Bài 2. Giải thích nghĩa của từ “mai” trong các trường hợp sau
I. Cách làm bài văn biểu cảm về nhân vật văn học
- GV giới thiệu vài nét về đặc điểm của nhân vật văn học.
- Dế Mèn trong Bài học đường đời đầu tiên, Chân-Tay… trong truyện ngụ ngôn Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng có được gọi là nhân vật không?
? Nhân vật được xây dựng qua những yếu tố nào?
? Thông qua nhân vật, nhà văn muốn gửi gắm điều gì?
I. Cách làm bài văn biểu cảm về nhân vật văn học.
1. Nhân vật văn học
- Nhân vật văn học: là con người được miêu tả trong tác phẩm văn học.
- Đặc điểm:
+ Nhân vật có thể có tên (Lạc Long Quân, Âu Cơ, Thánh Gióng, Kiều Phương trong “Bức tranh của em gái tôi”, Thành và Thủy trong “Cuộc chia tay của những con búp bê”…) hoặc không có tên (mụ dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám, lão Phú ông trong truyện Cây tre trăm đốt, người anh trong
“Bức tranh của em gái tôi”…)
+ Có thể là người thực hoặc ẩn dụ cho con người:
đồ vật, con vật… -> nhân hóa để biến chúng thành con người (Truyện “Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng”, “Dế Mèn phiêu lưu kí”…). Dù viết về con vật, đồ vật, sự vật… nhưng vẫn nhằm mục đích phản ánh đời sống con người, đem đến những bài học nhân sinh sâu sắc.
+ Nhân vật được xây dựng qua miêu tả ngoại hình, hành động, tính cách, phẩm chất…
- Ý nghĩa của nhân vật: Qua nhân vật, nhà văn muốn phản ánh đời sống, phản ánh số phận con người, bộc lộ quan điểm, tư tưởng, tình cảm của
? Ý nghĩa nhân vật Thạch Sanh?
? Ý nghĩa nhân vật Thành và Thủy trong Cuộc chia tay của những con búp bê.
? Theo em thế nào là biểu cảm về nhân vật văn học?
Tình cảm với nhân vật chính diện thường là gì? Tình cảm với nhân vật phản diện thường là gì?
? Có thể biểu cảm về những
phương diện nào của nhân vật văn học?
GV hướng dẫn HS lập dàn ý cho đề văn cụ thể.
? MB cần giới thiệu được điều gì?
? Cảm xúc về nhân vật?
? Thủy có hoàn cảnh gia đình như thế nào? Cảm nghĩ của em trước hoàn cảnh gia đình Thủy?
mình.
VD:
+ Nhân vật Thạch Sanh: đại diện cho công lý, thể hiện ước mơ của nhân dân về một xã hội công bằng, cái thiện chiến thắng cái ác.
+ Nhân vật Thành và Thủy trong “Cuộc chia tay của những con búp bê”: nỗi đau khổ bất hạnh của những đứa trẻ rơi vào cảnh gia đình tan vỡ, tình cảm sâu đậm của hai anh em, sự nhân hậu và giàu đức hy sinh của em Thủy... Qua tất cả, tác giả gửi tới người đọc thông điệp về ý nghĩa của hạnh phúc gia đình, đặc biệt là đối với trẻ thơ.
2. Biểu cảm về nhân vật văn học
- Là bày tỏ những tình cảm, suy nghĩ, nhận xét, đánh giá về nhân vật văn học.
+ Nhân vật chính diện: yêu quý, khâm phục, ngưỡng mộ, ngợi ca...
+ Nhân vật phản diện: căm ghét, bất mãn.
- Cách làm bài văn biểu cảm về nhân vật văn học.
Có thể biểu cảm về những phương diện sau:
+ Biểu cảm về hoàn cảnh gia đình, hoàn cảnh sống của nhân vật…
+ Biểu cảm về ngoại hình của nhân vật.
+ Biểu cảm về tính cách của nhân vật.
+ Biểu cảm về những hành động, lời nói của nhân vật gây cho em ấn tượng hay xúc động mãnh liệt…
II. Luyện tập.
1. Đề 1: Cảm nghĩ của em về nhân vật Thủy trong truyện ngắn “Cuộc chia tay của những con búp bê” (Khánh Hoài).
Dàn ý 1. Mở bài
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nhân vật.
- Cảm nghĩ về nhân vật: yêu mến, thương cảm, khâm phục…
2. Thân bài
a. Cảm nghĩ về hoàn cảnh gia đình: Cảm thương, xót xa trước hoàn cảnh gia đình Thủy.
