Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
4.4. Một số giải pháp góp phần tăng sinh kế cho cộng đồng dân cư
Mục tiêu của chính sách chi trả DVMTR là cải thiện nguồn lực tự
nhiên (rừng) và nâng cao giá trị dịch vụ hệ sinh thái thông qua cơ chế tài chính để nâng cao sinh kế. Nhưng qua kết quả nghiên cứu tại xã Mường Nhé cho thấy, chính các nguồn lực này lại được tác động khiêm tốn nhất. Điều này cho thấy, chính sách chi trả DVMTR chưa đạt được kết quả như kỳ vọng của người dân được thụ hưởng và các nhà quản lý. Dựa trên kết quả của nghiên cứu về các tác động của chi trả DVMTR tới cộng đồng dân cư tại xã Mường Nhé, tôi xin đưa ra một số cơ sở để chính sách chi trả DVMTR góp phần vào công cuộc phát triển tài nguyên rừng và cải thiện sinh kế cho cộng đồng, một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách chi trả DVMTR.
4.4.1 Giải pháp tạo sinh kế bền vững
Để bảo vệ được rừng, chủ rừng (tổ chức, cộng đồng, hộ dân…) cần có được sinh kế bền vững, từ đó họ mới có thể yên tâm để bảo vệ rừng. Dựa vào Khung sinh kế bền vững ta thấy, để có được sinh kế bền vững cần tiếp cận năm nguồn vốn: (i) vốn con người, (ii) vốn tự nhiên, (iii) vốn tài sản vật chất, (iv) vốn tài chính, và (v) vốn xã hội, cần phải kết hợp các loại vốn này với nhau để từ đó xây dựng chiến lược sinh kế bền vững cho cộng đồng.
Vì vậy, để chính sách chi trả DVMTR thành công đi vào cuộc sống, cần giải quyết được mối quan hệ giữa chủ rừng bên cung ứng sinh kế của họ
và bên sử dụng các DVMTR. Qua quá trình nghiên cứu đối tượng chủ rừng tại xã Mường Nhé, cho ta thấy chính sách chi trả DVMTR đã tạo ra những tác động, hay nói cách khác, người dân đã đóng góp vào vốn sinh kế của cộng
đồng như mua sắm tài sản, góp tiền để xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới.
Ngoài ra, người dân còn được tham gia vào các lớp tập huấn nâng cao nhận thức về chính sách chi trả DVMTR do Ban quản lý rừng xã Mường Nhé tổ chức. Vì vậy tạo để sinh kế cộng đồng bền vững, chính sách chi trả DVMTR cần chú trọng cải thiện nguồn lực tài chính, nguồn lực xã hội và nguồn lực tự
nhiên. Để cải thiện được các nguồn lực này, còn phải điều chỉnh đơn giá chi trả
tăng, giảm theo cơ chế thị trường và hỗ trợ chủ rừng tiếp cận các chính sách về
phát triển và sử dụng tài nguyên rừng bền vững.
4.4.2. Giải pháp về chính sách
Người dân được tham gia vào quá trình xây dựng quy định đánh giá, giám sát việc thực hiện chính sách chi trả DVMTR của cộng đồng, từ đó
khuyến khích các chủ rừng cung cấp dịch vụ môi trường ngày càng tốt hơn.
Cần có các chính sách hỗ trợ ưu tiên để cộng đồng vùng sâu, vùng xa cũng có cơ hội được tiếp cận thông tin, tham gia vào quá trình giao dịch mua bán dịch vụ môi trường. Cần xây dựng chính sách hợp lý hỗ trợ cho những cộng đồng ở lưu vực có giá chi trả thấp hơn so với giá chi trả trung bình chung của tỉnh.
4.4.3. Giải pháp về bộ máy, tổ chức thực hiện
Cần có quy chế trợ hỗ thêm cho các các tổ chức, cá nhân trực tiếp cung ứng DVMTR để họ có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ rừng nâng cao hiệu quả cho công tác bảo vệ và phát triển rừng tại địa phương. Hiện tại cơ cấu tổ chức bộ máy chi trả DVMTR tỉnh Điện Biên đang được phân cấp quản lý từ Quỹ bảo vệ và PTR xuống trực tiếp đến chủ rừng vì thế cán bộ tham gia trực tiếp thực hiện chính sách chi trả DVMTR tỉnh Điện Biên nói chung, Ban quản lý rừng tại xã Mường Nhé nói riêng còn mỏng, kinh nghiệm của cán bộ, còn ít, chưa tự rà soát, tự kiểm tra diện tích cũng như chất lượng rừng được. Các cơ quan có liên quan đến chính sách chi trả DVMTR nên tiến hành nhiều lớp tuyên truyền, tập huấn, trang bị kiến thức cho cán bộ thực hiện.
Ngoài ra, cần tổ chức tuyên truyền, phổ biến cho người dân các kiến thức cần thiết về dịch vụ môi trường, vai trò và trách nhiệm của họ khi tham
gia cung ứng DVMTR. Hoạt động này là một phần quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của người dân và khuyến khích thêm nhiều người tham gia cung cấp dịch vụ môi trường. Các hình thức tuyên truyền nên thực hiện dưới nhiều hình thức đa dạng, phong phú, dễ hiểu và gắn với đời sống của nhân dân để họ hiểu được vai trò và những lợi ích mình sẽ nhận được.
Phần 5