KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Bức tranh chung về người khuyết tật
1.2. Tham gia vào các tổ chức, hội, nhóm
Trong nghiên cứu định lượng, 72% (trên tổng n=413) cho biết có tham gia vào một hay nhiều các tổ chức, hội, nhóm. Trong số những người tham gia các tổ chức, hội, nhóm, phần trăm số người tham gia là nam giới (70%) thấp hơn so với phần trăm số người tham gia là nữ (74%). Với nhóm người không tham gia các tổ chức, hội, nhóm (n=115), phần trăm số người trả lời đưa ra lý do cao nhất cho việc không tham gia là do bận (35%) tiếp đến là lý do không biết hội nhóm nào để tham gia (27%). Số người có cảm nhận kỳ thị (n=178) có tỷ lệ tham gia các tổ chức, hội,
nhóm (67%) thấp hơn so với số người không có cảm nhận kỳ thị (n=234) tham gia các tổ chức (76%).
So sánh các dạng khuyết tật khác và sự tham gia của họ vào các tổ chức, hội, nhóm (Biểu 7), người điếc (n=52) có xu hướng tham gia các tổ chức nhiều hơn tất cả các nhóm khuyết tật khác với tỷ lệ người trả lời tham gia các tổ chức, hội, nhóm ở mức 92%.
Những người khiếm thị (n=145) trả lời câu hỏi về sự tham gia cho thấy tỷ lệ họ tham gia các tổ chức, hội, nhóm ở mức 91%.
Người khuyết tật trí tuệ có xu hướng ít hướng ngoại hơn với tỷ lệ tham gia thấp nhất vào các tổ chức, hội, nhóm (61%) (xem Biểu 7). Trong số những người tự liệt kê “Khác”, 4 người không tham gia các tổ chức, hội, nhóm còn 1 người tham gia vào một câu lạc bộ sở thích. Tỷ lệ người điếc/khiếm thính tham gia các tổ chức, hội, nhóm cao hơn có thể ảnh hưởng bởi một thực tế những người này có Câu lạc bộ người điếc của họ tại các tỉnh nghiên cứu, trong khi đó các nhóm khác chưa có. Tuy nhiên, các câu hỏi về sự tham gia cũng có liệt kê các tổ chức quần chúng bên cạnh các tổ chức do và cho người khuyết tật.
Biểu 7: Tỷ lệ tham gia vào các tổ chức, hội, nhóm theo các dạng khuyết tật trong nghiên cứu định lượng
91% 92%
65% 61%
69%
82%
Nhìn (n=145) Nghe (n=52) Vận động (n=140)
Trí tuệ (n=36) Tự chăm sóc (n=54)
Giao tiếp (n=54)
% số người trả lời
Khó khăn liên quan đến chức năng
Trong số những người tham gia vào các tổ chức, hội, nhóm, 46% số người trả lời (n=298) trong nghiên cứu định lượng tham gia vào các tổ chức, hội, nhóm, trong đó 44% tham gia Hội Người khuyết tật do Nhà nước lập. Tỷ lệ tham gia vào các tổ chức quần chúng như Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên và Hội Cựu chiến binh tương đối thấp từ 3% đến 5%. Tỷ lệ tham gia vào Hội Phụ nữ và Người cao tuổi cao hơn hẳn và lần lượt ở mức 11% và 8%.
Khi tham gia vào các tổ chức, hội, nhóm, người khuyết tật chủ yếu tham gia có tính tượng trưng khi vai trò của họ chỉ tập trung vào việc nghe phổ biến thông tin. 60% số người trả lời (n=298) tham gia các tổ chức ở mức độ này. Việc tham gia mang tính tự chủ cao (tham gia vào việc lập kế hoạch và quyết định định hướng cho hoạt động) chỉ được ghi nhận ở 24% (trên tổng n=73) số người trả lời (xem Biểu 8).