- Thủy sinh ra trong gia đình khá giả, hai anh em rất thương yêu nhau, những tưởng Thủy sẽ được sống trong một gia đình hạnh phúc, ai ngờ bố mẹ Thủy chia tay, hai anh em Thủy phải miễn cưỡng xa nhau, người ở lại với bố, người theo mẹ về quê -> hoàn cảnh éo le, bất hạnh, khiến ai cũng phải
? Thủy là một người như thế nào?
Cảm nghĩ của em về tâm hồn, tính cách của Thủy?
? Những hành động, việc làm nào cho thấy lòng nhân hậu và đầy tình yêu thương của Thủy?
? Tình yêu thương của Thủy dành cho anh trai được thể hiện như thế nào?
(Có thể đi sâu vào một vài chi tiết em thích nhất, chi tiết ấy toát lên tâm hồn nhạy cảm và giàu tình yêu thương của Thủy).
thương xót.
b. Cảm nghĩ về con người của Thủy: yêu mến, khâm phục một cô bé còn nhỏ tuổi mà vô cùng nhân hậu và giàu tình yêu thương.
* Với anh trai: xúc động trước tình yêu thương, sự quan tâm đến anh trai của Thủy.
- Mang kim chỉ ra tận sân vận động để vá áo cho anh -> tâm lí, chu đáo, khéo léo, tế nhị, quan tâm đến anh.
- Thích chi tiết Thủy buộc con dao díp vào con búp bê Vệ sĩ đặt đầu giường để canh gác cho anh ngủ, khiến anh ngủ ngon giấc hơn.
- Xúc động khi đọc đến chi tiết Thủy và Thành chia đồ chơi:
+ Khi nghe mẹ nói chia đồ chơi ra đi, Thủy “run lên bần bật”, “cặp mắt đen lúc này của em buồn thăm thẳm, hai bờ mi đã sưng mọng lên vì khóc nhiều…”, “mở to đôi mắt như người mất hồn…”
-> chắc hẳn lúc đó Thủy đang rất bất ngờ, đau khổ.
+ Thủy nhường lại hết đồ chơi cho anh -> luôn biết nhường nhịn, vị tha.
+ Khi Thành lấy con Vệ Sĩ và con Em Nhỏ đặt sang hai bên -> tru tréo lên giận dữ, không muốn hai con búp bê phải xa nhau giống như hai anh em -> thương cả những con búp bê.
- Thương Thủy, xúc động trước hành động của Thủy khi chia tay anh:
+ Khóc nức lên và dặn dò anh bao giờ áo anh rách, anh tìm về chỗ em, em vá cho … -> ngay cả lúc tưởng chừng như đau khổ nhất, Thủy vẫn nghĩ đến anh, em lúc nào cũng lo lắng quan tâm đến người khác.
+ Trèo lên xe rồi lại chạy quay lại, đặt 2 con búp bê cạnh nhau, dặn anh không để cho chúng phải xa nhau -> hai con búp bê gần nhau như tình cảm của anh em mãi mãi không phai nhạt, hai anh em xù xa nhau nhưng vẫn luôn hướng về nhau.
-> Thấu hiểu và đồng cảm với ước mơ của Thủy
* Với mái trường, thầy cô, bạn bè: Thương Thủy khi phải xa trường học, thầy cô, bạn bè để theo mẹ về quê.
- Khi đến trường, Thủy “đăm đăm nhìn khắp sân trường, từ cột cờ đến tấm bảng tin và những vạch than vẽ ô ăn quan trên hè gạch”, rồi bật khóc thút
? Tình cảm của Thủy với mái trường , thầy cô, bạn bè được bộc lộ qua những chi tiết nào? Cảm xúc của em khi đọc đến những chi tiết đó?
- Qua nhân vật Thủy, câu chuyện gửi tới thông điệp gì?
- Liên hệ bản thân em.
- HS luyện viết bài văn tại lớp, đọc bài trước lớp, các bạn HS khác nhận xét, GV góp ý bổ sung.
? Em giới thiệu về tác giả Tố Hữu như thế nào?
? Dẫn dắt giới thiệu vào bài thơ và nhân vật Lượm ra sao?
? Cảm xúc của em khi đọc những câu thơ miêu tả dáng vẻ, hành động cử chỉ của Lượm?
thít. Thương thủy biết bao, khi Thủy phải rời xa ngôi trường – nơi ghi dấu bao kỉ niệm của Thủy với bạn bè thân yêu.
