CHƯƠNG 3. CÔNG TY CỔ PHẦN VẬN TẢI BIỂN VIỆT NAM (VOSCO)
3.1. Giới thiệu Công ty Cổ phần Vận tải biển Việt Nam (VOSCO)
Ngày 1/7/1970, Công ty Vận tải biển Việt Nam (VOSCO) được thành lập trên cơ sở thống nhất tổ chức vận tải của 3 đội tàu Giải Phóng, Tự Lực và Quyết Thắng, mở đầu cho sự chuyển hướng từ phương thức hoạt động vận tải biển trong chiến tranh sang phương thức tổ chức quản lý hoạt động vận tải trong điều kiện nửa chiến tranh, nửa hòa bình. Việc thành lập công ty mang một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc đặt nền móng xây dựng và phát triển một mô hình mới về quản lý kinh tế vận tải biển, tạo cơ sở vật chất, kỹ thuật và nghiệp vụ cho ngành Hàng hải Việt Nam lúc bấy giờ.
Giai đoạn 1970 – 1975, tên tuổi của VOSCO gắn liền với thời kỳ ngành đường biển dốc toàn lực thực hiện cả hai nhiệm vụ sản xuất và chiến đấu. Trong điều kiện khó khăn, chiến tranh khốc liệt, đội tàu VOSCO vẫn kiên cường, dũng cảm tiếp nhận và vận chuyển hàng hóa, duy trì mạch máu giao thông trên biển, sánh vai cùng các lực lượng vận tải khác để dốc toàn lực, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ đi đến thắng lợi. Để ghi nhận và tuyên dương tinh thần và những thành tích đó, Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã phong tặng Danh hiệu Anh hùng cho hai tập thể tàu TL06 năm 1972 và TK154 năm 1973. Năm 1974, VOSCO là doanh nghiệp đầu tiên của ngành Hàng hải Việt Nam thực hiện phương thức vay mua tàu để phát triển đội tàu. Ngày 13/5/1975, ngay sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất, tàu Sông Hương trọng tải 9.580 DWT là tàu đầu tiên của miền Bắc xã hội chủ nghĩa do Thuyền trưởng Nguyễn Tấn Nghiêm chỉ huy cập Cảng Nhà Rồng, đặt nền móng đầu tiên cho việc thông thương hai miền Nam-Bắc bằng đường biển, góp phần đắc lực để phục hồi kinh tế đất nước sau chiến tranh.
Giai đoạn 1976-1985, VOSCO chỉ tập trung làm một nhiệm vụ “Tổ chức vận tải nước ngoài, phục vụ xuất nhập khẩu và nhanh chóng xây dựng đội tàu vận tải biển
xa”. Tuy với số phương tiện ít ỏi, nhưng ngay từ năm 1976, công ty đã mạnh dạn mở thêm các tuyến mới đi Đông Nam Á, Ấn Độ, Châu Úc, Đông Phi và Châu Âu:
- Tháng 10/1975, hai tàu dầu Cửu Long 01 và Cửu Long 02 là hai tàu dầu đầu tiên, lớn nhất của Việt Nam lần đầu mở luồng đến các nước Đông Phi và Nam Âu.
- Năm 1977, tàu Sông Chu, tàu đầu tiên của ngành Hàng hải mở luồng đi Châu Úc và Ấn Độ.
- Năm 1982, hai tàu Thái Bình và Tô Lịch là hai tàu đầu tiên của Việt Nam mở luồng đi các nước Tây Phi và Châu Mỹ, đánh dấu đội tàu VOSCO đến đủ năm châu, bốn biển.
Tính đến năm 1985, đội tàu của VOSCO đã đến trên 60 nước trên thế giới và qua hơn 160 cảng khác nhau.
Giai đoạn 1986 – 2000, VOSCO đề ra các mục tiêu, biện pháp để củng cố, phát triển trẻ hóa đội tàu, lấy hoạt động của đội tàu làm trọng tâm, từng bước đáp ứng yêu cầu vận chuyển phục vụ nền kinh tế quốc dân, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Ngày 24/7/1996, VOSCO nhận tàu Morning Star trọng tải 21.353 DWT là tàu hàng rời chuyên dụng đã đánh dấu bước chuyển mình của công ty trong lĩnh vực đầu tư sang loại tàu chuyên dụng, cỡ lớn có tầm hoạt động rộng hơn, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Là cánh chim đầu đàn của ngành Vận tải biển Việt Nam, tháng 7/1997, VOSCO là công ty Vận tải biển đầu tiên của Việt Nam triển khai áp dụng Bộ luật Quản lý An toàn Quốc tế (ISM Code) trước khi Bộ luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/1998. Năm 1999, VOSCO đặt đóng ba tàu Vĩnh Thuận, Vĩnh An, Vĩnh Hưng trọng tải 6.500 DWT tại Nhà máy Đóng tàu Bạch Đằng. Đây là ba tàu biển đầu tiên, lớn nhất lúc đó đóng tại Việt Nam tạo tiền đề quan trọng cho ngành Đóng tàu Việt Nam phát triển.
