Chương III. KĨ THUẬT TRỒNG MỘT SỐ CÂY ĐIỂN HÌNH TRONG VƯỜN CÂY ĂN QUẢ
Bài 29. MỘT SỐ KĨ THUẬT CƠ BẢN TẠO DÁNG, THẾ CÂY
I. Muùc tieõu 1. Về kiến thức
Hiểu được một số biện pháp kĩ thuật tạo dáng, thế cây cảnh.
Biết quan sát, nhận xét một số cây cảnh đã tạo dáng, thế và mối quan hệ với các biện pháp kĩ thuật tác động.
2. Về kĩ năng: Rèn luyện một số kĩ năng: Tạo dáng, thế và chăm sóc một số cây cảnh ở gia đình.
3. Về thái độ: Nghiêm túc, an toàn, vệ sinh môi trường.
II. Chuẩn bị phương tiện dạy học: Tranh hình 29.1, 29.3, 29.4, 29.5, 29.6, 29.7, 29.8 SGK phóng to III. Phương pháp giảng dạy: Trực quan – Vấn đáp tìm tòi – Thảo luận nhóm – Diễn giảng
IV. Tiến trình bài học và các hoạt động 1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
- Hãy nêu các yêu cầu kĩ thuật của việc trồng cây cảnh trong chậu.
- Ở gia đình, địa phương em có những loại cây cảnh nào?
3. Bài mới
Hoạt động 1: MỘT SỐ DÁNG, THẾ CỦA CÂY CẢNH
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính GV yêu cầu HS quan sát hình
29.1 một số dáng, thế cây cảnh ủieồn hỡnh SGK.
- Ở gia đình (địa phương), sân trường em có những kiểu dáng, thế nào?
HS quan sát hình HS trả lời
HS khác bổ sung
I. MỘT SỐ DÁNG, THẾ CỦA CÂY CẢNH
Hình 29.1 SGK
Hoạt động 2: KĨ THUẬT TẠO CÂY CẢNH LÙN
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính GV yêu cầu quan sát hình 29.2,
29.3, 29.4 SGK trả lời:
GV: Ở địa phương (gia đình) em, người trồng cây cảnh đã áp dụng những biện pháp gì để tạo cây cảnh lùn?
- Để hạn chế sinh trưởng của cây người chơi cây cảnh đã sử dụng chất ức chế sinh trưởng nào?
- Việc bón phân và tưới nước như thế nào mới ức chế sự sinh trưởng của cây?
Phân bón và nước tưới là hai yếu tố quan trọng quyết định tốc độ sinh trưởng của cây. Thông thường, bón phân đạm và tưới đủ nước sẽ làm cây sinh trưởng mạnh. Vì vậy hạn chế bón phân đạm.
Vậy, ta sử dụng nhiều phân lân và phân hữu cơ, kèm với vôi.
Nước tưới ít nhằm đảm bảo cây vẫn khỏe, nhưng sinh trưởng chậm, cành lá vẫn đảm bảo xanh và khỏe như vậy sẽ tạo được cây
Yêu cầu nêu được:
Hạn chế sinh trưởng của caây baèng:
+ Chất ức chế sinh trưởng
+ Bón phân và tưới nước
+ Cắt tỉa cành, lá và rễ HS trả lời
HS khác bổ sung
II. KĨ THUẬT TẠO CÂY CẢNH LUỉN
1. Hạn chế sinh trưởng của cây bằng chất ức chế sinh trưởng
Một số chất ức chế sinh trưởng như:
CCC (chlorocrincholorid), M.H (malein hidrajit), TIBA (axit 2.3.5 trijodbenjoic),… Những chất này được phun lên tán cây với nồng độ thích hợp ở thời kì trước khi cây sinh trưởng mạnh. Hiện nay người chơi cây cảnh nước ta chưa sử dụng biện pháp này.
2. Hạn chế sự sinh trưởng của cây bằng biện pháp bón phân và tưới nước
Đối với cây cảnh trồng trong chậu, người ta bón phân nhiều lần, mỗi lần một ít, sử dụng nhiều phân lân và phân hữu cơ, kèm với vôi. Nước tưới ít nhằm đảm bảo cây vẫn khỏe, nhưng sinh trưởng chậm, cành lá vẫn đảm bảo xanh và khỏe như vậy sẽ tạo được cây cảnh lùn.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính cảnh lùn.
- Việc cắt tỉa cành, lá, rễ thường được tiến hành trong thời kì nào?
