Điều trị bệnh vừa phối hợp thuốc uống trong, vừa phối hợp dùng ngoài, nâng cao chức năng miễn dịch của cơ thể, phù chính, bồi bản, tiêu lưu kháng nham, bảo tồn chức năng sinh dục và chức năng sinh lý bình thường của cơ thể. Ngoài ra, có thể phối hợp hóa trị liệu, xạ trị để giảm bớt tác dụng phụ, cải thiện chứng trạng, nâng cao hiệu qủa, kéo dài đời sống cho bệnh nhân.
Hiện nay, người ta dùng đơn thuần thuốc Trung dược có thể điều trị khỏi nham chứng trước khi có biến chứng di căn. Muốn đạt hiệu quả phải kết hợp hóa trị liệu, phóng xạ trị liệu hoặc điều trị kết hợp với phẫu thuật, vận dụng thuốc thảo mộc có thể giảm được các biến chứng phản ứng của đại tràng ,bàng quang, trực tràng. Tuỳ theo từng thời kỳ mà vận dụng thuốc uống trong, thuốc dùng ngoài hay kết hợp cả hai.
1. Kinh nghiệm lâm sàng của các danh y
b) Kinh nghiệm điều trị của Hà Nhiệm (Học viện Trung y Chiết Giang)
Bệnh nhân họ Hoàng, nữ giới, 61 tuổi. Mãn kinh mấy năm thấy khí hư ra đỏ. Trong khoảng thời gian từ tháng 1 – 3 năm 1993 đã lần lượt đến phòng nghiên cứu giảng dạy của Học viện Trung y Thượng Hải và Bệnh viện u bướu Hàng Châu làm sinh thiết cổ tử cung, kết quả cho biết là bị ung thư cổ tử cung dạng vẩy cá (cấp I -II). Trong vật tiết ra ở âm đạo, tìm thấy được tế bào ung thư. Ngay từ tháng 1 năm 1973 đã có trường hợp được
giáo sư Hà Nhiệm chẩn đoán người bệnh, ngoài khí hư ra đỏ, còn kèm theo cả bụng dưới trướng tức, người mệt mỏi, không còn sức nữa. Mạch tượng tế, sác, hoạt, lưỡi đỏ, rêu lưỡi ít. Chứng thuộc nhiệt độc nội kết, khí trệ huyết ứ, tỳ vị không ổn định vững chắc, huyết tràn đi lung tung bừa bãi (huyết dật vọng hành), tà thực chính hư. Điều trị lấy thanh nhiệt giải độc, hoạt huyết hóa ứ, kiện tỳ cố thận (làm cho tỳ khỏe mạnh, thận bền chắc), phù chính trừ tà.
Bài thuốc: Miêu nhân sâm 60 gam, Bán chi liên 12 gam, Cẩu khởi tử 12 gam, Tiêu táo nhân 12 gam, Bạch chỉ 9 gam, Bạch mao đằng 15 gam, Ngân hoa 15 gam, Trần tông than 15 gam, Sinh thục địa mỗi loại 15 gam, Tiên hạc thảo 30 gam, Hoàng liên 0,9 gam. Sắc lấy nước uống.
Sau khi uống thuốc trên máu cầm được, không ra nữa, khí hư giảm, bụng trướng tức trước đây nay cũng giảm đi, nhưng có lúc hiện tượng trên lại quay trở lại, tiếp tục uống theo bài thuốc trên có gia giảm các vị thuốc: Tử thảo, Liên phòng than, Sao a giao, Ngẫu tiết, Huyết dư than, Thố sao ngưu giác tai, Địa du than, Xích thạch chi, Sơn du nhục, Bổ cốt chi, Xuyên đoạn, Trắc bá diệp, Thập khôi hoàn,… Bệnh nhân uống thuốc trong mấy năm, các triệu chứng lâm sàng cơ bản tiêu tan hết, tính đến tháng 7 năm 1983 như vậy là đã sống được 10 năm 4 tháng khỏe mạnh.
Ghi chú: Trường hợp người bệnh này qua kiểm tra bệnh lý chẩn đoán là Ung thư cổ tử cung dạng vẩy cá, bệnh nhân không chịu điều trị bằng phẫu thuật, mà xin được điều trị bằng uống thuốc Trung y, vậy mà đã khỏi được bệnh. Giáo sư Hà Nhiệm điều trị cho người bệnh này chủ yếu dùng thuốc thuộc 3 bộ phận:
- Một là phù chính, nhằm đúng được quy luật trong Trung y thì tử cung quy thuộc thận, cho nên chú ý ứng dụng những loại trung dược bổ thận như Cẩu khởi tử, Sinh thục địa, Sơn du nhục, Bổ cốt chi,…
- Hai là trừ tà như Miêu nhân sâm, Bán chi liên, Bạch mao đằng, đều là những loại dược phẩm có tác dụng thanh nhiệt giải độc, chống ung thư.