Giai đoạn 2001 – 2010, VOSCO chú trọng tới việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đầu tư phát triển đội tàu theo hướng trẻ hóa, hiện đại hóa, chuyên môn hóa để tăng sức cạnh tranh, chất lượng dịch vụ cũng như hiệu quả kinh doanh. VOSCO là
9001-2000 (năm 2002) và Bộ luật An ninh Tàu và Bến cảng ISPS Code (năm 2004).
Ngày 29/3/2006, VOSCO thành lập Trung tâm Huấn luyện thuyền viên và trở thành Công ty vận tải biển duy nhất có một trung tâm được trang bị hệ thống thiết bị mô phỏng buồng lái, buồng máy hiện đại. Từ ngày 01/01/2008, Công ty Vận tải biển Việt Nam chính thức đi vào hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với tên gọi mới là Công ty cổ phần Vận tải biển Việt Nam (VOSCO), số vốn điều lệ là 1.400 tỷ đồng.
Ngày 08/9/2010, cổ phiếu của VOSCO chính thức được giao dịch phiên đầu tiên tại Sở giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh (HOSE) với mã chứng khoán là “VOS”.
Giai đoạn 2011 đến nay, để thương hiệu VOSCO tiếp tục tồn tại và phát triển, xứng đáng với truyền thống 50 năm lịch sử; từ sự hỗ trợ về chính sách của các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp đã nhanh chóng tập trung nguồn lực xây dựng và thực hiện Đề án tái cơ cấu doanh nghiệp bao gồm tái cơ cấu tài chính, tái cơ cấu đội tàu và tái cơ cấu tổ chức. VOSCO đã thay đổi tư duy khai thác kinh doanh đội tàu bằng việc nâng dần tỷ trọng đội tàu thuê ngoài, tận dụng thị trường, thuê nhiều chủng loại tàu để tăng năng lực vận chuyển, tăng khả năng quay vòng, kết hợp đảo lịch tàu, giảm thời gian chạy không hàng qua đó nâng cao hiệu quả khai thác từng nhóm tàu.
Hơn 50 năm, từ một đội tàu nhỏ đến những tàu hàng khô, hàng rời, tàu container; từ những năm tháng gian khổ mà oanh liệt khi vừa thực hiện cả hai nhiệm vụ sản xuất và chiến đấu đến thời kỳ xây dựng, phát triển theo hướng hiện đại hóa, hội nhập và mở rộng thị trường ra khu vực và thế giới; mỗi giai đoạn, mỗi cột mốc trong quá trình xây dựng và trưởng thành của VOSCO đều gắn liền với những thăng trầm của lịch sử, của ngành vận tải biển Việt Nam. VOSCO đã vinh dự đón nhận nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Chiến công hạng Ba, Huân chương Độc lập hạng Ba… và liên tục nhiều năm được nhận cờ thi đua của Chính phủ, Bộ Giao thông Vận tải, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam và UBND Thành phố Hải Phòng.
3.1.2. Cơ cấu tổ chức và quản lý
Công ty Cổ phần Vận tải biển Việt Nam (Viet Nam Ocean Shipping Joint Stock Company), tên viết tắt là VOSCO. Số vốn điều lệ là 1.400 tỷ đồng.
Trụ sở chính tại 215 Lạch Tray, Phường Đằng Giang, Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng, Việt Nam.
Điện thoại: (84-225) 3731090 Fax: (84-225) 3731007 Email: pid@vosco.vn; drycargo@vosco.vn
Người đại diện theo pháp luật của công ty là Tổng giám đốc Cao Minh Tuấn.
Đại hội đồng cổ đông là cơ quan quyền lực cao nhất của Công ty. ĐHĐCĐ bầu Hội đồng quản trị và Ban Kiểm soát. Hội đồng quản trị sẽ bổ nhiệm Ban điều hành.
