CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THỰC TẬP CHUYÊN MÔN CỦA HỌC SINH TRUNG CẤP Y TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA ĐÀ NẴNG
2.4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THỰC TẬP CHUYÊN MÔN CỦA HỌC SINH TRUNG CẤP Y TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA ĐÀ NẴNG
2.4.1. Thực trạng quản lý xây dựng và cụ thể hóa mục tiêu thực tập chuyên môn của học sinh trung cấp Y
Trường xác định mục tiêu đào tạo t ng ngành và chuyên ngành dựa trên mục tiêu chung quy định trong Luật Giáo dục và chương trình khung của Bộ GD ĐT. Việc xác định mục tiêu của t ng học phần, t ng chương, t ng tiết giảng nhằm phục vụ thực hiện mục tiêu chung của ngành, chuyên ngành đào tạo do tổ bộ môn đảm nhận.
Mục tiêu thực tập chuyên môn của học sinh trung cấp ngành Y cũng được xây dựng t các tổ bộ môn và các cơ sở thực tập sau đó được Hiệu trưởng phê duyệt và công bố công khai. Việc tổ chức thực hiện mục tiêu và kiểm tra mức độ đạt được mục tiêu chủ yếu thể hiện qua kết quả đánh giá của giáo viên phụ trách và cán bộ trực tiếp hướng dẫn học sinh thực tập.
Mục tiêu được xây dựng t các tổ bộ môn và các cơ sở thực tập, nhưng việc rà soát điều chỉnh mục tiêu chưa được chỉ đạo sâu sát t Ban Giám hiệu nên chưa thực hiện tốt công tác định kỳ rà soát, điều chỉnh mục tiêu theo hướng nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu xã hội và điều chỉnh cho phù hợp với t ng giai đoạn phát triển của Nhà trường.
Học sinh trung cấp ngành Y của Trường cũng đã tốt nghiệp ra trường được 2 khóa, phần lớn các em đã tìm được việc làm ổn định, số còn lại tiếp tục học liên thông lên cao đẳng, tuy nhiên việc đánh giá kết quả đào tạo so với mục tiêu đề ra chưa được thực hiện nghiêm túc nên chưa đánh giá hết được chất lượng đào tạo tại Nhà trường.
Thực tập chuyên môn của học sinh trung cấp nói chung và học sinh trung cấp y nói riêng có ý nghĩa rất lớn đối với kỹ năng nghề nghiệp của học sinh sau khi ra trường được thể hiện qua Bảng 2.4.
Bảng 2.4. Ý nghĩa thực tập chuyên môn đối với học sinh
Đối tượng được khảo sát Rất thích Thích
Không thích
SL % SL %
Học sinh 434 90% 46 10% 0
Bệnh viện, cán bộ hướng dẫn
học sinh thực tập 30 94% 02 06% 0
Giảng viên khoa Y dược,cán
bộ quản lý của Nhà trường 45 96% 02 04% 0
Đối với học sinh, trước khi đi thực tập cần phải chuẩn bị tinh thần, thái độ, phẩm chất đạo đức tốt; kiến thức và khả năng chuyên môn tốt; kiến thức xã hội tốt, tất cả đều phù hợp với mục tiêu thực tập chuyên môn, tuy nhiên cần phải chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng thực tập lâm sàng tại các phòng thực hành của Trường, học sinh phải biết cách làm và đã làm tại phòng thực hành của Trường sau đó mới tiếp tục rèn luyện tay nghề tại bệnh viện và trên bệnh nhân thực tế tại bệnh viện. Vì vậy Nhà trường cần đưa ra những yêu cầu cụ thể về các kỹ năng mà học sinh cần phải thực hiện thành thạo trước khi đến bệnh viện thực tập.
Trong phiếu khảo sát về tác dụng của việc thực tập đối với học sinh, học sinh cho rằng, thực tập tại bệnh viện không nâng cao được kỹ năng ngoại ngữ, các vấn đề khác hầu hết là phù hợp. Chính vì vậy mà Nhà trường cần phải quan tâm đến kiến thức và khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ của học sinh tại Trường, để học sinh không bị mai một ngoại ngữ trong thời gian đi thực tập tại bệnh viện.