- Ba là chỉ huyết. Giáo sư Hà Nhiệm trong điều trị, đã chọn dùng hàng loạt các loại dược phẩm chỉ huyết như Tử thảo, Tiên hạc thảo, Địa du, Xích thạch chi, Sao a giao, Liên phòng than, Huyết dư than, Trần tông than, Ngẫu tiết, Thập khôi hoàn,….
Những loại thuốc này không chỉ có hiệu quả đối với việc giải trừ triệu chứng chủ yếu của bệnh nhân là xuất huyết, mà còn có tác dụng thu liễm, có thể ức chế sự sinh trưởng của khối u, thúc đẩy làm cho khối u bị teo héo lại.
c) Kinh nghiệm điều trị của Quách Phúc Khôi (Bệnh viện Long Đàm, khu Sùng Văn, thành phố Bắc Kinh)
Bệnh nhân họ Thôi, nữ giới, 55 tuổi. Năm 1974 đã được chẩn đoán chính xác là Ung thư cổ tử cung thời kì III. Ngày 10 tháng 7 năm đó đã tiến hành điều trị bằng tia phóng xạ được trên 3 liệu trình, sau khi điều trị, ổ hệnh chưa được tiêu tan hoàn toàn. Đến tháng 12 năm 1974 thì đến khám ở chỗ Danh y Quách Phúc Khôi. Lúc đến khám: Thân hình hư
nhược, khí đoản thiếu sức, sắc mặt xám xịt, thắt lưng đau, chân mỏi, mềm nhũn, đi lại khó khăn, khí hư ra có lẫn máu mủ, bẩn thỉu, mùi hôi thối, chất lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng, mạch tế, nhược. Phân tích khảo chứng thuộc khí huyết hư suy thiếu hụt, can thận bất túc.
Điều trị dùng phương pháp ích khí dưỡng huyết, tư bổ can thận, thêm vào đó nữa là chống u bướu: Sinh hoàng kỳ 30 gam, Đảng sâm 15 gam, Đương quy 20 gam, Vân linh 10 gam, Sơn dược 15 gam, Thục địa 15 gam, Đỗ trọng 10 gam, Cẩu khởi tử 10 gam, Thiên hoa phấn 30 gam, Thổ phục linh 30 gam, Bạch hoa xà thiệt thảo 30 gam, Tảo hưu 15 gam, Ích mẫu thảo 30 gam, Sinh mẫu lệ 20 gam, Thủy hồng hoa tử 30 gam, Trừu hồ lô 30 gam, Đan sâm 10 gam, Hạ khô thảo 15 gam, Sài hồ 10 gam, Bạch thược 10 gam.
Sau khi uống thuốc được hai tuần, huyết tượng đã trở nên bình thường. Đồng thời với việc uống thuốc, kết hợp điều trị bằng thuốc dùng ngoài, loại thuốc Ung thư cổ tử cung số I: Ngũ bội tử 120 gam, Thổ phục linh 120 gam, Đương quy 120 gam, Xuyên bá 60 gam, Nhũ hương 30 gam, Băng phiến 6 gam, Hùng hoàng 60 gam, A giao 60 gam, mỗi tuần dán thuốc cục bộ trên 2 lần.
Dùng kết hợp cả uống thuốc trong lẫn thuốc dùng ngoài, sau 3 tháng, thể lực bệnh nhân đã dần dần khỏe mạnh lên, các triệu chứng bệnh đều có chuyển biến rõ rệt, hiện tượng khí hư bẩn, có lẫn máu như trước đây đã giảm bớt. Liên tục uống thuốc trong 3 năm, uống thuốc có cách quãng cho mãi đến nay. Tình trạng sức khỏe rất tốt, vẫn tiếp tục điều trị bằng thuốc Trung y.
Ghi chú: Việc điều trị bệnh kết hợp giữa trị cả trong lẫn ngoài, đối với trường hợp bệnh nhân này, tiến hành cả hai biện pháp giữa công và bổ, từ tài nghệ bổ khí huyết can thận vào để nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể, các loại thuốc dùng ngoài để thanh trừ thối rữa, sinh cơ bắp, giải độc đã làm cho mặt vết thương u nhọt tăng nhanh tốc độ hồi phục. Tác dụng chống ung thư của nó cũng còn phải chờ nghiên cứu thảo luận thêm.
3. Những bài thuốc bí truyền hiệu nghiệm:
a) Sinh hoàng kỳ, Thiên hoa phấn, Thổ phục linh, Bạch hoa xà thiệt thảo, Ích mẫu thảo, Thủy hồng hoa tử, Trừu hồ lô mỗi thứ 30 gam; Đảng sâm, Sơn dược, Thục địa, Tảo hưu, Hạ khô thảo, Bạch thược mỗi thứ 15 gam; Vân linh, Đỗ trọng, Cẩu khởi tử, Đan sâm, Sài hồ mỗi thứ 15 gam; Đương quy, Sinh mẫu lệ mỗi thứ 20 gam. Chủ trị: Ung thư cổ tử cung loại khí huyết hư suy thiếu hụt, can thận bất túc.
Cách dùng: Sắc lấy nước uống, ngày 1 thang.
b) Đảng sâm, Khiếm thực, Uy linh tiên, mỗi thứ 15 gam; Thương truật, Quán chúng (sao), Ngọ thời trà, Hán tiên đào thảo mỗi thứ 9 gam; Khiếm thảo (sao), Qua lâu sương, Tần cửu mỗi thứ 12 gam; Ý dĩ nhân 24 gam, Ô tặc cốt 18 gam, Mạch nha 20 gam, Thạch xương bồ 6 gam, Ích mẫu thảo 15 gam. Chủ trị: Ung thư cổ tử cung loại can thận âm hư, tỳ mất vận hóa. Cách dùng: Sắc lấy nước uống ngày 1 thang.
c) Bài thuốc:
⮚ Bài thuốc (1) Thuốc Tử cung tọa dược: Kiều mạch khôi (tro kiều mạch), Hiện thái khôi (tro rau dền), Phong hóa thạch khôi (sao) mỗi thứ 1 bát, 3 vị này đem nhào vào với nước để ngâm trong 5 – 7 ngày, trộn đều đem lọc qua vải xô lấy nước, hông khô thành kem, lấy ra 60 gam dùng. Hồng nha đại kích 90 gam (đem hấp xong bóc vỏ lấy ruột). Lão nguyệt thạch, Tùng hương, Hùng hoàng mỗi thứ 28 gam, Nao sa, Nhi trà mỗi thứ 18 gam;
Thiềm tô, Hồng thăng, Bạch giáng đan, Bạch hồ tiêu mỗi thứ 9 gam; Huyết kiệt, Bạch cập, Đoạn thạch cao mỗi thứ 30 gam. 13 vị thuốc nói trên cùng nghiền thành bột. Bạch phàn (phèn chua) 360 gam, cho một chút nước sôi hòa cho tan ra, đổ bột thuốc vào hòa trộn đều lấy hồ bột trắng hoặc nước bột gạo nếp nhào trộn vào làm thành viên hoàn, nặng to như quả tram, đem khâu vải xô vào, để dây dài 4 thốn.
⮚ Bài thuốc (2) Can thiềm bì (rang với rượu), Vọng nguyệt sa, lượng bằng nhau, đem nghiền thành bột, dầu bông hoặc dầu lạc, lượng vừa đủ, trộn nhào thành dạng hồ vữa để dùng.
⮚ Bài thuốc (3) Bạch phàn (phèn chua), Hoàng đan, lượng bằng nhau làm thành thuốc bột, rồi dùng cách điều chế giống như trên để dùng.
⮚ Cách dùng: Bài thuốc (2) dùng để điều trị cho những người bệnh ung thư cổ tử cung thời kì I đến thời kì III, những người thiếu máu không nặng lắm, những người bị ung thư xâm lấn không rộng, những người bị xuất huyết không nhiều. Sau khi xối rửa thật sạch âm đạo theo như thường lệ, ngồi xổm, nhét thuốc vào chỗ bị bệnh cho đến khi nghe thấy nó tự rơi vào là được, 7 – 8 ngày mà nó không tự long rơi ra thì có thể lôi nó ra, nghỉ 2 – 7 ngày lại dùng tiếp tục. Nếu khi kéo thuốc này ra thấy nó là khối thịt rữa như da gà và làm cho viên thuốc trở nên to như quả trứng gà, thì như vậy là rất có hiệu quả. Nói chung sau khi dùng thuốc 8 – 12 lần thì ổ bệnh rút nhỏ lại hoặc tiêu tan mất. Nếu ngược lại không thấy hiệu quả thì không nên tiếp tục dùng thuốc này nữa. Sử dụng các bài thuốc (2), (3) đều dùng cho những người bệnh bị rữa nát cổ tử cung, đều phải dùng phương pháp là sau khi rửa sạch âm đạo dùng cục bông đã sát trùng đem nhúng đẫm thuốc xong nhét vào trong cổ tử cung.
