Cần phải ăn uống đú n g giờ giấc, trá n h ăn q u á no hoặc q u á ít, tra n h hiện tượng "no dồn đói góp”.
Làin n h ư vậy, inột là làin cho d ạ dày khô n g bao giờ q u á tải, hai là làm cho híỢng dịch vị luôn tru n g hoà, làm giảm sự kích thích của dịch vị với chỗ bị bệnh.
* M ột số đ ặ c đ iể m cần lưu ý trong việc s ắ p x ế p bữ a ăn cho người già.
- Con ngitòi từ độ tuổi trung niên trở đi, hệ thống tiêu hóa về m ặt tổ clu'fc và chức năng đều có sự biến đổi, cho nên cần chú ý về năng lực tiêu hóa.
- Các khí q u a n ở ngiíời tru n g và cao tuổi đ ã p h át triển th àn h thục nên nh u cần về d in h dường cũng không q n á lớn như ở th an h thiến niên.
- Tìf san độ tnổi tru n g niên, sức lao độ n g giảm xuống, thể lực h oạt động đ ã không còn tố t như th an h thiến niên, cho nên sự tiêu hao din h dưỡng tương đối giảm.
- Người tru n g và cao tuổi, k h ả năng m iễn dịch của cơ thể so với th a n h thiếu niên giảm xuống. Các cơ q u a n trở nên thoái hóa. Bệnh m ạn tín h tiíơng đối nhiều. Cho nên việc sắp đ ặ t bữa ăn hỢp lí cho ngitời cao tuổi là rấ t q u a n trọng. Nó có tác d ụ n g tăng cường m iễn dịch, phò n g trị bệnh tật.
Khi sắ p đ ặ t bữ a ăn cho ngiíờỉ tru n g và cao tuổi I-ÍH LAN ANl 1 - hiêìì;
CŨIIÍÍ có đôi ch ú t khác biệt nhưng về cơ b ản thì không lớn.
Việc sắp xếp bữa ăn cho ngiíời già phải chú ý th àn h p h ần thực phẩm , iMiân lượng và kết cấn din h ditờng.
* Khống chế tổng nhiệt lượng, tránh béo phì
Ngiíừi tn m g nicn mỡ gia tăng, cấn trú c hoạt động của cơ bắỊ) tiíơng dối giảm cho ncn phải khống chế nhiệt híỢng trong khoáng 7500 - 8370 KJ.
Dây là p h ạm vi tiên ch n ẩn có thể khống chế thể trọng của cơ thể d ã ditỢc lâm sàng q n an sát chưng thực. Ngiíời trim g niên thể trọng qiiá lớn.
k h ả năng tử vong càng cao.
Theo thống kc, ngiíời tư 40 - 49 tuổi, thể trọng vTíỢt cpiá 30% trở lèn thì tỉ lệ nam giới bị d ạ dày là 42%. nư giới là 36%. d ẫn dốn dc bị m ắc các bệnh tiết niện, thống phong, cao hnyốt áp, bệnh tim và một số bệnh về nng tluí. Cho nôn sắp đ ặt bn’a ăn cần chủ ý phòng béo phì đế bảo vệ sức khỏe.
* D uv trì lượìig protein thích hợp
Protcin là ch ất cơ bản dối với hoạt động thân thể con ngiíờỉ, là th àn h ph ần chủ yến của tổ chức cơ thổ. là kháng thể đề kháng bệnh tật, thúc đẩy hoạt động sinh lí v.v...
Ngiíờỉ trn n g tnổỉ mỗi ngày 70 - lOOg protcin, trong đó chất proteỉn không thể dưới 1/3. Sữa bò,
‘lợ ‘l^v 'i'd cưcli lìiiii IVỊ
cá, gia cầin, trứ n g gia cầm , thịt, các loại đ ận và chế p h ẩm đền bao hàm lượng pro tein phong phú. Các loại chế p h ẩm từ đ ận có hàm htỢng p ro tein phong p h ú ngày càng điíỢc ngiíờỉ ở độ tnổi trn n g niên hoan ngliênh. Do ch ất pro tein của cơ thể con ngiíời mỗi ngàv đền tiên tốn cho nên phải dny trì m ột lượng thích hỢp cho cơ thể.
* Hạn chế tinh bột
Có m ột số ngiíời do thích ăn tinh bột hoặc do thói cinen ăn nhỉền. đến độ tnổi trn n g niên trở đi phải hạn chế. Lí do là nến ăn q n á nhiền tinh bột không những dễ bị béo Ịihì m à đến tnổi trn n g nièn lúc này hoạt dộng của cơ CỊiian tỉcn hóa giám xuống, nến ăn q n á nhiền sẽ d ẫn đến gia tăng gánh nặn g cơ q n an tiên hóa dễ d ẫn đến bệnh d ạ dày, và các bệnh khác.
Khi hạn chế q n á nhiền tinh bột clning ta phải gia tăng ăn các loại hoa qnả, ran xanh là n h ữ ng thực p h ẩm có chứ a các ch ất có k h ả năn g thúc đẩy nh n động điíờng ruột, thúc dẩy dịch vị ở d ạ dày bài tiết phòng chống các bệnh về rnột, d ạ dày.
- Ăn nhiền thực vật có h àm liíỢng ch ất phong phú: nhií sĩía bò. đ ận và chế p h ẩm từ d ận . ran xanh hoa qn ả tiíơi. dự phòng xơ hóa xitơng, thicn m án v.v...
- Ản ít mnối: Mỗi ngày chỉ ăn không q n á 8g, dự phòng các bệnh về d ạ dày và cao hnyết áp.
