Như trên đã phân tích phụ nữ có trình độ học vấn càng thấp thì khả năng tiếp thu nội dung truyền thông nâng cao sức khỏe sinh sản nói chung hay kiến thức về phòng chống lây nhiễm cho bản thân và gia đình nói riêng là không cao.
Theo như lời của một cán bộ Y tế phường Long Thạnh cho biết:
Tình trạng nhiễm HIV/AIDS phổ biến tập trung ở những đối tượng có trình độ học vấn thấp, chủ yếu là lao động phổ thông có đời sống kinh tế khó khăn nên khả năng tiếp thu nội dung tuyên truyền là rất thấp, do đó cần có những hình ảnh hay nội dung truyền thông gần với ngôn ngữ thường ngày của họ.
Cũng theo như kết quả nghiên cứu cho thấy, đề tài về trình độ học vấn của phụ nữ thị xã Tân Châu thấp dẫn đến tỷ lệ phụ nữ đang trong tình trạng có việc làm thấp, chủ yếu là lao động phổ thông. Trong môi trường lao động phổ thông người phụ nữ phần nào bị hạn chế về việc tiếp cận các kênh truyền thông trực tiếp cũng như gián tiếp từ địa phương, kênh thông tin mà họ nghe nhiều nhất là sự truyền miệng lẫn nhau của các phụ nữ trong của nhóm hay trong cùng địa bàn nhỏ. Điều đáng nói ở đây là nếu một người tiếp cận thông tin truyền thông về phòng chống dịch bệnh nói chung, phòng chống HIV/AIDS nói riêng bị sai lệch thì thông tin bị sai lệnh này sẽ được truyền miệng một cách rộng rãi trong một nhóm phụ nữ nhất định. Vì vậy, trong công tác truyền thông nâng cao kiến thức về phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS thì cần quan tâm đặc biệt đến công tác tư vấn trực tiếp cho các đối tượng này.
88 Biểu đồ 30: Tỷ lệ % Kiến thức về biện pháp phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS của phụ nữ xét theo nghề nghiệp.
1,6
1
2,1
1,6
1 1,6
1 5,2
2 1,6
11
12,6
2
5,2
0,5 2
1 2,6 2,6
0,5
1,6 0,5
2,6
8,9
3,7 4,7
0,5 0,5 0,5
0 2 4 6 8 10 12 14
Đúng 1 câu Đúng 2 câu Đúng 3 câu Đúng 4 câu Sai 1 câu Sai 2 câu Không biết
Công nhân viên nhà nước Nhân viên trong các công ty, doanh nghiep
Làm dịch vụ Làm thuê
Buôn bán nhỏ Nội trọ
Làm ruộng
Với trình độ học vấn thấp nên phần lớn phụ nữ ở thị xã Tân Châu chủ yếu làm những công việc lao động phổ thông như làm thuê, buôn bán nhỏ, đặc biệt là làm nội trợ.
Kết quả khảo sát cho thấy, ở đây có ba nhóm phụ nữ có kiến thức về phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS còn thấp nhất so với các nhóm nghề nghiệp thuộc mẫu khảo sát của đề tài như: phụ nữ hiện làm nội trợ có câu trả sai chiếm tỷ lệ rất cao, cụ thể như: sai một câu chiếm 5,2%; sai 2 câu chiếm 0,5% và không biết là 3,7%. Phụ nữ hiện đang làm buôn bán nhỏ hay làm thuê có câu trả lời đúng là rất thấp, trong khi có câu trả lời sai hay không biết cũng chiếm một tỷ lệ không nhỏ. Qua đây cho thấy rằng, nghề nghiệp ảnh hưởng đến kiến thức về phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS của phụ nữ ở khu vực biên giới thị xã Tân Châu.