- Đại hội đồng cổ đông - Hội đồng quản trị - Ban Kiểm soát
- Ban điều hành (Tổng giám đốc và các Phó Tổng giám đốc) - Các Phòng/Trung tâm/Chi nhánh/Công ty thành viên và đội tàu Ban điều hành của công ty gồm có:
- Tổng giám đốc: Cao Minh Tuấn - Phó Tổng giám đốc: Lê Việt Tiến
- Phó Tổng giám đốc, Trưởng phòng Nhân sự Thuyền viên: Đặng Hồng Trường - Phó Tổng giám đốc, Trưởng phòng Vật tư: Hoàng Hữu Hùng
Hình 3.1. Sơ đồ tổ chức công ty VOSCO 3.1.3. Sứ mệnh, tầm nhìn và giá trị cốt lõi
VOSCO mang trong mình sứ mệnh cung cấp những dịch vụ với chất lượng cao nhất, uy tín nhất, tin cậy và linh hoạt. Việc đảm bảo an toàn cho con người, tàu, hàng hóa và môi trường luôn là vấn đề được công ty đưa lên ưu tiên hàng đầu. VOSCO nỗ lực để trở thành lựa chọn đầu tiên của khách hàng trong lĩnh vực vận tải biển thông qua việc không ngừng cải tiến mà điều đó có được là nhờ vào sự vượt trội về tính liêm chính, tinh thần làm việc tập thể cũng như khai thác vận hành tàu.
Với tầm nhìn là vươn cao, trở thành một thương hiệu ngang tầm khu vực Đông Nam Á trong việc mang đến cho khách hàng những dịch vụ vận tải biển tốt nhất với giá thành cạnh tranh nhất, VOSCO luôn duy trì 8 giá trị cốt lõi của mình:
- Tính chuyên nghiệp: Chuyên nghiệp trong mọi thái độ, trong công việc. Công ty thể hiện năng lực, sự thành thạo và hợp tác tốt trong việc cung cấp các dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
- Sự tin cậy.
- Tinh thần trách nhiệm.
- Tính quyết đoán và sáng tạo: Sáng tạo và quyết đoán trong thực hiện các công việc, nhiệm vụ để mang đến một kết quả tốt nhất và nhanh nhất.
- Sự trung thành: Đội ngũ cán bộ trung thành, trung thực, luôn cố gắng tối đa để duy trì sự liêm chính và triệt để tôn trọng những quy tắc đạo đức của công ty.
- Tính minh bạch và chuẩn mực đạo đức: Chính sách tài chính minh bạch, nền tảng nguồn lực vững chắc, luôn công bằng và nhất quán trong việc áp dụng những chính sách và giá cả, VOSCO luôn đảm bảo trách nhiệm với xã hội và cung cấp thông tin một cách trung thực, đầy đủ với các bên liên quan.
- Sự đồng cảm: Tạo ra những trải nghiệm thực tế cho nhân viên để đồng cảm và thấu hiểu khách hàng, góp phần kết nối thực sự với khách hàng, đáp ứng và giải quyết các nhu cầu của khách hàng một cách trọn vẹn, sáng tạo hơn, mang lại trải nghiệm tốt hơn để khách hàng thêm gắn bó với Công ty.
- Sự đảm bảo: Đảm bảo cung cấp cho khách hàng dịch vụ vận tải với chất lượng và giá trị tốt nhất để mang lại sự hài lòng của khách hàng.
3.1.4. Cơ sở vật chất và các trang thiết bị
Công ty Cổ phần Vận tải biển Việt Nam có trụ sở làm việc khang trang được trang bị đầy đủ thiết bị văn phòng cần thiết. Điểm đặc biệt ở trụ sở chính của VOSCO đó là được xây dựng theo mô hình một con tàu và có một khuôn viên rất rộng.
Tính đến ngày 31/7/2022, VOSCO quản lý và khai thác đội tàu 13 chiếc với tổng trọng tải 459.070DWT, gồm 8 tàu hàng khô, hàng rời; 3 tàu dầu sản phẩm và 2 tàu container với tuổi bình quân là 17,2 tuổi.
