới. D. xích đạo, cận nhiệt, ôn đới.
Câu 27. Kênh đào Xuy-ê nằm ở phía nào của châu Phi?
A. Đông bắc. B. Đông nam. C. Tây bắc. D. Tây Nam.
Câu 28.Diện tích phần đất liền của châu Á rộng khoảng A. 40 triệu km2 B. 41 triệu km2 C. 41,5 triệu km2 D. 42 triệu km2 Câu 29.Khí hậu châu Á phổ biến là các kiểu khí hậu
A. ôn đới lục địa và ôn đới gió mùa.
B. cận nhiệt gió mùa và cận nhiệt lục địa.
C. Nhiệt đới khô và nhiệt đới gió mùa.
D. gió mùa và lục địa.
Câu 30. Châu Á không tiếp giáp đại dương nào?
A. Thái Bình Dương B. Bắc Băng Dương C. Ấn Độ Dương D. Đại Tây Dương Câu 31. Đỉnh núi cao nhất của châu Á?
A. Phan- xi- păng. B. Phú Sĩ.
C. E- vơ- ret. D. Ngọc Linh
Câu 32. Khu vực có số dân đông nhất châu Á là
A. Nam Á. B. Tây Nam Á. C. Đông Nam Á. D. Đông Á.
Câu 33. Hoang mạc Xa-ha-ra nằm ở khu vực nào?
A. Đông Phi. B. Tây Phi
B. Bắc Phi D. Nam Phi
Câu 34. Đại bộ phận lãnh thổ Châu Phi nằm trong môi trường nào?
A. Đới lạnh. B. Đới ôn hòa, đới lạnh.
C. Đới nóng. D. Đới nóng, đới ôn hòa.
Câu 35.Ai là người tìm ra châu Mĩ ?
A. Ma-gien-lan. B. Va-xcô đơ Ga-ma.
C. Cô-lôm-bô. D. Đi-a-xơ.
Câu 26. Dân cư châu Á tập trung đông ở các khu vực:
A. Nam Á, Đông Nam Á, Tây Á.