89 Biểu đồ 31: Tỷ lệ % Thái độ đối với việc sử dụng BCS trong QHTD xét theo nghề
nghiệp của phụ nữ thị xã Tân Châu
1,6 1,6 2,1
1
1 1,6
3,8
1,6 13
10
8,1
6
4,9
0
6,5
0,5 0,5 2,1
0,5 0,5
1,6 2,7
0,5 1,6 1,6
0 2 4 6 8 10 12 14
Rất Không đồng y Không đồng y Lưỡng lự Đồng ý Rất đồng ý
Công nhân viên nhà nước Nhân viên trong các công ty, doanh nghiep
Làm dịch vụ Làm thuê
Buôn bán nhỏ Nội trọ
Làm ruộng
Kết quả khảo sát cho thấy, những phụ nữ làm nội trợ, làm thuê, làm buôn bán, làm ruộng lại có thái độ không tích cực trong việc sử dụng BCS trong QHTD, cụ thể như: phụ nữ làm nội trợ cho rằng không đồng ý (23%); buôn bán nhỏ (12,7%). Điều này được chứng minh rõ qua việc sử dụng các biện pháp tránh thai, có rất ít phụ nữ thuộc nhóm này sử dụng BCS trong QHTD (17%) mà chủ yếu sử dụng thuốc ngừa thai (33,3%) hay vòng tránh thai (30,7%).
Yếu tố nghề nghiệp ảnh hưởng đến kiến thức, thái độ và hành vi phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS của phụ nữ ở khu vực thị xã Tân Châu.
90 Biểu đồ 32: Tỷ lệ % các kênh thông tin về HIV/AIDS được phụ nữ
ở khu vực biên giới tiếp cận
9,8
11,98
34,86
20,48
3,92 5,01 5,45 5,23
1,96 0,87 0,44
0 5 10 15 20 25 30 35
Người thân trong gia
đình
Bạn bè Truyền hình
Phát thanh
Radio Báo/tạp chí
Tờ rơi, áp phích
Cán bộ y tế
Các cuộc họp tại
địa phương
Nơi làm việc
Khác
Nguồn thông tin về HIV/AIDS mà phụ nữ ở khu vực biên giới thị xã Tân Châu tiếp cận chủ yếu qua các kênh truyền hình là 34,86% chiếm tỷ lệ cao nhất, kế đến là đài phát thanh 20,48%; bạn bè 11,98%; người thân trong gia đình 9,8%. Bên cạnh đó, kênh truyền thông trực tiếp từ cán bộ địa phương đặc biệt là cán bộ y tế và cộng tác viên dân số luôn giữ vai trò chủ đạo vì tác động mạnh mẽ đến kiến thức, thái độ và trong một số trường hợp nó có thể làm thay đổi hành vi của một số cá nhân nhất định. Song, vai trò của cán bộ y tế hay cộng tác viên dân số lại khá mờ nhạt trong việc nâng cao kiến thức của người dân tại địa phương, cụ thể như nguồn thông tin nghe được từ cán bộ phụ trách chuyên môn chỉ chiếm 5,23%; từ các cuộc họp tại địa phương chiếm 1,96%. Kênh truyền thông từ phía gia đình hoặc bạn bè chưa thật sự chính xác bằng các kênh thông tin được phát ra từ các cơ quan ngôn luận của nhà nước và cán bộ phụ trách công tác chuyên môn tại địa phương. Vì họ là những người có trình độ chuyên môn và đã được tập huấn về các kỹ năng truyền thông nhằm nâng cao sức khỏe của cộng đồng. Do đó, cần nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong việc nâng cao kiến thức về phòng tránh lây nhiễm cho phụ nữ ở khu vực biên giới là điều cần thiết trong thời điểm hiện nay cũng như trong tương lai sau này.
91 Bảng 11: Tỷ % các kênh thông tin về HIV/AIDS được phụ nữ ở khu vực biên giới
tiếp cận xét theo địa bàn
Nguồn thông tin nghe về HIV/AIDS
Phường Long Thạnh
Xã Phú Lộc
Xã Vĩnh xương
Tổng cộng
Người thân trong gia đình 8.89 57.78 33.33 100
Bạn bè 21.82 47.27 30.91 100
Truyền hình 36.25 32.5 31.25 100
Phát thanh 21.28 45.74 32.98 100
Radio 22.22 33.33 44.44 100
Báo/tạp chí 60.87 30.43 8.70 100
Tờ rơi /áp phích 56.00 24 20 100
Cán bộ y tế 16.67 58.33 25.00 100
Các cuộc họp tại địa phương 11.11 55.56 33.33 100
Khác 100 100
Xét về địa bàn, phụ nữ xã Phú Lộc biết căn bệnh HIV/AIDS qua các kênh truyền thông trực tiếp là rất nhiều cụ thể như: 58,33% từ cán bộ y tế; 55,56% từ các cuộc họp tại địa phương. Trong khi phụ nữ phường Long Thạnh biết về căn bệnh HIV/AIDS tiếp cận qua các kênh truyền thông gián tiếp như: 60,87% báo/tạp chí; 56 % qua tờ rơi/áp phích;
36,25% từ kênh truyền hình. Do sự khác biệt về cơ hội tiếp cận các kênh truyền thông về HIV/AIDS khác nhau nên phụ nữ P.Long Thạnh có kiến thức về HIV/AIDS thấp hơn so với phụ nữ xã Phú Lộc, điều này là do kênh truyền thông trực tiếp có tác động mạnh và dễ nhớ hơn so với các kênh truyền thông gián tiếp (do đôi khi người nghe không nắm bắt đầy đủ hay chính xác các nội dung truyền thông).
Bên cạnh đó, phụ nữ nói chung và phụ nữ Tân Châu nói riêng còn khá chủ quan trong việc chăm lo sức khỏe cho bản thân mình, phần lớn họ tập trung lo kinh tế hàng ngày hoặc chăm lo các công việc trong gia đình nên họ ít quan tâm hay để ý đến các nội dung và hình thức truyền thông giáo dục sức khỏe của địa phương trong thời gian qua.
92 Bởi theo lời một cán bộ y tế phường Long Thạnh cho biết: do tính chủ quan không phòng ngừa khi chính bản thân họ nghi ngờ về sự chung thủy của chồng nhưng vẫn không sử dụng các biện pháp QHTD an toàn, do đó đa phần phụ nữ bị nhiễm bởi chồng có QHDT với gái mại dâm, một số trường hợp do làm móng tay khi sử dụng chung kiềm kéo
Nói tóm lại, kiến thức, thái độ và hành vi phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS của phụ nữ thị xã Tân Châu chưa cao điều này một phần là do bị ảnh hưởng và chi phối bởi những nguyên nhân khách quan như hiệu quả công tác truyền thông phòng chống lây nhiễm của chính quyền địa phương chưa thật sự hiệu quả, do vị trí địa lí ảnh hưởng đến mối liên kết cộng đồng của phụ nữ ở khu vực nông thôn khác so khu vực thành thị.
Nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến kiến thức, thái độ, hành vi phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS của phụ nữ ở khu vực biên giới thị xã Tân Châu là do còn nhiều phụ nữ chủ quan chưa coi trọng vấn đề chăm sóc sức khỏe bản thân mình, song song với việc hạn chế bởi trình độ học vấn, nghề nghiệp ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình tiếp thu nội dung truyền thông phòng chống lây nhiễm HI/AIDS của địa phương.
93
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
94 1. Kết luận
Nhìn chung, kiến thức phòng chống HIV/AIDS của phụ nữ tại thị xã Tân Châu còn thấp khi chưa hiểu chính xác về cách phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS, chẳng hạn như: 22,1% số phụ nữ hiểu đúng về khả năng điều trị HIV/AIDS là có thuốc làm hạn chế sự phát triển của bệnh và 46,6 % cho là không chữa được, 25% không biết HIV/AIDS có khả năng trị khỏi hay không. Việc nhận biết khả năng điều trị HIV/AIDS ảnh hưởng đến thái độ, hành vi khám và điều trị bệnh của chị em phụ nữ; mục đích của việc sử dụng BCS là dùng để KHHGĐ và phòng chống các bệnh lây truyền qua đường QHTD nhưng trên thực tế có nhiều phụ nữ cho rằng mục đích của việc sử dụng BCS chỉ là KHHGĐ (64,3%); chỉ có 0,5% phụ nữ trả lời đúng về cách QHTD an toàn, trong khi đó có đến 71,1% phụ nữ chưa hiểu đầy đủ về cách QHTD an toàn. Kiến thức về đường lây truyền HIV từ mẹ sang con: 13,8% phụ nữ có câu trả lời đúng và đầy đủ; có đến 77,1% phụ nữ hiểu chưa đầy đủ các đường lây truyền.
Theo như phụ nữ tại thị xã Tân Châu cho biết, nguồn thông tin về kiến thức phòng chống HIV/AIDS chủ yếu họ tiếp cận được thông qua truyền hình chiếm 34,86%; đài phát thanh là 20,48%; bạn bè là 11,98% và người thân trong gia đình là 9,8%; các kênh ít tiếp xúc là thông qua cán bộ y tế chiếm 5,23% và các cuộc họp tại địa phương chiếm 1,96%. Kênh truyền thông từ cán bộ địa phương đặc biệt là từ cán bộ y tế và cộng tác viên dân số luôn giữ vai trò chủ đạo vì có tác động trực tiếp, mạnh mẽ đến kiến thức, thái độ và trong một số trường hợp nó có thể làm thay đổi hành vi của các cá nhân nhất định.
Song, vai trò của cán bộ y tế và cộng tác viên dân số lại khá mờ nhạt trong việc nâng cao kiến thức, thái độ, hành vi của người dân trong công tác phòng chống HIV/AIDS tại địa phương.
Xét về địa bàn, phụ nữ xã Phú Lộc có kiến thức đúng về cách phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS cao hơn so với hai địa bàn thuộc mẫu khảo sát của đề tài, trong khi đó phụ nữ phường Long Thạnh có kiến thức đúng về cách phòng chống HIV/AIDS là thấp nhất.
95 Thái độ về phòng chống HIV/AIDS của phụ nữ thị xã Tân Châu rất tích cực khi nhiều chị em phụ nữ cho rằng việc sử dụng BCS trong QHTD là rất cần thiết chiếm 52,3%; rất mong muốn chồng mình được tư vấn về cách phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS chiếm 71,9%; 72,9% số phụ nữ cho rằng việc xa lánh những người nhiễm HIV/AIDS là sai vì họ không làm tổn hại đến ai.
Xét về địa bàn, kiến thức về phòng chống HIV/AIDS của phụ nữ phường Long Thạnh thấp hơn so với phụ nữ hai xã Vĩnh Xương và Phú Lộc, nhưng thái độ kỳ thị đối với người có HIV của phụ nữ Phường Long Thạnh chiếm 3,4% thấp nhất và có thái độ bày tỏ sự cảm thông, chia sẽ đối với người có HIV chiếm tỷ lệ cao nhất (29,9%). Mối tương quan giữa kiến thức và thái độ có sự khác nhau giữa nhóm phụ nữ ở khu vực nông thôn và thành thị.
Hành vi về phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS của phụ nữ thị xã Tân Châu rất tích cực khi nhiều chị em phụ nữ cho rằng, nếu trong gia đình có người bị nhiễm HIV thì sẽ đưa đến Trung tâm y tế chăm sóc và điều trị theo sự hướng dẫn của bác sĩ chiếm 82,7%.
Xét về trình độ học vấn, phụ nữ không có trình độ học vấn có hành vi không đúng chiếm tỷ lệ 6,1 % cao nhất so với phụ nữ có trình độ cao hơn.
Kiến thức về phòng chống HIV/AIDS của phụ nữ thị xã Tân Châu thấp là do hiệu quả truyền thông còn hạn chế, mang tính hình thức, chủ yếu chạy theo phong trào. Đội ngũ cán bộ phụ trách mỏng về số lượng; trình độ chuyên môn, nghiệp vụ còn thấp lại phải kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau nên chưa tự xây dựng, tổ chức được các chương trình sinh hoạt, các buổi nói chuyện chuyên đề về HIV/AIDS; nội dung, hình thức tuyên truyền ít về số lượng lẫn chất lượng nên không tạo ra sự thu hút trong nhân dân, chưa tác động nhiều vào kiến thức phòng chống HIV/AIDS của người dân, đặc biệt các đối tượng là phụ nữ. Công tác phát triển “giới” bằng cách nâng cao các quyền của phụ nữ trong công việc cũng như trong gia đình chưa được quan tâm, đây là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS.
Trình độ học vấn của phụ nữ còn thấp đã làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức về phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS. Đời sống kinh tế của phần lớn chị em phụ nữ còn nhiều khó khăn, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu như
96 hiện nay, đã phần nào tác động đến ý thức và hành vi phòng chống HIV/AIDS khi mà người phụ nữ vừa phải tập trung phát triển kinh tế gia đình và chăm sóc con cái nên có rất ít thời gian để quan tâm đến sức khỏe của bản thân nói chung và cách phòng chống HIV/AIDS nói riêng.