TIẾT 93: KHỞI NGỮ I/ Mục tiêu
I. Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp
GV: Chiếu phần văn bản "Trang phục”/9 Yêu cầu HS đọc
Bài văn đã nêu những dẫn chứng gì về trang phục? Vì sao "không ai” làm cái điều phi lí như tác giả nêu ra? Việc không làm đó cho thấy những quy tắc nào trong ăn mặc của con người?
HS tìm trong phần văn bản.
Tự suy luận trả lời
Qua những dẫn chứng tác giả đã rút ra nhận xét về vấn đề gì?
Vấn đề “ăn mặc chỉnh tề”, cụ thể đó là sự đồng bộ, hài hoà giữa quần áo với giày tất... trong trang phục của con người.
Chỉ 2 luận điểm chính trong văn bản?
Để xác lập 2 luận điểm trên, tác giả dùng phép lập luận nào? Cụ thể ra sao?
I.Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp.
*Ví dụ: "Trang phục”/9 1.Tìm hiểu phân tíc?
*Vấn đề: Ăn mặc chỉnh tề....
*Hai luận điểm chín?
- Trang phục phải phù hợp với hoàn cảnh tức là tuân thủ những qui tắc ngầm mang tính văn hoá xã hội.
- Trang phục phải phù hợp với đặc điểm, tức là giản dị và hài hoà với môi trường xung quanh.
*Phép lập luận phân tích, cụ thể là:
+ Luận điểm 1:”Ăn cho mình mặc cho người”
- Cô gái 1 mình trong hang sâu...móng
Các ý phân tích trên tác giả đã dùng phép nghệ thuật nào?
Nêu giả thiết, so sánh, đối chiếu.
Sau khi phân tích bằng những dẫn cứng cụ thể tác giả chỉ ra 1 "qui tắc ngầm” chi phối cách ăn mặc của con người đó là VHXH.
Các phân tích trên làm rõ cho nhận định nào của tác giả?
Ăn mặc cho ra sao phải phù hợp với hoàn cảnh riêng của mình và hoàn cảnh chung ở nơi công cộng.
Câu “Ăn mặc cho ra sao cũng phải phù hợp với hoàn cảnh riêng của mình và hoàn cảnh...” có phải là câu tổng hợp các ý đã p/tích ở trên không? Và có thâu tóm các ý in từng dẫn chứng cụ thể nêu trên không?
Để chốt lại vấn đề, tác giả dùng phép lập luận nào?
Phép lập luận đó thường đặt ở vị trí nào trong VB?
Vậy vai trò của phép phân tích và tổng hợp đối với bài văn nghị luận ntn?
(Phép phân tích giúp ta hiểu vấn đề cụ thể ntn? Phép tổng hợp giúp khái quát vấn đề như thế nào? )
Đọc ghi nhớ?
*H/động 2: Hướng dẫn HS làm bài tập Nêu yêu cầu BT1/10.Chú ý phần gợi ý Đọc VB?
Tác giả đã phân tích như thế nào để làm sáng tỏ luận điểm "Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là 1 con đường quan trọng của học vấn”
tay
- Anh thanh niên đi tát nước...phẳng tắp.
- Đi đám cưới không thể...lấm bùn - Đi dự đám tang...nói cười oang oang + LĐ2: "Y phục xứng kì đưc”
- Dù mặc đẹp đến đâu...tự xấu đi mà thôi
- Xưa nay, cái đẹp bao giờ...môi trường.
2.Phép tổng hợp: Câu cuối "Thế mới biết, trang phục hợp văn hoá, hợp đạo đức, hợp môi trường mới là trang phục đẹp.”
3.Vai trò :
+ Phép lập luận phân tích giúp ta hiểu sâu sắc các khía cạnh khác nhau của trang phục đối với từng người, trong từng hoàn cảnh cụ thể.
+Phép lập luận tổng hợp giúp ta hiểu ý nghĩa văn hoá và đặc điểm của cách ăn mặc, nghĩa là không thể ăn mặc 1 cách tuỳ tiện, cẩu thả như 1 số người lầm tưởng đó là sở thích và quyền bất khả xâm phạm của mình.
* Ghi nhớ:/10 II.Luyện tập:
BT1: Tìm hiẻu kĩ năng phân tích VB
"Bàn về đọc sách”, phân tích luận điểm
”Học vấn không chỉ là việc...