TÀU HÀNG RỜI TT Tên tàu Quốc
tịch
Năm đóng
Nơi đóng Đăng kiểm
DWT GRT NRT
Nam
2 LUCKY
STAR
Việt Nam
2009 Việt Nam NK-VR 22.777 14.851 7.158
3 BLUE
STAR
Việt Nam
2010 Việt Nam NK-VR 22.704 14.851 7.158
4 NEPTUNE STAR
Việt Nam
1996 Nhật Bản NK-VR 25.398 15.073 8.964
5 VOSCO
STAR
Việt Nam
1999 Nhật Bản NK-VR 46.671 27.003 15.619
6 VOSCO
SKY
Việt Nam
2001 Nhật Bản NK-VR 52.520 29.367 17.651
7 VOSCO
UNITY
Việt Nam
2004 Nhật Bản LR-VR 53.552 29.963 18.486
8 VOSCO
SUNRISE
Việt Nam
2013 Việt Nam NK-VR 56.472 31.696 18.819
Bảng 3.1. Danh sách Tàu hàng rời của VOSCO
TÀU DẦU SẢN PHẨM TT Tên tàu Quốc tịch Năm
đóng
Nơi đóng Đăng kiểm DWT CBM
1 ĐẠI MINH Việt Nam 2004 Nhật Bản LR-VR 47.148 52.536,7 0 2 ĐẠI AN Việt Nam 2007 Hàn Quốc DNV-VR 50.531 54.639,9
6 3 ĐẠI PHÚ Việt Nam 2006 Hàn Quốc ABS-VR 50.531 54.644,1
6
Bảng 3.2. Danh sách Tàu dầu sản phẩm của VOSCO TÀU CONTAINER
TT Tên tàu Quốc tịch Năm đóng Nơi đóng Đăng kiểm
DWT Sức chở
1 FORTUNE
NAVIGATOR
Việt Nam 1998 Nhật Bản VR 8.515 560 TEUS
2 FORTUNE
FREIGHTER
Việt Nam 1997 Nhật Bản VR 8.937 561 TEUS
Bảng 3.3. Danh sách Tàu container của VOSCO 3.1.5. Lĩnh vực hoạt động chính, địa bàn kinh doanh và các đối tác.
Ngành nghề kinh doanh chính của VOSCO là Vận tải hàng hóa ven biển và viễn dương. VOSCO không chỉ là chủ tàu, quản lý và khai thác tàu mà còn tham gia vào các hoạt động thuê tàu, mua bán tàu, các dịch vụ liên quan thông qua các công ty con và chi nhánh như dịch vụ đại lý, giao nhận logistic; sửa chữa tàu; cung ứng dầu nhờn, vật tư; cung cấp thuyền viên... cũng như các hoạt động liên doanh, liên kết. Tuy nhiên, kinh doanh vận tải biển là hoạt động chính của công ty, bình quân chiếm đến 90%
doanh thu.
Đội tàu của VOSCO hoạt động rộng khắp trên phạm vi toàn thế giới, một số khu vực khai thác thường xuyên như: Đông Nam Á, Đông Bắc Á, Tây Phi, Úc, Nam Mỹ, ..
- Nhóm tàu hàng khô:
● Đối với cỡ tàu nhỏ khoảng 13.000 dwt, khai thác chủ yếu tại thị trường Đông Nam Á, tham gia xuất nhập khẩu và chạy nội địa theo dạng spot, kết hợp cho thuê T/c.
● Đối với các tàu cỡ Handysize cỡ từ 20.000DWT – 30.000 DWT, khai thác chủ yếu tại thị trường nội địa, Đông Nam Á và Trung Quốc theo dạng spot, kết hợp cho thuê T/c.
● Các tàu cỡ Handymax/Supramax đang khai thác worldwide nhưng chủ yếu tự khai thác tại khu vực Đông Nam Á, Đông Bắc Á, Trung Quốc và trên các tuyến xa như đi Nam Mỹ, Tây Phi.
- Nhóm tàu dầu sản phẩm: Các tàu được khai thác theo dạng spot kết hợp cho thuê T/c trên khu vực Nhật Bản, Hàn Quốc, Đông Nam Á...
- Nhóm tàu container: Khai thác tuyến nội địa và tuyến Bắc Trung Quốc – Đông Nam Á.
Với kinh nghiệm trong ngành vận tải biển nhiều năm và địa bàn hoạt động rộng khắp, VOSCO là một gương mặt quen thuộc với các đối tác lớn như: Bee Logistics Corporation, Kestrels Logistics, Công ty Cổ phần Vận tải và Tiếp vận Châu Á Thái Bình Dương, Dolphin Sea Air Services Corporation, …
3.1.6. Lực lượng lao động
Để quản lý, khai thác và vận hành một con tàu, doanh nghiệp vận tải biển cần hai khối: Văn phòng và Trên tàu.
Trên tàu là các sĩ quan, thuyền viên với bộ khung chính gồm:
- Khối boong: Thuyền trưởng, Đại phó, Phó 2, Phó 3, Thủy thủ - Khối máy: Máy trưởng, Máy 2, Máy 3, Máy 4, Thợ máy Khối văn phòng gồm bộ khung chính sau:
- Khối khai thác: Tìm kiếm, giao dịch, ký hàng, theo dõi hành trình, kết nối các khối để con tàu hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng kế hoạch.
- Khối kỹ thuật, vật tư, an toàn hàng hải: Hỗ trợ để duy trì tình trạng kỹ thuật tàu tốt, đảm bảo an toàn về con người, trang thiết bị và luôn sẵn sàng phục vụ kế hoạch khai thác.
Theo Báo cáo thường niên 2021 của VOSCO, tổng số lao động làm việc tại công ty tính đến ngày 31/12/2021 là 922 người, trong đó nữ là 51 người. Lực lượng lao động trực tiếp (khối sĩ quan thuyền viên) là 767, lao động trên văn phòng phục vụ cho hoạt động đội tàu công ty là 126 người và hỗ trợ hoạt động khác là 29 người.
Cơ cấu lao động theo trình độ (2021): Thạc sỹ: 21 người; Đại học: 389 người; Cao đẳng: 160 người; Trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề, sơ cấp: 345 người; Trình độ khác: 07 người.
37.00%
17.00%
43.00%
2.00% 1.00%
Cơ cấu lao động theo trình độ
Trung-Sơ cấp Cao đẳng Đại học Thạc sĩ Khác
Biểu đồ 3.4. Biểu đồ Cơ cấu lao động theo trình độ của VOSCO năm 2021 Cơ cấu lao động theo độ tuổi (2021): Đa số người lao động ở trong độ tuổi dưới 40 tuổi, cụ thể: Dưới 30 tuổi: 221 người; Từ 30 – 40 tuổi: 416 người; Từ 41 – 50 tuổi: 225 người; Trên 50 tuổi: 60 người.
7.00%
24.00%
24.00%
Cơ cấu lao động theo độ tuổi
Trên 50 tuổi 41-50 tuổi 30-40 tuổi Dưới 30 tuổi
Biểu đồ 3.5. Biểu đồ Cơ cấu lao động theo độ tuổi của VOSCO năm 2021 3.1.7. Hoạt động những năm gần đây của Công ty Cổ phần Vận tải biển VOSCO Trong những năm vừa qua, đại dịch Covid-19 vẫn luôn diễn biến phức tạp với nhiều biến chủng mới trên phạm vi toàn cầu. Các quốc gia luôn tích cực đưa ra và thực hiện các chính sách vừa để chống dịch, vừa để ổn định nền kinh tế.
Năm 2020 là một năm vô cùng khó khăn của ngành vận tải biển do những ảnh hưởng từ dịch bệnh Covid-19 với nhiều thời điểm thị trường giảm sâu, mức cước vận chuyển rất thấp, hàng hóa khan hiếm, nhiều tàu không thể vào cảng làm hàng,… Đối mặt với những khó khăn đó, VOSCO đã quyết tâm áp dụng nhiều biện pháp tích cực, chủ động trong hoạt động khai thác đội tàu, quản lý kỹ thuật, nhiên liệu, phụ tùng vật tư, bố trí điều động và thay thuyền viên đồng thời thực hiện Đề án tái cơ cấu để ổn định sản xuất kinh doanh, giảm bớt thiệt hại do dịch bệnh gây ra. Mặc dù công ty đã hết sức nỗ lực và áp dụng nhiều giải pháp tích cực để cải thiện kết quả kinh doanh nhưng thị trường vận tải biển năm 2020 sút giảm trầm trọng và bất ổn do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 nên kết quả chung năm 2020, công ty lỗ - 187 tỷ đồng.
Đến năm 2021, VOSCO đã rất nỗ lực tận dụng các cơ hội của thị trường, đưa ra các giải pháp tăng doanh thu, kiểm soát chi phí, thực hiện đồng bộ các giải pháp nên kết quả kinh doanh đã được cải thiện rõ rệt. Công ty đã hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kế hoạch năm 2021 (30 tỷ đồng), đặc biệt chỉ tiêu lợi nhuận đã đạt mức cao kỷ lục là 505 tỷ đồng, gấp 16,8 lần kế hoạch năm 2021.
LỢI NHUẬN TRƯỚC THUẾ
Đơn vị: tỷ đồng Năm 2020 Kế hoạch năm 2021 Thực hiện năm 2021
-187 30 505
Bảng 3.6. Lợi nhuận trước thuế của VOSCO năm 2020, kế hoạch năm 2021 và thực hiện năm 2021
Để đạt được con số khả quan như vậy, về nguyên nhân khách quan phải nhắc đến việc công ty nhận được sự quan tâm, hỗ trợ về cơ chế, chính sách của Chính phủ, của