Biểu 8: Tỷ lệ người trả lời với các mức độ tham gia vào các tổ chức, hội, nhóm của người tham gia nghiên cứu định lượng
60%
25%
13%
8%
14%
24%
Được nghe thông báo
Được hỏi ý kiến, không quyết
định
Tham gia vì được tiền
Tham gia vì là đại diện chính
quyền
Tổ chức, không lập kế hoạch
Tổ chức, lập kế hoạch
% số người trả lời
Mức độ tham gia các hoạt động xã hội
Lý do người khuyết tật tham gia các tổ chức, hội, nhóm được kể đến như sau trong số người trả lời (n= 298): giao lưu với bạn cùng cảnh ngộ (73%), chia sẻ khó khăn, học hỏi kinh nghiệm (62%), học nghề và học đọc/viết/sử dụng ngôn ngữ ký hiệu (58%), trao đổi thông tin về việc làm (31%).
Trong nghiên cứu định tính, 37 (trên tổng số 58) người được phỏng vấn tham gia hội (đoàn thể do nhà nước lập), câu lạc bộ hay nhóm (do người khuyết tật lập ra), hay cả hai hình thức này.
Điểm nổi trội ở miền Bắc và miền Nam những người được phỏng vấn, bất kể khuyết tật, chủ yếu tham gia vào các câu lạc bộ hay nhóm do người khuyết tật lập ra (xem Biểu 9). Các tổ chức đoàn thể xã hội như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân do Nhà nước lập dường như chưa vươn đến được người khuyết tật tham gia phỏng vấn.
Người tham gia phỏng vấn trong nghiên cứu định tính chia sẻ họ tham gia câu lạc bộ hay nhóm cùng sở thích vì họ thích được gặp gỡ và giao lưu và giúp đỡ lẫn nhau khi có thể. Khi tham gia vào các câu lạc bộ hoặc nhóm do người khuyết tật tự lập nên, người được phỏng vấn chia sẻ họ được đóng góp vào việc chọn lựa hoạt động và tổ chức hoạt động để nó có thể mang lại lợi ích hoặc đáp ứng mong muốn của các thành viên. Điều này cũng dễ hiểu bởi các câu lạc bộ hay nhóm có quy mô và cách thức hoạt động linh hoạt hơn các hội hay đoàn thể do Nhà nước lập ra.
Biểu 9: Số người tham gia vào các hội/nhóm/CLB theo vùng miền trong nghiên cứu định tính
9
1
13 3
4 2 1
3
1
Miền Bắc Miền Trung Miền Nam
Số người tham gia
Vùng/Miền nơi người phỏng vấn sống CLB/nhóm tự lập Hội Cả CLB/nhóm tự lập và Hội
Trong nghiên cứu định tính, những người không tham gia một tổ chức, hội, nhóm nào đưa ra lý do “không có thời gian” vì bận đi làm hay chăm sóc gia đình hay “không tìm được một tổ chức có hoạt động hấp dẫn” ở khu vực họ sinh sống. Có người nữ khuyết tật vận động ở Nghệ An chia sẻ không muốn tham gia vào hội do không muốn giao tiếp với những người ở quanh khu mình ở.
Trong số các câu lạc bộ hay nhóm được người phỏng vấn đề cập, Câu lạc bộ Người điếc hoạt động có vẻ có quy mô và có tổ chức nhất. Câu lạc bộ sinh hoạt định kỳ một tháng một lần.
Sau phần chơi, các thành viên học ngôn ngữ ký hiệu và trao đổi các thông tin mới. Sự chủ động trong việc ra quyết định, lên kế hoạch hoạt động (Self motivation) chủ yếu tập trung ở nhóm lãnh đạo của các câu lạc bộ này. Câu lạc bộ này đã từng được một dự án hỗ trợ xây dựng năng lực cho đội ngũ quản lý của câu lạc bộ trong ba năm từ 2013.