VÀ TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP ■ ■
Ngày 5-12-1946, Ngày 5-12-1946, Bác Hồ mòi ông vào Bắc Bộ phủ, Bác ân cần nói
4. Chính phủ Việt Nam phải trao cho Pháp tất cả những người nước ngoài (Nhật
Hồ Chủ tịch bình tĩnh láng nghe, rồi Ngươi nghiêm nét mật, nhưng ón tồn nói:
- Ông Pôn Muýtx, tôi biết ông đã tham gia cuộc kháng chiến của nhân dân Pháp chông Hít-le. Điều đó có đúng không?
- Thưa Chủ tịch, đúng.
- Vậy thì ông hãy trả lời tôi: nếu ông ở địa vị tôi, ông sẽ có thái độ như thê nào đôi với bản thông điệp của ông Bôlae? ô n g có nhận những điểu kiện đó không?
Pôn Muýtx lúng túng... Hồ Chủ tịch nói tiếp:
- Tôi nghe nói ông Bôlae cũng tham gia cuộc kháng chiến chông Hít-le và có thành tích. Những điểu kiện ông ấy đưa ra để ngừng bắn có nghĩa gì? Có nghĩa ông ấy đòi chúng tôi phải đầu hàng, ổ n g Pôn Muýtx! Bản thân ông có nghĩ rằng chúng tôi có thê đầu hàng không? Lại còn điều kiện liên quan đến những ngưòi nước ngoài đứng trong hàng ngũ khảng chiến Việt Nam chông thực dân! Phải là một kẻ hèn mạt mới chấp nhận điều đó. Nếu tôi chấp nhận, tôi là kẻ hèn mạt. Và tôi hiểu rằng trong Liên hiệp Pháp, không có chỗ cho những kẻ hèn mạt.
Pôn Muýtx im lặng, gật đầu, rồi nói:
- Tôi hiểu. Thưa Chủ tịch, tôi hiểu.
Hồ Chủ tịch giải thích lập trường của Việt Nam là yêu hòa bình, nhuiif,' kiên qiiyêt kháng chiến để bảo vệ độc lập, thông nhất đất nưóc. Pôn Muýtx thừa nhận đó là tình cảm và ý chí chính đáng, hứa sẽ báo cáo đầy đủ ý của Hồ Chủ tịch với Bòlae. ổ n g ta còn tỏ thái độ khâm phục lòng yêu nước của nhân dân ta.
Pôn Muýtx rất ngạc nhiên khi câu chuyện kết thúc, những người phục vụ của ta bưng ra mấy côc rượu “sâm banh" (champagne) mòi...
Lúc từ biệt, Pôn Muýtx càng tỏ ra xúc động;
- Chúc Chủ tịch dũng cảm! (Du courage M.le Président) Hồ Chủ tịch bắt tay ông ta đáp:
- Luôn luôn! Tất nhiên! (Tonjours, naturellement)
(Theo Hoàng Minh Giámì
102. VỚI NHỬNG TÊN NGƯỜI
Trở về Tổ quốc sau ba mươi năm bôn ba qua nhiều châu lục tìm đường cứu nước, Bác trú tại hang Pác Bó ịỊÌap biên giới Việt Trung. Tại đây, công t:ic bảo mật được đặt lên hàng đầu. Bac làm việc rất căng thẳng.
Phía trước cửa hang nhỏ hẹp này có suôi khúc hẹp, khúc rộng chảy qiia, và chất ngất ngay phía sau hang là ngọn núi hùng vĩ. Giữa cảnh "Non xanh nước biếc như tranh họa đồ" ấy, nhà cách mạng quốc tế lỗi lạc Nguyễn Ái Quốc lấy tên hai vị lãnh tụ quô'c tế đặt tên ngọn núi là Các-Mác và dòng suôi là Lê-nin.
Những ngày đầu kháng chiến toàn quốc, Bác và Trung ương Đảng, Chính phủ trở lại chiến khu Việt Bắc. Sáng sớm một ngày đầu tháng 3-1947, Bác bảo anh em cảnh vệ, văn phòng, hậu cần đến hội ý. Cái rét tháng ba ở đất trung du như thấu xương thịt.
Anh em ngồi quanh Bác tạo thành một vòng tròn ấm áp. Nhìn các đồng chí đầy tự tin, giọng Bác trầm ấm căn dặn:
- Bây giờ các chú phải sinh hoạt quân sự hóa... Các chú may mỗi ngưòi một chiếc ba lô để đựng đồ dùng và cũng may cho Bác một cái để Bác đeo máy chữ. Các chú ở đây nếu gọi tên các chú thì dễ lộ nơi Bác ở. Từ nay, để giữ bí mật và cũng thể hiện quyết tâm kháng chiến của chúng ta, hôm nay Bác sẽ đổi lại tên cho các chú là
“Trường, Kỳ, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi”.
Rồi Bác lần lượt chỉ từng người, không cố ý sắp đặt mà vừa đủ tám ngvíòi. Bác lại hỏi:
- Các chú co biêt tại sao Bác đặt tên cho các chú như vậy không?
Bác giai thích:
- Nhiệni vụ chính của Bác hiện nay là cùng toàn Đảng, toàn dân đưa cuộc kháng chiến đến thắnỊí lợi... Cho nên, Bác đật như vậy để hàng ngày nhìn thấy các chú hoặc gọi tên các chú là nhắc nhỏ Bác cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.
Trong sLiôt chặng đường trường kỳ kháng chiến, mỗi khi có đồng chí nào thay đổi cónfĩ tác, người khác vào thay lại được mang tên đó.
Bác lại nói:
- Đấy là phương châm cuộc kháng chiến của chúng ta.
Và từ đó, Trường Kỳ Kháng Chiến Nhất Định Thắng Lợi trở thành khẩu hiệu tuyên truyền, khẩu lệnh chiến đấu của cả dân tộc và mỗi ngưòi mang tên đó đã đi theo Bác suôt cả năm tháng dài gian khổ mà vẫn vui vẻ và đầy khí thế. Sau chín năm kháng chiến chống Pháp thắng lợi, do nhu cầu công tác cách mạng, nhiều đồng chí chuyên nhận nhiệm vụ khác: Hồ Văn Trường về Kho lưu trữ nhà nước, Hoàng Hữu Khánh sang Cục cánh vệ, Tạ Quang Chiến làm Bí thư TW Đoàn Thanh niên, Triệu Hồng Tháng giữ chức Phó Chủ tịch khu tự trị Việt Bắc... và chỉ có một ngưòi thư ký hiôn bên Bác là đồng chí Vũ Kỳ.
Nói đến việc Bác đặt tên còn có những trường hỢp sau đây:
* Tại Việt Bắc, có lẩn Bác nghe tin vỢ giáo sư bác sĩ Tôn Thất Tùng sắp sinh con đau lòng. Bác nói với bác sĩ Tùng:
- Chú tên là Tùng thì đặt tên con là Bách.
Tôn Thất Bách sau đó cũng là bác sĩ, đại biểu quốc hội.
* Anh hùng phi công vù trụ Liên Xô G. Ti-tô'p nhận lòi mòi của Bác sang thăm nước ta hồi cuối thập niên 50. Bác cùng Ti-tốp thăm vịnh Hạ Long. Ti-tô"p mê quá vẻ đẹp của biển lặng sóng trong bóng núi, xin phép Bác đưỢc xuông bơi. Lúc lên bờ, thấy Ti-tôp tu'(ji cười, sảng khoái, Bác rất vui, nói;
- Chỗ vịnh chú vừa xuống tắm đây. từ hôm nay gọi là vịnh Ti-tốp.
* Đầu thậ]i niên 60, thanh niên Thủ đô hương ứng lòi kêu gọi của Thành Đoàn, ngày ngày sôi Iiổi lao động mở rộng đường cổ Ngư ven Hồ Tây - Một lần đến thăm,
Bác khen anh chị em lao động tôt, làm một việc có ích và nói:
- Các cháu lao động tốt thì Bác sẽ đề nghị chính quyền thành phố đặt tên mới cho đưòng Cổ Ngư là đưòng Thanh Niên.
★ Rồi khu vườn Bảy Mầu được Bác đặt tên là vườn hoa Thông Nhất (Một thời gian sau mới mang tên Công viên Lê-nin và bây giờ chính thức mang tên Công viên Thông Nhất).
B á c Hổ cổ vủ thanh niẻn Thủ đỏ trong đém dạ hội kỷ niệm 32 nàm ngày tlành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản
(Theo Minh Hương và Nguyễn Hải)
103. DƯỚI GỐC ĐA XƯA NHỚ BÁC H ồ
Dưới bóng mát của cây đa Tân Trào lịch sử, cụ Hoàng Trung Nguyên, nay đã 80 tuôi.
xúc động nói:
- Tôi may mắn được ở gần và trực tiếp phục vụ Bác Hồ một thời gian khi Bác về Tân Trào, nên đã được Bác dạy bảo. Với tôi. đó là quãng đời hạnh phúc và đáng nhớ nhất.
Qua câu chuyện ông Nguyên kể lại thì khi Bác về Tân Trào là khoảng đầu tháng 5-1945, ông Nguyên là đội viên Đội tự vệ đỏ kiêm bí thư Đoàn thanh niên xã Tân Trào. Hôm đó, nước sông Phó Đáy lớn. Đến Tân Trào, Bác rẽ vào đình Hồng Thái ngồi nghỉ ở góc đằng Tây. Bác ở tại nhà ông Nguyễn Tiên Sự, chủ nhiệm Ban Việt Minh xã. Thời gian này, bộ đội đến đông, thanh niên thường tập trung tại nhà ông Sự để xay giã gạo nuôi quân.
Buổi tôi, nhân lúc thanh niên nghỉ ngơi, Bác mời anh em lên nhà uô'ng nước và h()i chuyện xay giã gạo để làm gì, thì anh em nói để cho bộ đội ăn, đánh Tây, đuổi Nhật.
Bác gật đầu và nói:
- Đúng, xay giã gạo nuôi bộ đội tức là các cô các chú đã tham gia đánh Tây, đuổi Nhật.
Mọi người cảm thấy rất phấn chấn trước những lòi động viên của bác.
ơ đây được hai hôm, Bác cùng một sô' anh em mang dao, rìu, cuốc xẻng đi tìm nơi làm lán. Các đồng chí Tiến Sự, Nguyên, Hoàng Văn Các (chú của Ngijypn), Trưring Thanh Nghiệp, Vi Ôn Đức... đưa Bác vào Vũng Tẩu. Đến đây Bác bảo xa dân quá. Tất cả lại đến Đồng Man rồi Nà Chằm là dãy núi Hồng, chân là núi Nà Lừa. Bác liền lên xem núi Nà Lừa. Đến mấy phiến đá và một cây thành ngạnh mọc bên cạnh, Bác bảo làm lán ở đấy.
Chọn xong địa điểm làm lán, Bác hỏi: “ở đây có rau không?”, ô n g Các nói ở đây chỉ có măng, còn rau hiếm lắm. Bác lại hỏi: “Chung quanh có chè xanh không?” ò n g Các bảo chè xanh thì có nhiều. Nghe xong, Bác gật đầu rồi bảo:
- Thế thì không lo. Ta dùng măng chấm muôi vừng (mè), dùng chè xanh đun kỹ lấy nước chan cơm là ngon rồi.
Năm ngày sau, Bác chuyển lên lán Nà Lừa. ô n g Nguyên làm liên lạc và tiếp tế cho Bác. Thường thì đem gạo và măng lên cho Bác, thỉnh thoảng có cả lươn và cá suôi.
... Khoảng năm 1947 - 1948, trong cuộc họp của ủ y ban xã, ông Nguyên được phân công dẫn đưòng cho Bác đi họp. Bác cho ông hai điếu thuốc lá. Biết ông không hút thuốc, nhưng Bác bảo đem về cho bố". Tháng chạp năm ấy, ông Nguyên bị ô"m nặng, Bác nghe tin liền bảo anh em mang thuốc cho và hai ngày sau thì đỡ hẳn.
Tháng 2-1961, Bác về thăm Tân Trào. Lúc này, ông Nguyên là Bí thư chi bộ xã đã học lớp bồi dưỡng cán bộ tại thị trấn Sơn Dương. Lần này Bác về bằng máy bay lên
thắng. Biết tính Rác, các anh em vác ba tấm phản xuông bờ suôi chỗ cây vôi Bác thường nghi trước kia. Máy bay hạ xuống đám ruộng trước đình Tân Trào. Bác Hồ bước ra vẳy chào mọi người và bắt tay ông Nguyên. Bác hỏi:
- Bô mẹ cháu vẫn khỏe chứ?.. Cu Ngọc thê nào?
Ong Nguyên không ngò sau từng ấy năm Bác vẫn còn nhớ cả tên con của ông. Ong Nguyên vội hấp tấp trả lời:
- Dạ! Cháu nó đi tiễu phỉ ở Hoàng Su Phì.
Sau khi nói chuyện với bà con dân làng, Bác ngồi xuông vạt cỏ tranh, ô n g Nguyên ngồi bên Bác, lòng thầm lo và ái ngại vì mầm cỏ xanh vừa cứng vừa nhọn.
Bữa cdm trưa hôm đó Bác dùng bữa trên mấy tấm phản mà anh em kê bên bờ suôi, chỗ quen thuộc trước đây.
Cụ Hoàng Trung Nguyên giờ đây đã 80 tuổi, nhưng những kỷ niệm về Bác Hồ vẫn không hê' phai nhạt. Cụ đã nhận được huy hiệu 50 năm tuổi Đảng. Thật là một quãng đòi đầy hạnh phúc và đáng nhớ.
(Theo Huy Thắng)
104. “CŨNG THEO CÁCH DU KÍCH”
Sau chiến thắng Việt Bắc năm 1947, nhà nước ta quyết định phong quân hàm cho c:in bộ quân đội. Đồng chí Võ Nguyên Giáp được phong Đại tướng.
Hôm ấy, trong nhà họp của Hội đồng Chính phủ ở chiến khu, lễ phong quân hàm được tố’ chức đơn giản, nhưng trọng thể. Sau khi đọc sắc lệnh của Chính phủ vể việc phong tư(3ng, Hồ Chủ tịch đứng lên, đi đến bêii bàn thờ Tổ quôc, tay cầm tấm bằng, giọng xúc động. Bác nói:
- Hôm nay, tôi thay mặt Chính phủ và nhân dân (ai củng tưởng Bác sẽ tiếp tục nói theo chính quy Nhà nước, nhưng giọng Bác bỗng nghẹn ngào tiếp lời...) trao cho chú Giáp bằng và chức Đại tướng.
Các cụ ta qua bao thế hệ chiến đấu cho độc lập mà không thành, nhắm mắt mà chưa thấy đưỢc dân tộc tự do. Chúng ta hôm nay may mắn hơn, nhưng còn phải bao nhiêu hy sinh cô' gắng. Hôm nay, việc phong tướng cho chú Giáp và các chú khác, cũng là kết quả của bao nhiêu hv sinh chiến đấu của đồng bào, đồng chí. Có những cháu thanh niên, thiếu nhi. trong giò phút hy sinh, lại thương tôi, nhớ tôi mà gọi tên tôi. Chúng ta phải cố gắng, phải quyết giành cho được độc lập, tự do cho thỏa lòng những n ^ ò i đã mất.
Cả hội trường lắng lại, xúc động.
... Sau đó, có một nhà báo Pháp xin phỏng vấn Hồ Chủ tịch qua đài, với ý xỏ xiên, ông ta hỏi:
- Thưa Chủ tịch, tôi xin chúc mừng Chủ tịch đã có thêm mấy vị tướng giúp việc.
Nhân dịp này, xin Chủ tịch cho biết dựa trên nguyên tắc nào mà phong tướng cho các vị chỉ huy?
Bác Hồ trá lòi một cách hóm hỉnh;
- Tôi xin cám ơn ông về lời chuc
mừng... Còn nguyên tắc phor.g tướng thì cũng đơn giản thôi.
Chúng tôi đánh du kích chông thiỉc dân Pháp, nên cũng phân các hàm quân đội một cách du kích. Ví dụ:
Một cán bộ quân đội nào đánh thắng một quan ba Pháp, thì chúng tôi phong đồng chí âV làm quan ba.
Như vậy là khiêm tốn đấy, vì đáng lẽ đánh thắng một quan ba, thì phái phong làm quan tư. Theo nguyên tắc du kích này (mà chắc ông cũng phải cho là hợp lý) thì đồng chí Võ Nguyên Giáp của chúng tôi đáng lẽ phải được phong mấy lần đại tưống và đô đốc (vì đã đánh thắng nhiều tướng và đô đốc của quân đội viễn chinh Pháp). Tôi cũng xin chúc ông khỏe mạnh và dùng ngòi bút của nghề báo chân chính làm cho nhân dân Pháp biết rõ thực chất “cuộc chiến tranh bẩn thỉu” ở Việt Nam.
Điều lý thú là nhà báo ấy đã đăng nguyên văn câu trả lời của Hồ Chủ tịch và nhiêu đài quốc tế đã phát lại câu trả lời đó.
{Theo Huy Cận)