Bài 3. Có thể đảo trật tự các vế câu trong các câu ghép sau không, vì sao?
II. LUYỆN TẬP Bài tập 1:Cho biết tác dụng của dấu ngoặc kép trong các
a. Trên đường hành quân xa Dừng chân bên xóm nhỏ Tiếng gà ai nhảy ổ : ''Cục ... cục tác cục ta''.
(Xuân Quỳnh)
Đánh dấu cụm từ thể hiện tiếng kêu của con gà
b. Thế mà nghe xong câu chuyện này, qua một thoáng liên tưởng, tôi bỗng ''sáng mắt ra''.
(Thái An)
Đánh dấu cụm từ cần được chú ý, nó có ý nghĩa đặc biệt c. Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng : ''Người này khoẻ như voi. Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu''.
(Thạch Sanh)
Đánh dấu suy nghĩ của Lí Thông
Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào các đoạn trích sau cho thích hợp và viết hoa chỗ cần thiết
H: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào các đoạn trích sau cho thích hợp và viết hoa chỗ cần thiết
H: Hãy đặt dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hơp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích sau.
H: Đặt 3 câu nói giảm nói tránh bằng cách phủ định từ trái nghĩa
H: Tìm các thành ngữ có sử dụng biện pháp nói quá để diễn đạt các ý sau. Đặt
a. Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn khóc quá. Bởi vì nếu nói được với mẹ, tôi sẽ nói rằng không phải con đâu. Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy.
(Tạ Duy Anh)
Chú ý các từ ngữ là lời nói với mẹ nếu được ''Không phải con đâu .... con đấy''.
b. Thầy đồ trợn mắt lên cãi văn tế của tôi chẳng bao giờ nhầm, hoạ chăng người nhà ông chết nhầm thì có.
(Theo Truyện dân gian Việt Nam)
Chú ý các từ ngữ là lời cãi của ông thầy đồ: ''Văn tế của tôi chẳng bao giờ nhầm ... thì có''.
Bài tập 3:Hãy đặt dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hơp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích sau.
a. Nam Cao(1915-1951) tên khai sinh là Trần Hữu Tri, quê ở làng Đại Hoàng phủ Lí Nhân nay là xã Hòa Hậu, huyện Lí Nhân, tỉnh Hà Nam. Ông là nhà văn hiện thực xuất sắc mà tên tuổi của ông gắn liền với trào lưu văn học hiện thực phê phán trước cách mạng chuyên viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và những người trí thức tiểu tư sản nghèo sống mòn, bế tắc trong xã hội cũ. Một số tác phẩm chính của ông như sống mòn, Lão Hạc...Trong đó “Lão Hạc” là một trong những truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân của Nam Cao.
b. Ngô Tất Tố (1893 – 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội. Ông là một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng tháng Tám. Văn bản tức nước vờ bờ (trích chương XVIII của tiểu thuyết Tắt đèn) đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội phong kiến đồng thời cho ta thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân như đảm đang, giàu tình yêu thương, đức hi sinh và có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ.
Bài tập 4 : Đặt 3 câu nói giảm nói tránh bằng cách phủ định từ trái nghĩa
Mẫu :
- Bức tranh cậu vẽ xấu quá.
Bức tranh cậu vẽ chưa được điểm đẹp lắm.
Bài tập 5: Tìm các thành ngữ có sử dụng biện pháp nói quá để diễn đạt các ý sau. Đặt câu với mỗi thành ngữ đó.
a. Chắt lọc, chọn lấy cái quý giá, cái tốt đẹp, tinh tuý trong những cái tạp chất khác.
Đãi cát tìm vàng
b. Cả gan hay làm điều gì kém cỏi, vụng về trước người hiểu biết tinh thông, tài cán hơn mình.
- Múa rìu qua mắt thợ
- Đánh trống qua cửa nhà sấm
câu với mỗi thành ngữ đó.
Dành cho Hs khá, giỏi
H: Hs lên bảng viết đoạn văn
Nhận xét, sửa chữa
c. Sợ hãi, khiếp đảm đến mức mặt tái mét
- Mặt cắt không còn giọt máu - Mặt cắt không ra máu
d. Luôn kề cạnh bên nhau hoặc gắn bó chặt chẽ, khăng khít với nhau Như hình với bóng
e. Gan dạ, dũng cảm, không nao núng trước khó khăn, nguy hiểm Gan vàng dạ sắt
g. Giống hệt nhau, đến mức tưởng chừng như cùng một thể chất Như hai giọt nước
Bài tập 6:Viết một đoạn văn ngắn nói về tác hại của thuốc lá.