- Học vấn là thành quả tích luỹ của nhân loại để lưu giữ và truyền lại cho đời sau.
Tìmđọc đoạn "Lí do phải chọn sách để đọc"
BT4:VN
Qua đó, em hiểu phân tích có vai trò ntn trong lập luận?
+ Trong văn bản nghi luận, phân tích là 1 thao tác bắt buộc mang tính tất yếu bởi nếu không có phân tích thì không làm tỏ luận điểm và không thể thuyết phục người đọc và người nghe.
+ Mục đích của phân tích và là giúp người đọc, người nghe nhận thức đúng, hiểu đúng về vấn đề, do đó nếu đã có phân tích thì đương nhiên phải có tổng hợp và ngược lại. Nói cách khác phân tích và tổng hợp luôn có mối quan hệ bện chứng để làm nên hồn vía cho văn bản nghị luận.
- Bất kì ai muốn phát triển học thuật cũng phải bắt đầu từ kho tàng quí báu được lưu giữ trong sách; Nếu không mọi sự bắt đầu sẽ là con số không ...
- Đọc sách là hưởng thụ thành quả về tri thức và kinh nghiệm hàng năm của nhân loại, đó là tiền đề cho sự phát triển học thuật của mọi người.
BT2: Tác giả đã phân tích những lí do phải chọn sách để đọc ntn?
1. Bất cứ lĩnh vực học ván nào cũng có sách chất đầy thư viện,do đó phải biết chọn sách để đọc
2. Phải chọn những cuốn sách”cơ bản đích thực”để đọc ,không đọc những cuốn sách vô thưởng vô phạt
3. Đọc sách cũng như đánh trận,cầnphải đánh vào thành trì kiên cố, đánh bại quân địch tinh nhuệ....; tức là phải đọc những cái cơ bản nhất,cần thiết nhất cho công việc và cuộc sống của mình.
BT3: Tác giả đã phân tích tầm quan trọng của đọc sách ntn?
- Tham đọc nhiều mà chỉ liếc qua cốt là để khoe khoang là mình đã đọc nhiều sách nọ sách kia thì chẳng khác gì chuồn chuồn đạp nước.... thể hiện phẩm chất tầm thường thấp kém.
- Đọc ít mà đọc kĩ thì sẽ tập thành nếp nghĩ sâu xa,trầm ngâm tích luỹ tưởng tượng tự do đến mức làm thay đổi khí chất.
- Có 2 loại sách cần đọc là sách về kiến thức phân tích và sách về kiến thức chuyên ngành...
4.Củng cố:
Nhắc lại vai trò của phép phân tích và tổng hợp?
Phân tích là gì? tổng hợp là gì?
Bài tập trắc nghiệm: Dòng nào nói đúng nội dung cơ bản của phép lập luận phần tích?
A. Dùng lí lẽ để làm sáng tỏ vấn đề nhằm thuyết phục người đọc
B. Giới thiệu đặc điểm nội dung và hình thức của sự vật, hiện tượng.
C. TRình bày từng bộ phận, phương diện của vấn đề nhằm chỉ ra nội dung bên trong của sự vật, hiện tượng.
D. Dùng dẫn chứng để khẳng định vấn đề là đúng đắn.
5. Hướng dẫn về nhà:
- Học và nắm chắc phép Phân tích tổng hợp.
- Làm BT3,4 (GV hướng dẫn như phàn trình bày ở trên) - Chuẩn bị phần luyện tập phân tích, tổng hợp.
Ngày soạn:24/01/2008 Ngày dạy 25/01/2008:
TIẾT 95: LUYỆN TẬP PHÂN TÍCH VÀ TỔNG HỢP I/Mục tiêu:
Giúp HS
- Có khả năng phân tích và tổng hợp trong lập luận.
- Kĩ năng nhận diện văn bản phân tích và tổng hợp.
- Kĩ năng viết văn bản phân tích - tổng hợp.
II/Chuẩn bị:
GV: Nội dung bài.
HS: Phần chuẩn bị . III/Các bước lên lớp:
1. Ổn định tố chức
2. Kiểm tra bài cũ: Nêu nội dung của phép Phân tích - Tổng hợp.
3. Tiến trình các hoạt động:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
*H/động1: Giúp HS nhận diện văn bản phân tích
GV chiếu văn bản a,b/sgk Yêu cầu HS đọc
Câu hỏi thảo luận
Chỉ ra luận điểm và trình tự phân tích của ĐV a, b?