Công tác quản lý mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể thực tập chuyên môn của học sinh trung cấp ngành Y tại Trường tương đối tốt; 80% cán bộ trực tiếp hướng dẫn học sinh tại các bệnh viện, trung tâm y tế và trưởng khoa, các tổ trưởng, giảng viên khoa Y dược cho rằng mục tiêu như vậy là phù hợp. Tuy nhiên, vấn đề định kỳ rà soát, điều chỉnh mục tiêu theo hướng nâng cao chất lượng, phù hợp với t ng giai đoạn phát triển của Trường chưa được quan tâm đúng mức, chưa có bộ phận chuyên trách thực hiện công tác này. Ngoài ra, việc đánh giá kết quả đào tạo so với mục tiêu đề ra cũng chưa được thực hiện một cách bài bản; chưa có bộ phận chuyên trách tham gia khảo sát tại các bệnh viện, trung tâm y tế về việc học sinh đi thực tập và sau khi ra trường đã đạt được mục tiêu đào tạo đã đề ra hay chưa. Cần phải nghiên cứu và qua tâm hơn nữa công tác này. 20% cán bộ trực tiếp hướng dẫn học sinh tại các bệnh viện, trung tâm y tế và trưởng khoa, các tổ trưởng, giảng viên khoa Y dược cho rằng mục tiêu thực tập chuyên môn chưa được đánh giá đúng mức.
2.4.2. Thực trạng quản lý xây dựng và thực hiện nội dung thực tập chuyên môn của học sinh trung cấp ngành Y
Trong bối cảnh mới của thời đại và xuất phát t các triết lý mới về giáo dục là lấy việc học thường xuyên, suốt đời làm nền móng, đồng thời căn cứ chương trình khung của Bộ GD ĐT, Hội đồng Khoa học Nhà trường tiến hành xác định và lựa chọn các nội dung thực tập chuyên môn phù hợp với t ng thời điểm cụ thể.
Khi mở ngành đào tạo, Nhà trường đã có đề án mở ngành, đầy đủ t chương trình khung cho tới chương trình chi tiết và các nội dung thực tập chuyên môn cũng như thực tập tốt nghiệp. Nhưng khi đưa vào sử dụng thì có một số nội dung chưa phù hợp với điều kiện thực tế tại Trường và tính cập nhật của chương trình chưa cao. Hiệu trưởng chỉ đạo Khoa Y dược cùng Phòng Đào tạo biên soạn lại chương trình khung cho phù hợp với quy định
của Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời biên soạn lại chương trình chi tiết có tính thực tiễn cao, chính xác và bảo đảm theo hướng liên thông với các trình độ đào tạo. Khoa Y dược và Phòng Đào tạo được sự hỗ trợ của các cơ sở thực tập đã xây dựng được một số nội dung thực tập chuyên môn của học sinh tại các bệnh viện và trung tâm y tế. Các nội dung này được chia thành các nhóm kỹ năng để học sinh dễ dàng thực hiện và nhận thức được trách nhiệm của người lương y.
Nội dung thực tập chuyên môn cũng đã được Hiệu trưởng phê duyệt hằng năm và công khai trên website của Trường. Tuy nhiên, Nhà trường chưa có bộ phận chuyên trách về việc rà soát, điều chỉnh, kiểm tra việc thực hiện các nội dung đã đề ra cũng như điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn, với nhu cầu xã hội.
Thời điểm để đưa học sinh đến các bệnh viện, trung tâm y tế thực tập chuyên môn là rất quan trọng vì nó phụ thuộc vào chương trình, nội dung và kiến thức cũng như những kỹ năng học sinh đã đạt được ở Trường. Nhà trường phải trang bị cho học sinh đầy đủ những kiến thức cơ bản để khi đến thực tập học sinh mới có thể đáp ứng được những nội dung thực tập đề ra.
Theo khảo sát thì 90% cán bộ trực tiếp hướng dẫn học sinh tại các bệnh viện, trung tâm y tế và trưởng khoa, các tổ trưởng, giảng viên khoa Y dược cho rằng học sinh của Nhà trường đến thực tập tại bệnh viện vào thời điểm như vậy là phù hợp vì hầu hết học sinh khi đến thực tập đều đã đạt được năng lực chuyên môn cơ bản, tinh thần thái độ tích cực, kỷ luật lao động tốt và kỹ năng giao tiếp đạt yêu cầu. Tuy nhiên về hình thức để hoàn thành đợt thực tập thì có sự khác nhau giữa các đối tượng được khảo sát thể hiện tại Bảng 2.5.
Bảng 2.5. Các hình thức hoàn thành thực tập
TT Hình thức hoàn thành
Cán bộ quản lý, giảng viên khoa Y dược
Cán bộ trực tiếp hướng dẫn học sinh tại các
Bệnh viện
Học sinh
SL % SL % SL %
1 Thực hiện theo nội dung của trường
44 94% 02 6% 22 5%
2 Thực hiện theo yêu cầu của bệnh viện
02 4% 29 91% 60 12%
3 Thực hiện theo sự lựa chọn của học sinh
01 2% 01 3% 398 83%
Sự chênh lệch giữa các tỷ số là vấn đề mà Nhà trường cần phải quan tâm, sự kết hợp hài hòa giữa các hình thức trên là điều quan trọng. Nhà trường cần có kế hoạch làm việc, trao đổi với các y, bác sỹ ở các bệnh viện trong việc lựa chọn nội dung thực tập v a phù hợp với nhu cầu thiết thực của học sinh v a phù hợp với yêu cầu và thực tế của bệnh viện.
Các nhóm kỹ năng mà học sinh phải đạt được trong thời gian thực tập tại bệnh viện hầu hết các ý kiến cho là tốt nhưng rất khó thực hiện. Theo yêu cầu của bệnh viện, học sinh phải thực tập theo t ng khoa và thi chuyển khoa để bệnh viện dễ quản lý, nếu thực hiện theo thứ tự các nhóm kỹ năng này thì học sinh phải di chuyển nhiều lần t khoa này đến khoa khác. Nhà trường cần phải phối hợp chặt chẽ với bệnh viện về việc phân chia các nhóm kỹ năng cho phù hợp để học sinh chỉ thực tập ở mỗi khoa một lần, sau khi kiểm tra tay
nghề đạt có thể chuyển sang khoa khác để thực tập nhóm kỹ năng khác; phân chia sao cho mỗi khoa một nhóm kỹ năng học sinh thực tập t dễ đến khó.
Ngoài ra, học sinh cần có thêm một số nội dung thực tập tự chọn tùy theo năng lực. Sau khi hoàn thành các nội dung do Nhà trường đề ra nhưng vẫn còn thời gian thì học sinh được chọn thêm một số kỹ năng nâng cao phù hợp với năng lực của t ng học sinh. 30% cán bộ trực tiếp hướng dẫn học sinh tại các bệnh viện, trung tâm y tế và trưởng khoa, các tổ trưởng, giảng viên khoa Y dược đề nghị bổ sung thêm các kỹ năng nâng cao để học sinh tự chọn.
2.4.3. Thực trạng quản lý xây dựng quy trình thực tập chuyên môn đối với học sinh trung cấp ngành Y
Văn bản hóa các hoạt động của Nhà trường là chủ trương của Ban Giám hiệu t khi thành lập Trường.Việc xây dựng các quy trình trong công tác quản lý các hoạt động đào tạo của Nhà trường đã được xây dựng và thực hiện tương đối hiệu quả. Quy trình thực tập chuyên môn của học sinh trung cấp ngành Y đã được thực nghiệm 2 năm qua, tuy nhiên việc xây dựng quy trình xuất phát t nhu cầu của cán bộ quản lý nên nhìn chung quy trình này chỉ nhằm phục vụ cho công tác quản lý. Hơn nữa, quy trình chưa được cụ thể hóa và quy ước thành các biểu mẫu, nên việc thực hiện quy trình chưa nhất quán. Nhà trường đã nhận thức sâu sắc về ý nghĩa và tầm quan trọng của các quy trình nên đang t ng bước điều chỉnh, bổ sung cho các quy trình phù hợp với điều kiện thực tế tại Trường và tại các cơ sở thực tập. Mỗi quy trình là kim chỉ nam cho mỗi hoạt động, bao gồm các bước giải quyết các công việc theo phương pháp khoa học.
Để thực hiện được một quy trình thì phải đạt được các điều kiện cần và đủ, trang bị đầy đủ về tinh thần, thái độ, phẩm chất đạo đức, kiến thức, kỹ năng chuyên môn, kiến thức xã hội... Về phía Nhà trường phải chuẩn bị đầy đủ về các nguồn lực như nhân lực, vật lực, tài lực. Về phía bệnh viện, trước
khi ký hợp đồng với Nhà trường về việc tiếp nhận học sinh thực tập thì phải có sẵn các nguồn lực phục vụ cho việc này, phải có kế hoạch về nhân sự, về cơ sở vật chất, về các phòng bệnh... Để một quy trình vận hành được thì các khâu trong quy trình phải đạt yêu cầu. Chính vì vậy mà hầu hết các ý kiến được khảo sát cho rằng xây dựng quy trình quản lý thực tập chuyên môn của học sinh là điều bắt buộc.
Các nội dung của quy trình học sinh thực tập tại bệnh viện đều phù hợp, 88% ý kiến được khảo sát cho rằng cần phải cụ thể hóa mỗi khâu của quy trình, có biểu mẫu, có thời gian và có đơn vị chịu trách nhiệm quản lý và thực hiện. Càng cụ thể hóa càng dễ nhìn thấy được những tồn tại hoặc nhìn thấy được quy trình có được thực hiện liên tục hay không và cho ph p dự đoán chính xác hành vi của người thực hiện. Ngoài nhiệm vụ ra thì quy trình cũng cần thể hiện được quyền lợi của người thực hiện, quyền thực thi và chế độ chính sách đãi ngộ. Nhiệm vụ đi đôi với quyền lợi là điều tiên quyết mà nhà quản lý nào cũng cần phải quan tâm.