CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN THƠ LÃNG MẠN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1930 - 1945 CHO HỌC SINH LỚP 11
2.1. Xác định mục tiêu dạy học đọc hiểu văn bản thơ lãng mạn Việt Nam giai đoạn
2.1.1. Mục tiêu chung
Trong quá trình dạy học đọc hiểu, giáo viên cần có một hệ thống mục tiêu dạy học cụ thể, rõ ràng; bởi đó là căn cứ vững chắc khi xây dựng tiến trình bài dạy, đồng thời cũng là căn cứ để xác định cũng như đánh giá những gì người học cần đạt được sau khi kết thúc bài học. Để từ đó, người dạy và người học có hướng điều chỉnh thích hợp cả về kiến thức, phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá nhằm tạo nên thay đổi mang tính tích cực tới quá trình dạy – học về sau.
Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy mục tiêu trong SGK chưa theo hướng hiện hành, chưa phát triển năng lực cho HS và để có cơ sở xây dựng câu hỏi đánh giá kết quả đọc hiểu thơ lãng mạn Việt Nam 1930 - 1945 cho HS lớp 11, chúng tôi đề xuất hệ thống mục tiêu chung như sau.
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về tác giả (tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác) và tác phẩm (hoàn cảnh sáng tác, vị trí tác phẩm)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về thể thơ, bố cục, tứ thơ, …
- Nhận diện và phân tích, đánh giá được tâm trạng của nhân vật trữ trình
- Nhận diện và phân tích những nét đặc sắc về ngôn ngữ, giọng điệu của các tác phẩm.
- Đánh giá nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm để đọc hiểu những tác phẩm cùng đề tài, chủ đề, tác giả.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm để làm văn nghị luận văn học - Rèn luyện các kĩ năng như thuyết trình, làm việc nhóm, ...
37
- Trân trọng những giá trị của thơ lãng mạn Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 đối với văn học dân tộc nói chung cũng như giá trị của các văn bản thơ Vội vàng, Tràng giang, Đây thôn Vĩ Dạ nói riêng.
2.1.2. Mục tiêu dạy học từng bài 2.1.2.1. Vội vàng (Xuân Diệu)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về Xuân Diệu (tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác) và tác phẩm Vội vàng (hoàn cảnh sáng tác, vị trí tác phẩm)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về thể thơ, bố cục, tứ thơ, … của tác phẩm Vội vàng
- Nhận diện và phân tích, đánh giá được tâm trạng của nhân vật trữ trình trong bài thơ để thấy được sự say mê, rạo rực, đằm thắm của Xuân Diệu
- Nhận diện và phân tích những nét đặc sắc về ngôn ngữ, giọng điệu của bài.
- Đánh giá nội dung và nghệ thuật của Vội vàng để thấy được niềm khao khát sống mãnh liệt và quan niệm về thời gian, tuổi trẻ, hạnh phúc của Xuân Diệu cũng như sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa mạch cảm xúc dồi dào với mạch luận lí sâu sắc cùng những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm Vội vàng để đọc hiểu những tác phẩm cùng đề tài, chủ đề, tác giả.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm để làm văn nghị luận văn học - Rèn luyện các kĩ năng như thuyết trình, làm việc nhóm, ...
- Trân trọng tâm hồn sống mạnh mẽ, nhiệt huyết của Xuân Diệu, từ đó, xác định bài học, lí tưởng sống đúng đắn cho chính mình.
2.1.2.2. Tràng giang (Huy Cận)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về Huy Cận (tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác) và tác phẩm Tràng giang (hoàn cảnh sáng tác, vị trí tác phẩm)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về thể thơ, bố cục, tứ thơ, … của tác phẩm Tràng giang
- Nhận diện và phân tích, đánh giá được tâm trạng của nhân vật trữ trình trong bài thơ để thấy được nỗi niềm bâng khuâng, nỗi buồn, cô đơn,… của nhân vật
- Nhận diện và phân tích những nét đặc sắc về ngôn ngữ, giọng điệu của bài.
38
- Đánh giá nội dung và nghệ thuật của Tràng giang để thấy được nỗi buồn cô đơn trước vũ trụ rộng lớn, nỗi sầu nhân thế, niềm khao khát hòa nhập với cuộc đời và tình cảm đối với quê hương đất nước của tác giả; cũng như màu sắc cổ điển đậm nét trong thơ Huy Cận.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm Tràng giang để đọc hiểu những tác phẩm cùng đề tài, chủ đề, tác giả.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm để làm văn nghị luận văn học - Rèn luyện các kĩ năng như thuyết trình, làm việc nhóm, ...
- Trân trọng tình đời, lòng yêu nước thầm kín mà thiết tha của Huy Cận.
2.1.2.3. Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về Hàn Mặc Tử (tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác) và tác phẩm Đây thôn Vĩ Dạ (hoàn cảnh sáng tác, vị trí tác phẩm)
- Nhận diện và nêu ra các thông tin về thể thơ, bố cục, tứ thơ, … của tác phẩm Đây thôn Vi Dạ
- Nhận diện và phân tích, đánh giá được tâm trạng của nhân vật trữ trình trong bài thơ để thấy được sự thiết tha với thiên nhiên, con người cũng như nỗi cô đơn, sự hoài ngh ,… của nhân vật
- Nhận diện và phân tích những nét đặc sắc về ngôn ngữ, giọng điệu của bài.
- Đánh giá nội dung và nghệ thuật của Đây thôn Vĩ Dạ để thấy bức tranh phong cảnh – tâm cảnh cùng nỗi buồn cô đơn của Hàn Mặc Tử trong một mối tình xa xăm, vô vọng; đó còn là tấm lòng thiết tha của nhà thơ với thiên nhiên, cuộc sống và con người. Tất cả được phản ánh qua tâm trạng của chủ thể trữ tình với sự vận động của tứ thơ và bút pháp tài hoa, độc đáo của tác giả.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm Đây thôn Vĩ Dạ để đọc hiểu những tác phẩm cùng đề tài, chủ đề, tác giả.
- Vận dụng những tri thức về tác giả, tác phẩm để làm văn nghị luận văn học - Rèn luyện các kĩ năng như thuyết trình, làm việc nhóm, ...
- Trân trọng tình yêu tha thiết dành cho thiên nhiên, cuộc sống, con người của Hàn Mặc Tử
39