SỔ THEO DÕI SỨC KHỎE BÀ MẸ VÀ TRẺ EM Mục tiêu
Sau khi học bài này, học viên có thể:
1. Nắm được ý nghĩa, mục đích, nội dung và cách sử dụng Sổ TDSKBMTE 2. Biết cách hướng dẫn cho bà mẹ cách sử dụng, ghi chép vào sổ
3. Biết cách ghi chép các phần trong sổ và sử dụng sổ tại cơ sở y tế
4. Biết cách sử dụng phần thông tin trong sổ để tư vấn, hướng dẫn cho bà mẹ và gia đình cách chăm sóc thai nghén và chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ em.
5. Tự trang bị kiến thức về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em từ các thông tin trong Sổ
Nội dung
1. Giới thiệu Sổ Theo dõi sức khỏe bà mẹ và trẻ em Giới thiệu Sổ:
- Sổ theo dõi sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em (TDSKBMTE) là công cụ cho cả cán bộ y tế, cô đỡ thôn bản và gia đình để theo dõi sức khỏe cho bà mẹ trong quá trình mang thai, sinh đẻ cho đến khi em bé được 6 tuổi.
- Sổ được cấp hoặc bán cho bà mẹ ngay trong lần khám thai đầu tiên tại trạm y tế xã hoặc cơ sở y tế.
- Sổ được tích hợp thẻ tiêm chủng và biểu đồ tăng trưởng, Cô đỡ thôn bản Hướng dẫn bà mẹ và gia đình biết cách sử dụng sổ ghi chép kết quả khám, chăm sóc, tư vấn cho bà mẹ và trẻ em vào sổ;
- Cán bộ Y tế tham khảo kết quả khám và điều trị các lần trước để tư vấn cho bà mẹ tự theo dõi phát hiện sớm những bất thường và kịp thời xử lý.
Hướng dẫn sử sụng sổ cho cô đỡ thôn bản:
- Cô đỡ thôn, bản hướng dẫn bà mẹ tự theo dõi, ghi chép và đánh dấu vào ô trắng hoặc ô vàng trong phần dành cho gia đình ghi trong sổ, tự đánh dấu vào sổ trong phần dành cho cán bộ y tế ghi khi khám cho bà mẹ hoặc trẻ nhỏ;
- Nhắc nhở bà mẹ luôn mang theo sổ khi đi khám thai, đi đẻ và khám bệnh của bà mẹ mang thai và trẻ nhỏ;
- Hướng dẫn bà mẹ và gia đình tự đọc thông tin trong sổ để chăm sóc sức khỏe, bảo quản sổ và mang Sổ theo mỗi lần đi khám thai, đi đẻ, đi khám sức khỏe hoặc khám bệnh của mẹ và con, dùng sổ từ khi mang thai đến khi con 6 tuổi.
2. Cấu tạo của Sổ TDSKBMTE
- Sổ gồm 5 phần, mỗi phần có màu sắc khác nhau để dễ nhận biết giữa các phần:
Phần I : Thông tin cơ bản
124 Phần II : Chăm sóc thai nghén
Phần III: Chăm sóc trong, ngay sau đẻ mẹ và con Phần IV: Chăm sóc sức khỏe trẻ em
Phần V : Thông tin dành cho bà mẹ và gia đình
- Có 2 biểu tượng trên đầu mỗi trang để đánh dấu trang cán bộ y tế ghi và trang do bà mẹ tự ghi:
Trang có biểu tượng này là trang dành cho phụ nữ mang thai, bà mẹ và thành viên gia đình theo dõi và ghi chép.
Trang có biểu tượng này là trang dành cho cán bộ y tế theo dõi và ghi chép
- Có các ô màu trắng và màu vàng trong mỗi trang sổ để phân biệt các dấu hiệu bình thường và dấu hiệu nguy cơ
Ô thể hiện dấu hiệu bình thường Ô thể hiện dấu hiệu nguy cơ O - Nơi cấp/bán Sổ: Sổ được cấp/bán bởi trạm y tế xã hoặc các cơ sở y tế.
2.1. Hướng dẫn cô đỡ thôn bản dùng sổ:
Phần 1: Thông tin cơ bản
- Nội dung: Ghi các thông tin về gia đình, tiền sử sinh đẻ của người mẹ, thông tin về lần mang thai lần này và các mũi tiêm phòng uốn ván
- Nhiệm vụ của cô đỡ: Kiểm tra các thông tin ở phần này đã được điền đầy đủ chưa nếu chưa điền cô đỡ hỗ trợ bà mẹ hoặc nhờ cán bộ trạm y tế xã điền vào để theo dõi
- Ghi chép:
+ Ghi các thông tin về gia đình: ghi ngay khi bà mẹ có sổ các thông tin họ tên, ngày sinh, nghề nghiệp, dân tộc, trình độ của người mẹ và người bố.
+ Ghi các thông tin về trẻ: Ghi sau khi trẻ sinh ra và được khai sinh + Ghi thông tin về mẹ:
Tiền sử sản khoa: Hỏi bà mẹ thông tin về các lần mang thai, sinh đẻ để điền vào bảng.
Tiền sử bệnh tật: Hỏi bà mẹ về các bệnh được liệt kê trong bảng hoặc các bệnh khác nếu có để ghi vào sổ.
Thông tin về lần mang thai này: Đo chiều cao, cân nặng và hỏi tuổi của bà mẹ
125 để điền vào sổ
Tiêm vắc xin phòng uốn ván: Hỏi bà mẹ đã tiêm mũi phòng uống ván nào từ 15 tuổi đến nay không để ghi vào sổ.
Phần 2: Chăm sóc thai nghén
- Nội dung: Theo dõi các lần khám thai và khám bệnh của bà mẹ từ khi mới bắt đầu mang thai đến khi đi đẻ. Phần này gồm các trang có bảng đánh dấu các thông tin khám thai và các trang để ghi chép các lần bà mẹ đi khám bệnh.
- Nhiệm vụ của cô đỡ: Nhắc nhở bà mẹ luôn mang sổ khi đi khám thai, ghi chép các lần khám thai cho bà mẹ vào bảng khám thai trong sổ.
- Ghi chép:
Nếu cô đỡ thôn bản là người khám thai cho bà mẹ thì ghi lại các thông tin khám thai của lần này vào sổ.
Nếu thấy thông tin nào ghi vào ô màu vàng thì cần theo dõi chặt chẽ, nhắc nhở bà mẹ chú ý, với những trường hợp bất thường cần liên hệ với cán bộ trạm y tế hoặc yêu cầu bà mẹ gặp cán bộ trạm y tế để được hướng dẫn và kiểm tra thêm.
Nhắc nhở bà mẹ khi đi đẻ nhớ mang theo sổ để được cán bộ y tế ghi chép trong khi đẻ
Phần 3: Chăm sóc trong, ngay sau đẻ mẹ và con
- Nội dung: Theo dõi tình hình sức khỏe của bà mẹ và trẻ từ ngay sau khi đẻ đến 6 tuần sau đẻ.
- Nhiệm vụ của cô đỡ: Nếu bà mẹ đẻ tại nhà, cô đỡ là người tự theo dõi tình trạng sức khỏe của người mẹ và trẻ, đánh dấu vào bảng trong sổ để tự theo dõi cho bà mẹ và trẻ.
- Ghi chép:
+ Trong và ngay sau đẻ: cô đỡ ghi lại tình trạng trong và ngay sau đẻ của mẹ và trẻ trong ngày đỡ đẻ và đánh dấu vào các ô theo bảng.
+ Ngày đầu sau đẻ: Cô đỡ thăm bà mẹ ngày đầu sau đẻ và đánh dấu vào sổ các thông tin mình đo được vào bảng, thông tin nào cô đỡ không đo được thì để trống.
+ Tuần đầu sau đẻ và theo dõi tại nhà từ 2-6 tuần sau đẻ:
Cô đỡ đến thăm bà mẹ và ghi lại các thông tin theo bảng theo dõi tuần đầu sau đẻ cho bà mẹ và trẻ.
Hướng dẫn và nhắc nhở bà mẹ tự theo dõi và đánh dấu vào trang dành cho gia đình ghi.
Nhắc bà mẹ khi tự theo dõi nếu có thông tin đánh dấu vào ô màu vàng thì báo cho cho cô đỡ hoặc liên hệ với trạm y tế xã để được tư vấn và kiểm tra.
- Chú ý:
+ Nếu có thông tin nào đánh dấu vào ô màu vàng cô đỡ cần chú ý theo dõi chặt
126 chẽ hoặc liên hệ với cán bộ trạm y tế để được hỗ trợ thêm.
+ Nếu bà mẹ đẻ tại trạm y tế hoặc bệnh viện, cô đỡ xem các thông tin đã được cán bộ y tế ghi chép trong sổ để tiếp tục theo dõi, đánh dấu tiếp vào các trang tiếp theo để theo dõi sức khỏe cho bà mẹ và trẻ theo các mốc thời gian ghi trên bảng.
Phần 4: Chăm sóc sức khỏe trẻ em
- Nội dung: Theo dõi sự phát triển và sức khỏe của trẻ từ 7 tuần đến 6 tuổi - Nhiệm vụ của cô đỡ:
+ Cô đỡ cân đo trẻ và hỏi bà mẹ và các thành viên trong gia đình các thông tin theo gợi ý trong sổ để đánh dấu vào bảng.
+ Cô đỡ mở biểu đồ đo chiều cao, cân nặng và đánh dấu trên biểu đồ cho trẻ, nếu trẻ là trẻ trai thì đánh dấu vào biểu đồ dành cho bé trai (màu xanh) nếu trẻ là trẻ gái thì đánh dấu vào biểu đồ dành cho bé gái (màu hồng)
+ Mở lịch tiêm chủng của trẻ để kiểm tra các mũi tiêm đã được tiêm và lịch hẹn và nhắc nhở bà mẹ đưa trẻ đi tiêm đúng hẹn
+ Nhắc nhở bà mẹ tự theo dõi và đánh dấu vào sổ ở các trang dành cho gia đình ghi, tương ứng với các giai đoạn phát triển của trẻ
+ Nhắc bà mẹ và gia đình luôn mang theo sổ khi đưa trẻ đi tiêm chủng, khám bệnh tại trạm y tế và bệnh viện để được cán bộ y tế ghi chép đầy đủ vào sổ.
Phần 5: Thông tin dành cho bà mẹ và gia đình
- Nội dung: Là phần có các hướng dẫn về chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ mang thai, sinh đẻ và chăm sóc sức khỏe cho trẻ em. Cô đỡ và bà mẹ nên đọc phần này để biết cách chăm sóc sức khỏe, hướng dẫn bà mẹ cách chăm sóc sức khỏe cho mẹ và con.
- Nhiệm vụ của cô đỡ:
+ Đọc các thông tin trong phần này để hướng dẫn bà mẹ và gia đình cách chăm sóc sức khỏe khi bà mẹ mang thai và chăm sóc sức khỏe cho trẻ, xử lý một số tình huống khẩn cấp thường gặp khi chưa kịp đưa đến trạm y tế.
+ Nhắc bà mẹ và gia đình tự đọc phần này để tự biết cách chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ.
+ Nhắc bà mẹ và gia đình giữ sổ cẩn thận đến khi trẻ lớn.
127 Bài 29