Trong đó có sử dụng ít nhất một câu ghép. Phân tích cấu tạo và chỉ rõ mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép đó.
Hướng dẫn về nhà
- Nhận diện và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nói quá, nói giảm, nói tránh, của việc sử dụng từ tượng hình, tượng thanh trong một đoạn văn bản.
Xác nhận của Tổ Ngày 21/12/2020
Vũ Thị Thu Hiền Ngày soạn : 26/12/2020
Ngày dạy : / 1 /2021 TUẦN 18
ÔN TẬP TỔNG HỢP I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức.
- Củng cố kiến thức về phần văn bản, tiếng Việt, tập làm văn.
2. Kĩ năng.
- Kĩ năng đọc hiểu, phân tích, lập dàn ý cho đề văn.
- Viết đoạn văn, bài văn thuyết minh 3. Thái độ.
- Giáo dục ý thức chuyên cần, tự giác, tinh thần hợp tác, thân thiện trong học tập.
II. Tiến trình ôn tập
Tổ chức ôn tập theo đề cương.
Câu 1: (0,5 điểm )
Tác giả truyện ngắn “Cô bé bán diêm” là ai? Ông là nhà văn người nước nào?
ĐÁP ÁN
- Tác giả truyện ngắn “Cô bé bán diêm” là An-đéc-xen. (0,25 điểm ) - Ông là nhà văn nước Đan Mạch. (0,25 điểm )
Câu 1: ( 0,5 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu:
“Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi […]. Và cái lầm đó không những làm tôi thẹn mà còn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành gục ngã giữa sa mạc.”
(Ngữ văn 8, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam) Văn bản chứa đoạn trích trên được viết theo thể loại nào? Tác giả là ai?
ĐÁP ÁN - Thể loại: Hồi kí (0,25 điểm)
- Tác giả: Nguyên Hồng (0,25 điểm) Câu 1: (0,5 điểm)
Đoạn văn:
Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi […]. Và cái lầm đó không những làm tôi thẹn mà còn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành gục ngã giữa sa mạc.
(Ngữ văn 8, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam) Nêu xuất xứ của đoạn trích trên? Văn bản được viết theo thể loại nào?
ĐÁP ÁN
- Trích trong VB “Trong lòng mẹ” của nhà văn Nguyên Hồng (0,25 điểm) - Thể loại: hồi kí (0,25 điểm)
Câu 2: ( 1 điểm)
Thế nào là thán từ? Thán từ gồm mấy loại?
ĐÁP ÁN
- Tình thái từ: là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói. (0,5 điểm )
- Tình thái từ có những loại chính sau: (0,5 điểm ) + Tình thái từ nghi vấn: à, ư, hả, hử, chứ, chăng…
+ Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với…
+ Tình thái từ cảm thán: thay, sao…
+ Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: ạ, nhé, cơ, mà…
Câu 2: ( 1 điểm)
Tình thái từ là gì? Tình thái từ có những loại chính nào?
ĐÁP ÁN
- Tình thái từ: là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói. (0,5 điểm )
- Tình thái từ có những loại chính sau: (0,5 điểm ) + Tình thái từ nghi vấn: à, ư, hả, hử, chứ, chăng…
+ Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với…
+ Tình thái từ cảm thán: thay, sao…
+ Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: ạ, nhé, cơ, mà…
Câu 2: ( 1 điểm)
Có mấy cách để nối các vế trong câu ghép?
ĐÁP ÁN - Có 2 cách:
+ Dùng những từ có tác dụng nối: quan hệ từ, cặp quan hệ từ; cặp phó từ hay đại từ (0,5)
+Không dùng từ nối( dùng dấu câu: dấu phẩy, chấm phẩy, hai chấm) (0,5) Câu 3: ( 1,5 điểm)
Theo em câu văn: ”Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu.” (Ôn dịch, thuốc lá) đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?Tác dụng?