GV chia nhóm : Nhóm 1, 2 đoạn văn A Nhóm 3, 4 đoạn văn B
- Đại diện các nhóm trình bày - Nhóm khác nhận xét
- GV nhận xét bổ sung
I.Nhận diện:
1.Ví dụ:
*Đoạn văn A:
a. Luận điểm: "Thơ hay là cả hồn lẫn xác, hay cả bài”
b. Trình tự:
- Cái hay thể hiện ở các diệu xan? xanh ao, xanh hồ, xanh sóng, xanh tre, xanh trời, xanh bèo ... (Phối hợp các màu xanh khác nhau)
- Cái hay thể hiện ở những cử động:
thuyền nhích, sóng gợn tí, đưa vèo, tầng mây lơ lửng, con cá động.
- Cái hay thể hiện ở các vần thơ: tử vận hiểm hóc, kết hợp với từ với ngữ tự nhiên, không non ép...
*Đoạn văn B:
a. Luận điểm: Mấu chốt của thành đạt là ở đâu.
b. Trình tự:
- Thứ nhất, do nguyên nhân khách quan (đây là điều kiện cần): gặp thời, hoàn cảnh, điều kiện học tập thuận lợi, tài năng trời phú.
*H/động2: Hướng dẫn thực hành phân tích 1 vấn đề
GV có thể dẫn vào vấn đề: Hiện nay chúng ta đang phấn đấu xây dựng 1 xã họi học tập, nghĩa là mọi người đều có quyền học tập và có nhu cầu đi học...
Đọc yêu cầu BT2
Câu hỏi thảo luận
1. Thế nào là học qua loa đối phó?
Những biểu hiện của nó?
2. Bản chất của lối học đối phó và tác hại của nó?
-Thứ 2, do nguyên nhân chủ quan (đây là ĐK đủ): tinh thần kiên trì phấn đấu, học tập không ,mệt mỏi và không ngừng trau đồi phẩm chất đạo đức tốt đẹp.
II. Thực hành PT 1 vấn đề:
BT2/12: Hiện nay có 1 số HS học qua loa đối phó, không học thật sự. Em hãy phân tích bản chất của lối học đối phó để nêu lên tác hại của nó.
1. Học qua loa đối phó
a. Biểu hiện của học qua loa:
+ Học không có đầu có đuôi,không đến nơi đến chốn;Cái gì cũng biết 1 tí nhưng không có kiến thức cơ bản, hệ thống.
+ Học cốt chỉ để khoe mẽ là đã có bằng nọ bằng kia nhưng thực ra đầu óc trống rỗng; chỉ quen nghe lỏm, học mót, ăn theo người khác; không dám bày tỏ ý kến của mình về các vấn đề có liên quan.
b. Biểu hiện của học đối phó:
+Học chỉ cốt để thầy cô không của trách,cha mẹ kh rầy la; chỉ lo giải quyết vấn đề trước mắt như thi cử, kiểm tra không bị điểm kém.
+ Học dốt nát kiến thức sẽ nông cạn khiến người học càng trở nên dốt nát trí trá, hư hỏng.
c. Bản chất của lối học đối phó và tác hại của nó.
*Bản chất:
- Có hình thức học tập như: Cũng đến lớp, cũng đọc sách, cũng có điểm thi, cũng có bằng cấp.
- Không có thực chất: đầu óc rỗng tuếch đến nỗi "ăn không nên đội nói không nên lời” hỏi cái gì cũng không biết, làm việc gì cũng hỏng.
*Tác hại:
- Đối với xã hội: Những kẻ học đối phó sẽ trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội
*H/động 3: Giúp HS thực hành phân tích 1văn bản’
Tại sao phải đọc sách?
Yêu cầu HS dựa vào văn bản "Bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm
Nêu yêu cầu BT3
GV: Đọc sách vô cùng cần thiết phải biết chọn sách mà đọc và phải biết cách đọc mới có hiệu quả.
*Hoạt động 4: Viết đoạn văn tổng hợp.
GV có thể đọc 1 đoạn văn mẫu/22 HS lên bảng trình bày (2HS) HS ở dưới nhận xét
GV nhận xét
về nhiều mặt như kinh tế, đạo đức, tư tưởng, lối sống.
- Đối với bản thân: Những kẻ... sẽ không có hứng thú học tập và do đó hiệu quả học tập ngày càng thấp