BÀI 3: Đạo đức trong Tham vấn tâm lý
6. Điều gì sẽ xảy ra khi vấn đề của thân chủ không phải là trọng tâm trong mối quan
Khi vấn đề của thân chủ không được coi là trọng tâm trong mối quan hệ tham vấn có thể xảy ra những hậu quả tiêu cực. Dưới đây là một số tình huống có thể xảy ra:
- Thiếu sự tập trung vào nhu cầu của thân chủ: Nếu vấn đề của thân chủ không được coi là trọng tâm, nhà tham vấn có thể thiếu sự tập trung vào nhu cầu, mục tiêu và quan tâm của thân chủ. Điều này có thể dẫn đến việc không đạt được kết quả mong đợi và thất bại trong quá trình tham vấn.
- Thiếu sự phát triển và tiến bộ: Khi vấn đề của thân chủ không được đặt lên hàng đầu, quá trình tham vấn có thể không tạo ra sự phát triển và tiến bộ cho thân chủ. Nhà tham vấn có thể bỏ qua các khía cạnh quan trọng và không tìm kiếm các giải pháp hiệu quả cho vấn đề của thân chủ.
- Mất lòng tin và sự hài lòng: Nếu thân chủ cảm thấy rằng vấn đề của họ không được quan tâm, họ có thể mất lòng tin và không hài lòng với quá trình tham vấn. Điều này có thể ảnh hưởng đến quan hệ giữa thân chủ và nhà tham vấn, làm giảm hiệu quả của quá trình tham vấn.
- Thiếu động lực và cam kết: Khi vấn đề của thân chủ không được chú trọng, thân chủ có thể thiếu động lực và cam kết trong quá trình tham vấn. Việc hiểu rằng vấn đề của mình không được coi trọng có thể làm mất đi sự hứng thú và động lực để tham gia hoặc hoàn thành quá trình tham vấn.
Thân chủ trọng tâm:
Đây là nguyên tắc được đặt lên hàng đầu trong mối quan hệ tham vấn, thân chủ trọng tâm thể hiện nhà tham vấn không thể công thức hóa vấn đề của bất kì thân chủ nào (có thể công thức hóa sự kiện, chứ không công thức hóa nhân cách của thân chủ).
Không thể có một cách thức chung, kỹ thuật chung cho thân chủ khi đến làm tham vấn, một thân chủ là một trường hợp đặc biệt. Tiến trình tham vấn phụ thuộc vào mức độ thân chủ ý thức về vấn đề của mình và khả năng thân chủ làm chủ cảm xúc.
Nguyên tắc này không cho phép nhà tham vấn để các cảm xúc của mình bị cuốn theo sự kiện của thân chủ. Nhà tham vấn phải đủ mạnh để biệt lập được với con người và vấn đề của thân chủ, làm cho thân chủ an tâm để tránh lệ thuộc vào nhà tham vấn.
Chấp nhận thân chủ:
Nhà tham vấn chấp nhận thân chủ với những giá trị tự tại, khác biệt hay đối ngược với nhà tham vấn, với những điểm tốt, điểm mạnh hay điểm xấu, điểm yếu. Chấp nhận không có nghĩa là đồng tình ủng hộ, mà là nhìn nhận thân chủ dưới góc độ tổng thể, chấp nhận sự tồn tại vốn có những gì thuộc về thân chủ.
Tôn trọng thân chủ:
Mỗi người đều có quyền được tôn trọng nhân cách như một con người độc lập. Tôn trọng là nhiệt tình tin tưởng người kia như một con người có giá trị bất kể địa vị, đạo đức, hành vi, tình cảm tích cực hay tiêu cực nơi người ấy, kính trọng người ấy vì nhân phẩm, vì cốt cách riêng biệt của họ.
Tôn trọng là cho mọi người quyền là chính bản thân họ và có các quan điểm, ý nghĩ và những cảm giác riêng và tiếp cận các dịch vụ tham vấn không bị định kiến về con người, tính cách, tôn giáo hoặc lề thói.
Tin tưởng vào khả năng tự giải quyết của thân chủ:
Mỗi người đều có quyền lựa chọn và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình. Nhà tham vấn luôn ý thức rằng mỗi thân chủ có hoàn cảnh riêng biệt, không lặp lại ở người khác.
Nhà tham vấn không đưa ra lời khuyên mang tính áp đặt đối với thân chủ, tuy nhiên nếu thân chủ bị rối loạn tâm thần, suy nhược thần kinh, không làm chủ được hành vi của mình hoặc có xu hướng hủy hoại bản thân hay người khác… thì nhà tham vấn có thể chủ động đưa ra một vài hướng để giải quyết cùng thân chủ.
* Thảo luận: Là nhà tham vấn, bạn sẽ nói gì với các thân chủ khi nhận thấy họ có biểu hiện lệ thuộc vào bạn?
Khi nhận thấy thân chủ có biểu hiện lệ thuộc vào nhà tham vấn, tôi sẽ thảo luận với họ để giải quyết tình huống này một cách khéo léo và đúng đắn. Dưới đây là một số điều tôi có thể nói với thân chủ:
- Khám phá nguyên nhân: Tôi sẽ khám phá cùng thân chủ về nguyên nhân mà dẫn đến sự lệ thuộc này. Có thể thân chủ cảm thấy không tự tin trong việc tự quản lý cuộc sống của mình hoặc họ đang tìm kiếm hỗ trợ và chỉ dẫn. Bằng cách hiểu rõ nguyên nhân, chúng tôi có thể tìm cách xử lý vấn đề một cách tốt nhất.
- Xác định mục tiêu độc lập: Tôi sẽ khuyến khích thân chủ xác định và đặt mục tiêu độc lập trong quá trình tham vấn. Điều này có thể bao gồm khám phá sự tự tin, phát triển kỹ năng tự giải quyết, tìm hiểu cách định hình và đạt được mục tiêu cá nhân mà không phụ thuộc quá mức vào người khác.
- Khuyến khích tự chịu trách nhiệm: Tôi sẽ khuyến khích thân chủ nhận trách nhiệm và đưa ra quyết định riêng mình. Tôi có thể giúp họ khám phá các lựa chọn, đánh giá các khía cạnh tích cực và tiêu cực của từng quyết định, hỗ trợ họ trong việc xác định và thực hiện các hành động cần thiết.
- Thiết lập ranh giới: Tôi sẽ giúp thân chủ hiểu rõ về ranh giới trong mối quan hệ tham vấn. Điều này có thể bao gồm việc định rõ vai trò và trách nhiệm của cả thân chủ và nhà tham vấn, thiết lập các quy tắc, hợp đồng và giới hạn mà cả hai bên đồng ý tuân thủ.
- Khuyến khích tìm nguồn hỗ trợ khác: Tôi sẽ khuyến khích thân chủ tìm nguồn hỗ trợ khác ngoài tôi. Điều này có thể bao gồm việc tìm kiếm sự tư vấn từ người khác, tham gia nhóm hỗ trợ hoặc tìm kiếm các nguồn kiến thức, công cụ hữu ích để phát triển và tự giải quyết.
Nhà tham vấn không gắn mình vào mối quan hệ cá nhân với thân chủ:
Quan hệ tham vấn là quan hệ nghề nghiệp, nhà tham vấn cần tránh mọi quan hệ ngoài hợp đồng làm việc với thân chủ, tránh đưa các quan hệ xã hội (quan hệ anh em, đồng nghiệp, bạn bè) vào quan hệ tham vấn.
Bảo vệ phúc lợi của thân chủ:
Nhà tham vấn phải dự đoán trước được những tác động của quá trình tham vấn lên thân chủ và những người có liên quan khác, vì họ vừa có thể là người hưởng lợi hoặc là nạn nhân của dịch vụ tham vấn. Bảo vệ phúc lợi cho thân chủ có liên quan đến mức thu phí. Mức thu phí phải được xem xét theo lợi ích tốt nhất của thân chủ và nhà tham vấn có trách nhiệm tìm ra được những dịch vụ tham vấn phù hợp cho thân chủ. Khi nhận thấy quá trình tham vấn không đem lại hiệu quả cho thân chủ, nhà tham vấn bắt buộc phải có sự giới thiệu đến những nơi có giúp đỡ hiệu quả hơn.