ĐÁP ÁN - So sánh: “ giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu” (0,5) - Tác dụng:
+Nhấn mạnh/ khẳng định tác hại của thuốc lá với sức khỏe con người. (0,5)
+Thái độ lên án, phê phán của tác giả với tệ nạn nghiện thuốc lá; kêu gọi mỗi người phải có ý thức từ bỏ thuốc lá vì mình và cộng đồng . (0,25)
+Diễn đạt gợi hình, gợi cảm (0,25) Câu 3: (1,5 điểm)
Chỉ ra và nêu hiệu quả nghệ thuật của một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau:” Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.” ( Trong lòng mẹ)
ĐÁP ÁN
- So sánh: “những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ” (0,5)
- Tác dụng:
+ Làm cho câu văn thêm sinh động, chân thực, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.(0,25 đ)
+ Làm nổi bật thái độ căm ghét dữ dội của bé Hồng đối với những cổ tục phong kiến đã đày đọa người mẹ của mình. (0,5 đ)
+ Qua đó thể hiện tình thương yêu và lòng kính yêu mẹ của bé Hồng. (0,25 đ) Câu 4: ( 1 điểm)
Lão cố làm ra vẻ vui vẻ. Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậc nước[…].Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc…
(Ngữ văn 8 -Tập 1)
Đoạn trích nói về nhân vật nào? Nhận xét nhân vật qua nghệ thuật đặc tả chân dung của tác giả?
ĐÁP ÁN
-Lão Hạc (0,25) -Nhận xét:
-> Lão Hạc trong tâm trạng khổ sở, đau đớn vì trót lừa một con chó (0,5) ->Sự ngay thẳng, cao đẹp, nhân hậu trong nhân cách của lão Hạc (0,25) Câu 4: (1 điểm)
Câu trả lời của chị Dậu khi nghe anh Dậu khuyên can :” Thà ngồi tù. Để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được.”( Tức nước vỡ bờ-Ngô Tất Tố) đã nói lên thái độ và vẻ đẹp gì của chị Dậu?
ĐÁP ÁN -Thái độ không chịu khuất phục (0,5)
- Tinh thần phản kháng mãnh mẽ, quyết liệt; yêu thương chồng con (0,5) Câu 4: ( 1 điểm)
“Tôi đã chẳng bảo ngài rằng phải coi chừng cẩn thận đấy ư, rằng đó chỉ là những chiếc cối xay gió, ai mà chẳng biết thế, trừ kẻ nào đầu óc cũng quay cuồng như cối xay!” ( Xec-van-tec)
Đây là lời nói của ai với ai? Nhận xét gì về nhân vật qua nhận định đó?
ĐÁP ÁN - Nhân vật: Xan-chô-pan-xa (0,5)
- Nhận xét: nhân vật rất thực tế, không ảo tưởng. (0,5) Câu 5: ( 6 điểm)
Thuyết minh một di tích lịch sử, văn hóa ở địa phương em.
Yêu cầu 1.Hình thức:
-Đúng kiểu bài thuyết minh; Bố cục đầy đủ 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài -Diễn đạt trôi chảy, đúng văn phạm. Trình bày sạch đẹp, đúng chính tả 2.Nội dung
Hs có thể tổ chức bài văn theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo những nội dung cơ bản
a)MB: Giới thiệu di tích lịch sử một cách hấp dẫn, ấn tượng có sự sáng tạo b)TB: Thuyết minh lần lượt các đặc điểm sau:
Nguồn gốc lịch sử hình thành tháp Tường Long - Có từ bao giờ
- Nơi đó là thiên tạo hay do con người xây dựng.
- Nêu quá trình xây dựng hay tôn tạo của địa danh Khái quát về di tích lịch sử tháp Tường Long- Đồ Sơn.
- Vị trí địa lí.
- Đặc điểm nổi bật.
Ý nghĩa về văn hoá, lịch sử với địa phương và cả nước.
c)KB:
-Khẳng định vai trò, ý nghĩa của địa danh đó đối với Hải Phòng nói riêng và cả nước nói chung.
-Khẳng định lại giá trị và tình cảm của mình với di tích lịch sử đó trong hiện tại và
tương lai.
Câu 5: Thuyết minh một danh lam thắng cảnh ở địa phương em.
ĐÁP ÁN Yêu cầu A.Hình thức: