CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.2. Một số khái niệm có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.2. Một số quan điểm về chất lượng giáo dục
Theo quan điểm của Parker Palmer để giảng dạy tốt cần phải thực hiện các kỹ năng [48] cụ thể :
Thứ nhất là: Sự tham gia giao tiếp
Tổ chức giao tiếp tốt là tạo tính kích thích người học tự nhận biết kiến thức qua trao đổi, tranh luận và các hoạt động học tập giữa người học với giáo viên, giữa người học với nhau. Điều đó sẽ giúp người học hiểu kiến thức không chỉ ở những câu kết luận, những con số hay những sự kiện mà còn ở trong bản thân quá trình giao tiếp, trong các hoạt động học tập, có nghĩa là nếu bạn muốn củng cố, vận dụng kiến thức đã biết và phát hiện kiến thức mới trên lớp bạn phải tham gia giao tiếp và hoạt động học tập trên lớp.
Thứ hai là: Sự kết nối thực tiễn
Đưa học sinh vào trong chủ đề là rất quan trọng, đưa chủ đề vào trong học sinh cũng quan trọng như thế. Bằng cách phân cắt kiến thức kết nối với thực tiễn, chúng ta không chỉ làm cho học sinh tự hiểu được mà còn làm cho chủ đề được học có vẻ thích hợp hơn. Khi học sinh không thấy được sự liên quan giữa chủ đề và bản thân họ, hiệu quả khuyến khích học là rất thấp.
Thứ ba là: Nghe người học nói
Nếu việc dạy tốt phụ thuộc vào việc lôi kéo người học vào cuộc hội thoại, thì người thầy dạy tốt phải đối mặt với một sự thật là có rất nhiều người học thích ngồi yên lặng. Chính vì thế việc khơi dậy tinh thần phát biểu của người học là điều cần thiết nhất của người thầy.
Có rất nhiều cách để thực hành việc “nghe người học nói”. Người thầy thay vì phải giảng hầu hết thời gian thì có thể nêu ra một số điểm nhỏ của chủ đề để tạo cho người học có cảm giác có thể được nói và được nghe.
Thứ tư là: Mâu thuẫn, cạnh tranh và đồng thuận (nhất trí)
Nhiều người cho rằng, mâu thuẫn tạo ra sự cạnh tranh hơn là sự đồng thuận.
Tuy nhiên, mục đích của kỹ năng này là tạo ra mâu thuẫn dẫn đến cạnh tranh và tranh luận để đồng thuận hoặc quyết định ý kiến nào sẽ thắng những ý kiến khác.
Mục đích cuối cùng là tạo sự va chạm của hai bên đối lập để học sinh tự hiểu và làm mới kiến thức.
Thứ năm là: Kết quả của sự đánh giá
Bất kỳ việc học hay dạy nào cũng nhanh chóng đưa đến những sự phân bậc cao thấp. Chính vì vậy, thầy giáo có thể thu hút học sinh vào những yêu cầu không có tính chất đua tranh trong khi hệ thống đánh giá giáo dục yêu cầu phải có sự cạnh tranh.
Giáo viên có thể cho học sinh cơ hội để đánh giá bài tập của họ một vài lần trước khi hoàn tất. Cho điểm quá trình là một công cụ để giúp học tốt hơn là sự đánh giá cuối cùng.
Thứ sáu là: Học sinh có cơ hội đánh giá giáo viên
Nếu việc dạy và học hợp tác với nhau, học sinh cũng cần có cơ hội để đánh giá giáo viên. Ở đây không phải là đánh giá thông qua việc thu thập các câu hỏi và công bố chúng, mà việc đánh giá thể hiện công khai ở cuối mỗi kỳ, thời gian đủ để phản ánh những gì đang diễn để giữa khoá học có thể có những sửa đổi. Khi cả lớp biết rằng, tất cả sẽ tiến bộ, cả thầy giáo và học sinh sẽ đến lớp với nhiều ý định, nhiều tình cảm chung.
Thứ bảy là: Có dũng khí để dạy
Dạy tốt đòi hỏi phải có dũng khí – dũng khí để bộc lộ sự thiếu hiểu biết lẫn sự sáng suốt, nhận thua để trao quyền cho nhóm, để khơi gợi người học và để họ tiết lộ về bản thân.
Theo quan điểm của Burrows và A. & Harvey người giáo viên cần có kỹ năng:
Thứ nhất là: Dạy tốt phản ánh sự học rộng và khả năng giao tiếp với người trẻ. Điều này bao gồm việc nắm được kiến thức trong lĩnh vực và tính khí cởi mở, thân thiện. Một giáo viên dạy có hiệu quả phải thúc đẩy cả hai điều này từ học sinh.
Thứ hai là: Dạy tốt yêu cầu phải có tính chính trực, tính liêm khiết, thật thà, nguyên tắc, nhẹ nhàng, không thiên vị. Những đặc điểm này là nền tảng cho cuộc
sống tốt của mỗi người, nhưng chúng đóng một vai trò đặc biệt trong cách cư xử của chúng ta bởi vì chúng ta sống cùng với chúng, làm gương cho chúng [51].
Như vậy: Từ các quan niệm của các nhà khoa học trên ta có thể thấy một số điểm chung về các yêu cầu đối với giáo viên để giảng dạy tốt như sau:
Kiến thức
Nắm vững mục tiêu môn học, mục tiêu ngành học, sứ mạng của nhà trường;
Có kiến thức sâu, rộng về môn học được phân công giảng dạy, xác định kiến thức cốt lõi, kiến thức trọng tâm của bài học;
Có kiến thức về chương trình, lập kế hoạch giảng dạy;
Có kiến thức cơ bản cần thiết về phương pháp dạy học tích cực;
Có kiến thức cần thiết về tâm lí học sư phạm lứa tuổi, biết sử dụng các công cụ hỗ trợ để phục vụ cho giảng dạy;
Có kiến thức về kiểm tra đánh giá.
Kĩ năng sư phạm
Cần tìm hiểu rõ về đối tượng giảng dạy trước khi giảng dạy, nêu rõ mục tiêu kiến thức hay kỹ năng, yêu cầu của môn học;
Giảng dạy theo phương pháp phát triển tư duy, dạy có tư duy và dạy về tư duy cho người học. Tổ chức các hoạt động dạy học linh hoạt, sáng tạo, có hiệu quả theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của người học;
Biết sử dụng các thiết bị đồ dùng dạy học;
Xác định hình thức và phương tiện kiểm tra, đánh giá phù hợp với mục đích, nội dung đánh giá;
Sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh việc dạy và học.
Thái độ trong giảng dạy
Tạo môi trường học tập trong các giờ lên lớp, có trách nhiệm trong giờ giảng, nắm bắt được tâm lý của người học, quan tâm và giúp đỡ học sinh trong các giờ giảng;
Đánh giá người học khách quan, công bằng và phát triển khả năng tự đánh giá của người học