- Điền chế thức ăn: Phải clni V đ ịn h kì. định I.ĨO LAÌS ANI ỉ - hh'ìì soạn
lượiig trá n h làin rối loạn chức năng tiên hóa, trong đó phải chú ý trá n h các thức ăn tổn hại đối với cơ qiian tiên hóa.
Sắp xếp hỢp lí bữa ăn cho ngiíời tm n g và cao tiiổi đối với việc bảo vệ cơ qiian tiên hóa nói chung, d ạ dàv nói riêng có ý ngliĩa rất lớn. Nó không những giảm thiểu sự hì’ vong sớm m à còn giảm thiểu các chứng bệnh nglnêm trọng phái sinh ở độ hiổỉ này.
Trên phitơng diện này có ý ngliĩa nhất định trong việc kéo dài tnổi tliọ cho con ngitòỉ.
3.2. Những vấn đề cần chú ỷ cho bữa ăn của người già
Ngiíời cao tnổi là giai đo ạn tiếp sa u giai đoạn tru n g nicn cho nên việc sắp xếp bữa ăn hỢp lí càng cần phải cơ b ản hơn. Điíơng nhiên cơ q u an tiêu hóa ở người già so với ngiíời tru n g tnổi có sự giảm sú t cân nặng rõ rệt. Hoạt dộng ở ngiíờỉ già so với người tru n g niên cũng càng giảm, bệnh tật nhiều hơn. Nó cho thấy ý nghĩa ci’ia việc sắp xếp b ữ a ăn cho ngiíời già một cách hỢp lí.
Nhiệt híỢng trong mỗi bữ a ăn phải giảm hơn so với bữa ăn của người tru n g tuổi. Nhu’ vậy là để phòng các bệnh về d ạ dàv, đường ru ộ t hay béo phì.
Mở đường trong mỗi bữa ăn phải giảm tliiểu.
Điíờng và các loại nhiệt htợng chiếm kliông q u á 20%
tổng nhiệt híỢng là đủ. Đối với mỡ không phải càng giảm nhiền càng lốt. Vì các loại mỡ ngoài việc cung cấp nhiền nhiệt liíỢng còn là thành phần chii vếu của
Bệiìlì dạ dùv va cadi dicH lY Ị lãl
tế bào và lế bào inô. Nó cũiiíị có tác dụnt^ dối với việc h ấp tliụ inột số vitainin. Cho nên inỗi ngày phải ãn niột lượng niỡ nhất dinh nến niỡ động vật thì càng tốt. Đối với inỡ chủng ta không nên dùng CỊiiá nhỉcn.
nhnìig tốt nhất không ăn inỡ lọìi. dê. Thay vào đó chúng ta có thể thay các loại dầu: Dần đận tương, dần niè. dần ô lin có tác dụn g rất tốt.
Ngiíờỉ già niỗi ngày nên dny trì híỢng protcin thích hỢp. Tốt nhất là p ro tcin thực vật làm chủ.
Ngoài ra cần chú ý dếii các vitainin vì chủng có vai trò không thể thiến tro n g phò n g bệnh. Trong đó vttaniin A. B l. B2. B3. Bo, c, E là không thể thiến.
C ùng với đó là các nguyên tố vi híỢng.
Sắp xếp hỢp lí khoa học ba bữ a ăn trong một ngày cho ngiíờỉ già là m ột vấn đề q n an trọng. Theo thực tiễn và nhn cần. m ọi ngiíờỉ đền tổng kết được kỉnh nghiệm là bnổi sán g nôn ăn ngon, bnổi trn'a nên no và bnổi tối ncn ít. Hiện nay ở niíớc ta nhàn d â n có thói qncn coi trọ n g bữ a ăn trư a m à coi nhẹ bữ a sáng. Nhiíng trên plntơng diện khoa học m à nói. mỗi ngày phải ăn đủ ba bữa.
B ữa sáng: Một ngày b ắt đ ần từ bnổi sáng. Bn'a sán g là sự cnng câp din h diíỡng cho hoạt động của cơ thể trong cả m ột ngày, cn n g cấỊ) đến 35% nhiệt lượng. Đa số ngiíời thiíờng ăn bữa sán g q na loa, ăn nhẹ cho nên thiíờng chọn m ón th an h d ạm hỢp k h ẩn vị nhnìig phải giàn nhiệt hrợng.
Do nh n cần của cơ thể, b ữ a sán g nên dùn g m ột Iíĩ2 LAN ;\NI I - hu n soạn
cốc luíớc nhu' sữa. chè xanh, đậu tiíơiuị, cung cấp đủ iníớc có lợi cho sức kliỏc ngiíời già.
Bữa trưa: Nhiộl híỢng phải đ ạt 40% tổng nhiệt hrợng trong ngàv. Bữa Irita vì dã qu a inột nửa ngàv làin việc nôn dạ dày có thổ ycn ổn với protcin và inỡ trong thức ăn nhưng rau xanh Ị)hảỉ dủ htợng.
không thc thiốu.
Buổi tối: Bữa tối có licn quan nhicu tới sức khỏe. Không nên ăn no vào bữa tối nếu không dễ d ẫn tới các bệnh vc dạ dày. tiêu hóa. Vì lúc này nhu cầu về nhiệt htỢng cung cấp cho hoạt dộng của co' thể rất ít. ăn nhiều cũng dc dần dến tích inở. gàv béo Ịjhì. Bữa tối nên ãn tritớc 7 giờ. dc thức ãn có thể tiêu hóa du'Ợc.