- Vào lớp học, Thủy cất tiếng chào cô rồi khóc nức nở -> xúc động trước tình cảm của cô giáo và bạn bè dành cho Thủy, xót xa khi biết Thủy phải về quê không được đi học nữa, mà phải ra chợ bán hàng phụ mẹ mưu sinh. Thủy thật bất hạnh khi bao bạn bè cùng trang lứa được tới trường mà em phải bươn chải kiếm sống. Cánh cửa tương lai như đóng lại trước mắt em.
3. Kết bài
- Khái quát tình cảm: Cảm thương trước nỗi bất hạnh của Thủy, yêu mến khâm phục con người Thủy.
- Qua nhân vật Thủy, tác giả gửi gắm thông điệp của tác phẩm: hạnh phúc gia đình là vô cùng quý giá, cần biết trân trọng và giữ gìn hạnh phúc gia đình.
- Liên hệ bản thân: Cảm thấy may mắn khi còn được sống trong gia đình hạnh phúc, được cắp sách tới trường, biết trân trọng hạnh phúc gia đình.
2. Đề 2. Hình ảnh Lượm trong tâm trí của em sau khi học bài thơ Lượm (Tố Hữu).
Dàn ý a. MB:
- Giới thiệu tác giả Tố Hữu: lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam, để lại dấu ấn với nhiều vần thơ ca ngợi những tấm gương anh hùng.
- GT bài thơ, GT nhân vật Lượm và cảm nhận chung của em: cảm phục, xúc động trước tấm gương anh dũng của chú bé liên lạc Lượm.
b. TB:
* Thích thú trước vẻ ngoài đáng yêu của chú bé Lượm:
- Dáng người: loắt choắt.
- Trang phục: cái xắc xinh xinh, ca lô đội lệch.
- Cử chỉ hành động: chân thoăn thoắt, đầu nghênh nghênh, mồm huýt sáo vang…
- Lời nói: Cháu đi liên lạc, vui lắm chú à!...
-> Nhỏ nhắn, đáng yêu, tinh nghịch, hồn nhiên, ngây thơ, khiến người đọc yêu mến.
* Xúc động, xót xa trước sự hy sinh của Lượm:
- Cảm phục trước tinh thần dũng cảm của Lượm:
? Cảm xúc trước sự hi sinh của Lượm?
? Cảm nghĩ về tâm trạng của nhân vật trữ tình?
? Đọc bài thơ, em có suy nghĩ gì khi liên hệ tới cuộc sống hòa bình hiện tại?
vượt qua mặt trận, đạn bay vèo vèo…
- Xót xa đau đớn khi Lượm ngã xuống dưới làn bom đạn: Bỗng lòe chớp đỏ…
- Xúc động trước sự ra đi của em: ra đi nhẹ nhàng, thanh thản, yên nghỉ giữa cánh đồng quê hương, em đã hóa thân vào quê hương sứ xở…
* Đồng cảm với tâm trạng của nhân vật trữ tình: ngỡ ngàng, bâng khuâng, xót xa trước cái chết của Lượm
“Lượm ơi, còn không?
Chú bé loắt choắt…”
-> Hình ảnh Lượm còn sống mãi trong lòng người ở lại.
c. Kết bài.
- Khẳng định tình cảm, khẳng định những anh hùng nhỏ tuổi đã góp công sức lớn lao trong công cuộc giành độc lập dân tộc.
- Liên hệ với hiện tại: biết ơn công lao của thể hệ cha anh đi trước, trân trọng cuộc sống hòa bình.
3. Củng cố: HS nhắc lại các phương diện cần biểu cảm về nhân vật văn học.
4. Dặn dò: Ôn tập thơ Hồ Chí Minh.
Ngày soạn:
BUỔI 21,22: VÀI NÉT VỀ PHONG CÁCH THƠ HỒ CHÍ MINH.
GIỚI THIỆU MỘT SỐ BÀI THƠ TRONG CHÙM THƠ VIỆT BẮC I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức:
- Củng cố, mở rộng kiến thức về phong cách thơ Hồ Chí Minh.
- Mở rộng vốn hiểu biết về thơ ca Hồ Chí Minh.
2. Kĩ năng:
- Nhận diện diện phong cách thơ Hồ Chí Minh.
- Phân tích để thấy được cái hay, cái đẹp trong phong cách thơ Hồ Chí Minh.
3. Thái độ: Thêm yêu mến thơ ca và tâm hồn lãnh tụ Hồ Chí Minh vĩ đại của dân tộc II. Phương tiện, phương pháp
1. Phương tiện: SGK, giáo án, STK…
2. Phương pháp: vấn đáp, luyện tập, thảo luận.
III. Nội dung bài học 1. Ổn định tổ chức lớp
Lớp Ngày dạy Sĩ số
7A 7A
2. Hoạt động dạy và học