GV thông báo: Mỗi cây thế trồng trong chậu cần có thời gian trên 10 năm tuổi, có những cây (90 – 100) tuổi. Bộ rễ gắn chặt vảo chậu nhỏ ít nhất một năm. Vì vậy, cần xén tỉa bớt chúng phát triển, khi đó thân, cành, lá cũng phát triển chậm lại.
Ngoài các biện pháp kĩ thuật trên, người ta còn có thể tạo cây cảnh lùn bằng cách sử dụng sự chiếu sáng của Mặt Trời, có tác dụng của tia cực tím làm cho cây sinh trưởng chậm lại, hạn chế chiều cao của cây và có xu hướng sinh trưởng theo chiều ngang, làm cho cây lùn đi. Tuy nhiên, kĩ thuật này có tác dụng chậm và không rõ rệt lắm, nên ít dùng.
Một số nghệ nhân chơi cây cảnh còn áp dụng biện pháp cắt phần ngọn của thân cây.
Yêu câu nêu được:
Việc cắt tỉa cành, lá, rễ thường được tiến hành trong thời kì cây sinh trưởng mạnh hoặc kết hợp việc thay đất thay chậu.
3. Kìm hãm sự sinh trưởng của cây bằng biện pháp cắt tỉa cành, lá và rễ a. Cắt tỉa cành và lá
Cắt tỉa cành, lá ở trên cây sẽ làm cho bộ rễ sinh trưởng chậm lại. Bằng cách này sẽ hạn chế sinh trưởng của toàn cây. Thường người ta cắt tỉa bỏ những cành mọc không đúng vị trí (cắt sát vào thân cây). Những cành sinh trưởng mạnh cũng cắt bớt (1/3 đến 1/2 cành) để kìm hãm sự phát triển của cây.
b. Cắt tỉa rễ cây cảnh
Trước hết, cần cắt bỏ rễ cọc của cây (1/3 chiều dài rễ). Cắt bỏ các rễ mọc quá dài.
Chú ý, tránh làm giập nát ở vết cắt cuûa reã.
Hoạt động 3: KĨ THUẬT TẠO HÌNH CHO CÂY
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính - Trong kĩ thuật uốn dây kẻm để
tạo hình cây cảnh, theo em cần đảm bảo những yêu cầu gì?
GV thông báo: Đây là một kĩ thuật nhằm uốn cho thân, cành theo những dáng, kiểu thế mà người trồng cây cảnh mong muốn. Kĩ thuật này đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ, công phu, đồng thời thể hiện trình độ kĩ thuật cũng như óc thẩm mĩ cao của người trồng cây cảnh
Nguyên tắc cơ bản của uốn tạo dáng, thế cây cảnh:
Người uốn tạo dáng, thế phải đảm bảo tỉ lệ cân xứng giữa các bộ phận trên cây (thân, cành, lá, rễ,…), cũng như sự phân bố hợp lí các bộ phận của cây phù hợp với từng dáng, thế của cây. Cây sau khi uốn tạo hình đảm bảo tính tự nhiên, không gò bó, cứng nhắc.
HS trả lời
HS khác bổ sung
III. KĨ THUẬT TẠO HÌNH CHO CAÂY
1. Kĩ thuật uốn dây kẽm
Một số yêu cầu khi quấn dây quanh thân, cành:
- Không quấn dây quá chặt hoặc quá lỏng. Quấn dây theo hình xoắn ốc từ dưới lên trên, từ gốc cành ra đầu cành.
- Thời gian tiến hành quấn dây kẽm phụ thuộc vào từng loại cây cụ thể.
- Tránh quấn dây kẽm khi cây còn yếu hoặc cây vừa mới thay chậu, thay đất.
- Tiến hành quấn dây kẽm vào lúc trời râm mát hoặc làm ở nơi râm mát.
- Không quấn dây kẽm khi vừa tưới nước hoặc cây bị khô hạn lâu ngày.
- Chọn kích thước dây kẽm phù hợp với dây để quấn.
VD: + Dây nhôm 5mm: khá khỏe, dùng uốn cây, cành nặng.
+ Dây nhôm 3mm: thích hợp với nhiều loại cành.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính GV Tiến hành quấn dây kẻm
mẫu cho HS quan sát.
GV theo dõi, giúp đở những HS yeáu keùm.
Lưu ý: Cây cảnh khi đã được quấn dây kẽm để tạo dáng, thế cần theo dõi sau một thời gian.
