Liễu Như Thị là một kỹ nữ nổi tiếng khắp vùng Chiết Giang. Không chỉ xinh đẹp, tài thơ văn của nàng khiến không ít văn nhân thời bấy giờ ngưỡng mộ. Một danh sĩ nổi tiếng thời bấy giờ Tiềm Ích Khiêm vì say mê tài hoa của Liễu Như Thị đã cưới nàng về làm vợ và còn xây dựng một ngôi lầu nhỏ đặt tên là lầu Giáng Vân để hai người chung sống và làm thơ. Vào thời điểm đó, Tiền Ích Khiêm đã 59 tuổi, trong khi Liễu Như Thị mới ở tuổi 33. Mặc dù vậy, họ vẫn trải qua cuộc sống vợ chồng ấm êm hạnh phúc. Vào năm 1644, vua Sùng Trinh treo cổ tự vẫn ở Môi Sơn.
Không lâu sau đó, quân Thanh tràn xuống phía Nam, triều đình nhà Minh bị đánh cho tan tác. Các trọng thần trong triều ngay lập tức quay ngoắt lại đầu hàng người chủ mới. Tiền Ích Khiêm là một cựu thần của nhà Minh, lại là một danh sĩ có tiếng lúc bấy giờ nên phải đứng trước một tình thế nan giải: đầu hàng triều đình mới thì mang tiếng bất trung, còn trung thành với triều đại cũ thì lại là kẻ không thức thời.
Lúc đó, Liễu Như Thị nhìn thấy cảnh triều đình nhà Minh sụp đổ, nước mất nhà tan mới bày một tiệc rượu rồi nói với chồng: “Nay nước mất, nhà tan ta nên giữ lấy chữ tiết”. Tiền Khiêm Ích suy nghĩ hồi lâu rồi miễn cưỡng gật đầu. Ngay hôm sau, hai người chèo thuyền ra hồ, giao hẹn sẽ nhảy xuống hồ tự vẫn để tỏ lòng trung thành với triều đình cũ. Tuy nhiên, khi ở trên thuyền, Tiền Khiêm Ích nhìn ngó khắp nơi, thò tay xuống nước nhiều lần rồi đề nghị vợ quay về. Liễu Như Thị không ngờ người chồng mà mình từng tôn thờ, kính trọng lại có thể hèn yếu như vậy. Không nói không rằng, nàng lao đầu xuống hồ định tự sát. Tiền Khiêm Ích hốt hoảng kêu người tới kéo Liễu Như Thị lên bờ, không cho Như Thị chết. Liễu Như Thị không còn cách nào khác, đành nói với chồng: “Nếu không muốn tự tận, thì rời xa thế tục, tìm một nơi nào ở ẩn cũng có thể coi là thể hiện lòng trung thành”. Tuy nhiên, lúc này Tiền Ích Khiêm đã đầu hàng triều đình nhà Thanh. Mùa thu năm đó, triều đình nhà Thanh ra lệnh cho những vị quan đã đầu hàng lên Bắc Kinh để nhậm chức mới.
Các quan đại thần của triều cũ lũ lượt mang theo vợ con về Bắc Kinh. Chỉ một mình Liễu Như Thị nhất định không chịu theo chồng về Bắc Kinh. Nhưng khi về đến Bắc Kinh thì triều đình nhà Thanh chỉ giao cho Tiền Ích Khiêm chức quan Phó tổng tài chịu trách nhiệm sửa đổi lại bộ sử nhà Minh. Vốn đã hổ thẹn với vợ vì hành vi đầu hàng của mình, nay lại không nhận được sự trọng dụng của nhà Thanh nên chưa đầy nửa năm sau, họ Tiền lại xin từ quan về Hàng Châu. Sau đó, được Liễu Như Thị khuyến khích, Tiền Ích Khiêm đã cùng vợ âm thầm hỗ trợ cho các lực lượng chống Thanh phục Minh. Cho tới năm 1664, Tiền Ích Khiêm mắc bệnh qua đời ở tuổi 83.
Sau khi chồng qua đời đúng 53 ngày, Liễu Như Thị khi đó mới 46 tuổi cũng treo cổ tự vẫn, kết thúc cuộc đời tài hoa nhưng đầy trắc trở của mình. Liễu Như Thị chính là kỹ nữ thanh lâu được tôn trọng nhất trong lịch sử Trung Quốc.
2.2. Đỗ Thập Nương
Nếu như Liễu Như Thị là tấm gương kỹ nữ đề cao lòng yêu nước thì Đỗ Thập Nương lại là hình ảnh ngợi ca sự thủy chung, đạo nghĩa ở đời.
Đỗ Thập Nương là một kỹ nữ nổi tiếng thời Minh. Nàng có ý hoàn lương từ lâu nên trong suốt bảy năm đã gom góp được gần cả vạn lượng bạc nhưng không cho ai biết. Từ khi gặp và yêu chàng học trò Lý Giáp, nàng không chịu tiếp khách khác trong hơn một năm, cố ý để cho tú bà tức giận. Tú bà muốn đuổi Lý Giáp càng sớm càng tốt nên sau nhiều lần chửi mắng đã đưa ra một đề nghị: nội trong mười ngày, nếu Lý Giáp có thể mang 300 lượng vàng đến chuộc thân cho Đỗ Thập Nương thì sẽ đồng ý cho nàng hoàn lương, nếu không sẽ bị đánh một trận và đuổi không cho đến kỹ viện. Biết đây là mưu kế của tú bà, Đỗ Thập Nương bèn tương kế tựu kế, buộc tú bà phải thề thốt, quyết không được nuốt lời. Rồi nàng lại thử thành ý của Lý Giáp, cố ý đưa ra chỉ 150 lượng vàng và bảo Lý Giáp phải mượn thêm 150 lượng nữa. Tới ngày thứ 10, khi Lý Giáp giao tiền và dẫn người đi, tú bà biến sắc, có ý muốn nuốt lời, Thập Nương lập tức đe dọa sẽ tự sát, buộc tú bà phải đồng ý cho nàng hoàn lương.
Sau khi được chuộc ra khỏi kỹ viện, Đỗ Thập Nương cùng Lý Giáp xuôi thuyền về quê chồng ở Hàng Châu. Một đêm trăng thanh gió mát, hai vợ chồng cùng đối ẩm bên nhau, Đỗ Thập Nương vui vẻ cất giọng hát. Không ngờ, tiếng hát của nàng đã làm say mê người thương buôn Tôn Phúc đang neo thuyền gần đó.
Hôm sau, Tôn Phúc cố tìm người đã hát tối qua và tìm đến thuyền của Lý Giáp. Bị mê hoặc bởi sắc đẹp của Thập Nương, Tôn Phúc sinh lòng tham muốn chiếm cô và thuyết phúc Lý Giáp bán nàng cho mình với giá 100 lượng vàng. Thập Nương vô cùng đau khổ khi biết sự tình [Võ Châu 2005: 167]. Sáng hôm sau, nàng trang điểm lộng lẫy và sai người mang chiếc rương lớn đến cho nàng. Chờ Lý Giáp nhận đủ số vàng, Thập Nương từ từ mở chiếc rương, bên trong chứa đầy vàng bạc châu báu khiến mọi người trên thuyền hoa cả mắt. Thập Nương không nói gì cả, lẳng lặng hốt từng nắm vàng bạc, châu báu quẳng xuống sông. Mọi người trông thấy thất kinh, đứng trơ ra như những pho tượng gỗ. Khi đã ném hết vàng bạc, Thập Nương quay lại mắng Tôn Phúc là kẻ đem lòng dèm xiểm, mang ý gian dâm, cắt đứt dây tình ái của nàng và chồng. Rồi nàng quay lại nói với Lý Giáp: “Lòng thiếp quyết trọn nghĩa, lòng chàng một phút đổi thay, nay thiếp còn sống trên đời này cũng chẳng
ích gì, vậy chàng cứ lấy trăm lạng vàng của kẻ phản phúc kía mà sinh sống. Trong rương của thiếp có bao nhiêu bạc tiền, nhưng vì mắt chàng không trông thấy nên không được hưởng.” Nói xong, nàng kỹ nữ chân tình đã nhảy xuống sông tự vẫn.
2.3. Trần Viên Viên
Cuộc đời của kỹ nữ Trần Viên Viên không chỉ ít nhiều liên quan tới sự hưng thịnh của Trung Hoa cuối thế kỷ 17 mà nàng còn là hiện thân của “bi kịch nhan sắc”:
Hết làm trò chơi cho các danh sĩ và nhà hào phú đất Giang Tô; nàng lần lượt trở thành công cụ phục vụ cho các mưu đồ chính trị khi làm “vật trao tay” cho Sùng Trinh Hoàng đế, Sấm vương Lý Tự Thành rồi Bình Tây vương Ngô Tam Quế.
Trần Viên Viên xuất thân trong một gia đình lao động nghèo tại tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Cha của cô vốn là một người buôn bán nhỏ nhưng do hoàn cảnh bần hàn nên đã bỏ đi xa, để lại cô con gái duy nhất cho người em vợ nuôi. Khi trưởng thành, Trần Viên Viên đã lọt vào “mắt xanh” của một kỹ viện nổi tiếng nhất đất Giang Tô. Nói về sắc đẹp của Trần Viên Viên, người ta đã mô tả lại rằng: “Kỹ nữ này sở hữu một sức hút khó cưỡng từ đôi môi căng mọng. Mỗi khi nhìn ai, người đối diện cũng đều phải luống cuống khi lỡ nhìn vào cặp mắt đẹp mê hồn của nàng.
Mái tóc của Viên Viên dài óng và mượt mà như nước hồ thu, nước da trắng ngần như sứ, thân hình mảnh mai và mỏng manh như thuỷ tinh. Ở kỹ nữ này, mọi người đàn ông đều nhận thấy đó là một vẻ đẹp dường như chỉ có trong tranh vẽ”.
Sắc đẹp của nàng đã làm vô số đàn ông, các quan phủ tại các tỉnh lân cận mê mẩn.
Ngoài nhan sắc, Viên Viên còn có khả năng cầm kỳ thi họa nổi bật so với những kỹ nữ cùng thời. “Mỗi khi tiếng đàn của nàng vang lên, chim hoạ mi như ngừng hót để lắng nghe. Khi nàng múa, đám đàn ông đến kỹ viện đều phải ngả nghiêng vì thân hình uyển chuyển và hương thơm toát ra từ cơ thể nàng”. Có thể nói, tại thời điểm đó, Trần Viên Viên được coi là “Đệ nhất mỹ nhân” của đất Giang Tô. Sau này sử sách cũng ghi nhận “Trần Viên Viên là một trong những người phụ nữ đẹp nhất trong lịch sử của Trung Quốc”.
Thời trị vì của Sùng Trinh - vị hoàng đế người Hán cuối cùng cai trị Trung Quốc, xã hội bắt đầu rơi vào loạn lạc. Hoàng đế Sùng Trinh khi đó lại quá đam mê tửu sắc và hoan lạc bởi một quý phi họ Điền mà quên mất trọng trách với đất nước.
Ghen tức vì bị thất sủng, Chu hoàng hậu đã lập mưu bỏ tiền ra mua “Đệ nhất mỹ nữ đất Giang Tô” - kỹ nữ Trần Viên Viên đưa vào cung phục vụ hoàng đế. Theo kế của hoàng hậu họ Chu, Trần Viên Viên được đưa vào cung để hiến cho hoàng đế Sùng Trinh với mục đích làm cho hoàng đế thôi sủng ái Quý phi họ Điền. Lúc đó, mọi hoạt động của Viên Viên đều phải làm theo kế hoạch của Chu hoàng hậu. Điều mà Chu hoàng hậu không ngờ tới nhất chính là hoàng đế Sùng Trinh lại quá mê đắm Trần Viên Viên. Với sắc đẹp tựa tranh vẽ và tài năng hát múa tuyệt vời, Viên Viên đã làm cho vị hoàng đế ưa của lạ này ngất ngây say đắm, cả ngày quấn quít không rời nửa bước. Để tránh điều tiếng quá ham mê tửu sắc, hoàng đế Sùng Trinh đã đưa Viên Viên đến “gửi” tại phủ Chu quốc trượng. Trong một bữa tiệc tại phủ, Chu quốc trượng đã cho Viên Viên ra múa hát, nhan sắc cùng tài năng của nàng đã lọt vào mắt xanh của Ngô Tam Quế - một viên quan được trao nhiệm vụ Tổng binh trấn giữ Sơn Hải Quan (nay thuộc tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc). Khi đó, Ngô Tam Quế đang chỉ huy 10 vạn quân đóng ở Sơn Hải Quan, nhiệm vụ của lực lượng này là chống lại sự xâm nhập của quân Thanh. Để trao thưởng cho công lao giữ gìn biên cương của viên tướng họ Ngô, mặc dù vẫn ưu ái Viên Viên nhưng hoàng đế Sùng Trinh đã đem nàng “ban tặng” cho Ngô Tam Quế.
Cũng giống như hoàng đế Sùng Trinh, khi rơi vào tay Ngô Tam Quế, Trần Viên Viên rất được sủng ái. Tuy nhiên, vì trấn giữ vùng đất biên cương xa xôi nên Ngô Tam Quế vẫn để Trần Viên Viên ở lại kinh thành, tránh cho nàng khỏi tên rơi đạn lạc đáng tiếc. Thời kỳ này có thể coi là những năm tháng hạnh phúc nhất của Trần Viên Viên, vì theo danh nghĩa, mặc dù chưa cưới hỏi chính thức nhưng nàng cũng được coi như là vợ của một viên tướng lẫy lừng nhà Minh thời điểm đó. Tuy nhiên, cuộc đời đã không mỉm cười với một hồng nhan như Trần Viên Viên. Sau những thắng lợi liên tiếp, Lý Tự Thành đã tự ý lên ngôi hoàng đế ở Tây An và đánh chiếm Bắc Kinh vào ngày 26/5/1644. Trong thời gian loạn lạc này, một mỹ nữ nổi
tiếng như Trần Viên Viên đã không thể cứu được chính bản thân mình. Nàng đã bị lực lượng quân nổi dậy bắt đi và dâng lên làm chiến lợi phẩm cho Lý Tự Thành - khi ấy đã xưng thành Sấm vương.
Nghe tin kinh thành bị thất thủ, Ngô Tam Quế đã có ý định dẫn binh về cứu trợ. Dọc đường, hay tin Sùng Trinh đã chết, lại nghe Lý Tự Thành dụ dỗ, nên Ngô Tam Quế định đầu hàng. Tuy nhiên, khi thông tin ái thiếp của mình là Trần Viên Viên đã bị Lý Tự Thành chiếm đoạt, Ngô Tam Quế nổi giận lôi đình và quyết định thay đổi thái độ. Thay vì trở về kinh thành cứu trợ, Ngô Tam Quế đến xin hợp tác với quân Mãn Thanh dưới quyền chỉ huy của Đa Nhĩ Cổn. Đây được coi là quyết định ảnh hưởng lớn nhất tới vận mệnh đất nước Trung Hoa khi đó. Sau khi dẹp loạn được lực lượng của Lý Tự Thành, nhà Thanh với lực lượng chính là dân tộc thiểu số Mãn Châu đã chính thức làm chủ được Trung Quốc. Lịch sử Trung Hoa đã bước sang một trang mới.
Khi mới thành lập, triều Thanh đã phong vương cho một số tướng lĩnh người Hán có công, trong số đó Ngô Tam Quế. Ông được phong là Bình Tây vương, trấn thủ Vân Nam. Biết được tin này, dù rất sủng ái Viên Viên nhưng Ngô Tam Quế cũng không dám đưa tên Viên Viên ra trình với Thuận Trị hoàng đế vì nguồn gốc xuất thân là kỹ nữ của nàng. Hơn nữa, Ngô Tam Quế cũng ý thức được rằng, đưa một kỹ nữ lên làm vợ của một “vương” là điều hết sức tai tiếng, thiên hạ sẽ phán xét và đánh giá không tốt, vì thế ông đã đưa Viên Viên đến tu tại một ngôi chùa vắng ở ngoại ô Côn Minh - thủ phủ của tỉnh Vân Nam. Trong khi đó, Ngô Tam Quế lấy một người vợ khác xuất thân là con cái của tầng lớp quý tộc nhằm nâng cao uy tín cho mình. Bị đẩy đi tu, Trần Viên Viên hết sức đau khổ. Không những thế, tai tiếng của người đời với những dư luận nguyền rủa luôn đeo bám nàng. Người ta coi Viên Viên là “căn nguyên” của cuộc chiến khiến cả vạn người chết giữa Ngô Tam Quế với sự ủng hộ của quân Mãn Thanh và Lý Tự Thành dẫn đến sự sụp đổ của nhà Minh. Sống trong chùa, nhưng tâm tư của Viên Viên vẫn luôn nghĩ tới Ngô Tam Quế. Những tháng ngày sống tại nơi cửa phật đã không làm cho tâm trí Viên Viên được an lành, và nàng đã trút hơi thở cuối cùng trong nỗi cô đơn khi tuổi đời còn
khá trẻ. [Hải Hiền 2011: http://nguoiduatin.vn/bi-kich-nhan-sac-cua-mot-ky-nu- a1289.html]