4. Kĩ thuật độc đáo châm cứu
a) Các huyệt châm: Quan nguyên, Trung cực, Qui lai, Thủy đạo, Tam âm giao, Chung câu, Trung đô. Các huyệt phối hợp: những người có khối u thì châm cứu thêm huyệt Phúc xá bên bị bệnh. Nếu đau ở thắt lưng, mỏi nhiều ở thắt lưng thì châm cứu thêm các huyệt Bát liêu,Ủy trung. Nếu bạch đới (khí hư) ra nhiều thì
châm thêm huyệt Địa cơ, Âm lăng tuyền, Đới mạch. Cách châm cứu: Dùng châm cứu nóng mỗi ngày 1 lần, lưu kim trong 20 phút, châm cứu 20 lần là một liệu trình.
Thời kì có kinh vẫn châm thích như thường, nhưng không dùng phương pháp châm cứu nóng.
b) Cách cứu
- Các huyệt cứu: Khí hải, Trung cực, Qui lai. Các huyệt phối hợp: Trường du, Thứ liệu
- Thao tác: Cứu bằng điếu ngải. Dùng loại điếu ngải 1,5cm, dài 1,8cm đặt châm đốt ở trên miếng gừng dày 0,4cm. Mỗi huyệt cứu 3 mồi, mỗi mồi từ 6-7 phút.
5. Phương pháp điều trị bằng ăn uống a) Trà thuốc
- Vọng giang nam 15gram, Bách hoa mang Ngưu nhi miêu 12gram, mỗi ngày 1 thang uống thay nước trà
- Hòe nhĩ nấu lên uống thay trà, uống cả ngày lẫn đêm như bình thường b) Rượu thuốc
- Hoàng dược tử tửu: Hoàng dược tử 30gram, rượu trắng 1500ml. Hoàng dược tử ngâm vào trong bình rượu trắng, dùng Thạch cao bịt kín miệng lại, ngâm sau 1 ngày, bỏ cả bình vào trong nồi, đun cách thủy nhỏ lửa cho sôi trong 1 giờ, lấy ra để sau 1 tuần là có thể đem dùng.
c) Giấm hành, Gừng tỏi
- Can khương (gừng khô) 3gram, Vũ dư lương 30 gram, cả 2 vị thuốc đem nghiền thành bột, pha trong rượu để uống, mỗi lần 6gram, ngày uống 2 lần. Chủ trị: ung thư cổ tử cung ra nhiều khí hư
- Thuốc nước Nga truật-Tam lăng chế với giấm, Thố chế tam lăng 15gram, Thố chế Nga truật 15gram. Hai vị thuốc trên cho vào nước đun để thành 200ml nước thuốc.
Uống trước khi ăn cơm sáng và sau khi ăn tối, mỗi lần uống 100ml.
d) Ngư nhục cầm đản (Cá, thịt,cầm thú, trứng)
- Xuyên bối mẫu 9gram, Thỏ đực nhà nuôi 1 con. Cách dùng: Xuyên bối mẫu và thỏ đực khỏe mạnh cùng cho vào nấu chín (người thân thể khỏe mạnh thì cho thêm lượng đường đỏ vừa phải). Toàn bộ lượng trên là lượng 1 thang thuốc, chia ra ăn uống làm 2 lần vào sáng sớm và tối. Công hiệu: kiện tì, trừ thấp, hóa đàm tán kết.
Chủ trị: ung thư cổ tử cung
- Ban miêu (một loài xén tóc có tên khoa học là Cicin delachinensis). Đem vặt bỏ đầu, chân các con xén tóc rồi cho vào trong quả trứng gà, đun nhỏ lửa cho đến khi chín, bỏ xén tóc đi, chỉ ăn trứng gà. Mỗi ngày 2 quả, liên trục trong 5 ngày, nghỉ 5 ngày rồi lại làm ăn tiếp.