Nếu có hiện tượng dây thép gây vết lằn trên thân, cành của cây, cần tháo dây ra và quấn lại.
GV: Kĩ thuật nuôi các rễ khí sinh thường áp dụng cho những loại cây nào?
- Có mấy loại rễ khí sinh?
- Nêu đặc điểm của từng loại rễ.
HS quan sát
HS tiến hành quấn day keûm
VD: Cây bồ đề, si, sanh, gia long, …
HS trả lời
HS khác bổ sung
+ Daây nhoâm 1,5mm: daây meàm, deã uoán.
+ Dây nhôm 2mm: dùng để cột cành non.
+ Dây thép phủ nhựa 1mm.
2. Kĩ thuật nuôi các rễ khí sinh Có 2 loại rễ khí sinh:
+ Loại rễ phụ thứ 1: Mọc lơ lửng không cham mặt đất (loại này đầu rễ có màu trắng) và chỉ tồn tại trong một thời gian ngaén.
+ Loại rễ phụ thứ 2: Mọc dài tới đất, đầu rễ màu nâu sẫm. Loại rễ này cần được bảo vệ và chăm sóc.
Hoạt động 4: KĨ THUẬT LÃO HÓA CHO CÂY CẢNH
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung chính - Ở địa phương (gia đình) em,
người trồng cây cảnh đã làm gì để tạo cây cảnh cổ thụ?
- Dựa vào đặc điểm nào trên thân cây mà nhà vườn muốn tao u nần, sù sì trên thân, cành cây phải tiến hành lột vỏ cây?
Lưu ý: Vị trí lột vỏ quyết định vẻ đẹp của cây cổ thụ, kích thước ( dài, rộng) ; lớp vỏ lột quyết định khả năng tái sinh của lớp vỏ mới ( vì nếu lớp vỏ lột quá lớn sẽ làm cho cây ít có khả năng tái sinh, hàn gắn vết thương, cây dễ bị suy kiệt và có thể chết).
- Hãy cho biết một vài kĩ thuật tạo sẹo trên cây cảnh?
Lưu ý: Aùp dụng biện pháp này đòi hỏi phải từ từ không nóng vội, không làm nhanh được, có khi cả chục năm mới hoàn thành.
HS trả lời
HS khác bổ sung
Yêu cầu nêu được: Nhờ khả năng hàn gắn, tái sinh cuûa moâ phaân sinh tượng tầng mà thân, cành sẽ xuất hiện những u nần, sù sì, nứt nẻ, cây có dáng cổ thụ.
HS trả lời
HS khác bổ sung
IV. KĨ THUẬT LÃO HÓA CHO CÂY CẢNH
1. Kĩ thuật lột vỏ
- Phải thực hiện vào một số thời kì mà lớp tượng tầng đang hoạt động.
- Không nên làm vào thời kì ngủ nghĩ của cây hoặc thời kì cây sinh trưởng chậm.
- Thông thường làm việc này vào mùa xuân (tháng 3 – 4) hoặc mùa thu ( tháng 8 -9 ).
- Xác định vị trí lột vỏ và kích thước của lớp vỏ lột.
2. Kĩ thuật tạo sẹo trên cây cảnh - Cắt bỏ những cành, phần thân không thích hợp trên cây để tạo các vết thương cơ giới, sau này hình thành vết seùo.
- Cũng có thể dùng dao bấm, khía vào lớp vỏ thân cành theo chiều ngang dọc, sau này sẽ tạo ra những vết sẹo dài.
3. Kĩ thuật tạo hang hốc trên thân, cành cây cảnh
Kĩ thuật này vừa nhầm làm chết lớp vỏ của cây, vừa làm mất đi một phần gỗ của cây để tạo ra các hang hốc, bọng trên thân cây.
4. Cuûng coá:
Trình bày các biện pháp kĩ thuật tạo cây cảnh lùn.
Kĩ thuật uốn dây kẻm cần đảm bảo những yê cầu gì?
Trình bày các biện pháp kĩ thuật tạo cây cảnh cổ thụ.
5. Dặn dò: Học bài, chuẩn bị một số dụng cụ (cuốc, bình tưới gương sen, một số cọc tre dài 50cm, cây giống, phân hữu cơ ủ hoai.
Bình phú, ngày tháng năm 200 Tổ trưởng
Dửụng Thũ Xuaõn Mai
Tieát theo PPCT: 66, 67, 68 Ngày soạn:
Ngày dạy: