KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
5. Sức khỏe tinh thần
5.2. Mức độ hài lòng với công việc
Như vừa nêu trên, yếu tố công việc ảnh hưởng đến cuộc sống tinh thần của con người, vì vậy nghiên cứu này có tìm hiểu mức độ hài lòng trong công việc của người khuyết tật. Theo thang đo về mức hài lòng với công việc, cách tính điểm ở đây được sử dụng nêu ở đã nêu ở Chương 2, điểm trung bình nếu chọn tất cả các câu trung lập là 27 điểm. Điểm hài lòng với công việc được tính ở mức 30 điểm trở lên. Kết quả từ phiếu điều tra cho thấy, 62% số người được hỏi (n=246) hài lòng với công việc họ đang làm. Tỷ lệ người trả lời là nữ (n=107) có mức độ hài lòng với công việc cao hơn tỷ lệ người trả lời là nam (n=138): 63% nữ so với 61% nam.
Người điếc là những người có tỷ lệ hài lòng với công việc cao nhất (72%), theo sau là các nhóm khuyết tật vận động (62%), nhìn (61%) và trí tuệ (61%). Những người khuyết tật giao tiếp có
tỷ lệ hài lòng với công việc thấp nhất so với các nhóm (52%), thấp hơn 3% so với nhóm khuyết tật tự chăm sóc (xem Biểu 23).
Biểu 23: Tỷ lệ hài lòng với công việc theo dạng khuyết tật
61%
72%
62% 61%
55% 52%
Nhìn (n=87) Nghe (n=25) Vận động (n=73)
Trí tuệ (n=18) Tự chăm sóc (n=22)
Giao tiếp (n=31)
% số người trả lời
Khó khăn liên quan đến chức năng
Trong nghiên cứu định tính, cũng như các yếu tố được đề cập trong thang đánh giá mức độ hài lòng với công việc, người được phỏng vấn cũng chia sẻ các yếu tố tương tự trong thang đo ảnh hưởng đến việc họ có hài lòng với công việc của họ. Một số người được hỏi hài lòng với công việc của họ vì có mức lương tương xứng, thích cách quản lý của ông chủ, có cơ hội đào tạo và bản thân công việc thích hợp với khuyết tật/sức khỏe của họ.
Việc không hài lòng với công việc của số đông những người được phỏng vấn thường bị chính những người khuyết tật bỏ qua vì họ cho rằng người khuyết tật có việc làm là may mắn nên những gì không bằng lòng đều phải bỏ qua. Cảm giác cam chịu phổ biến trong số những người được phỏng vấn. Điều này được giải thích vì cơ hội thay đổi việc mà họ không thích rất ít. Những người được phỏng vấn cũng chia sẻ họ không có nhiều lựa chọn nghề nghiệp do hạn chế về đào tạo, do có các kỳ thị trong việc tuyển dụng nhân sự và do sức khỏe như đã trao đổi ở các phần
trước. Vì vậy, dù không thích công việc mình đang làm và buồn vì phải tiếp tục, nhiều người chia sẻ:
“Cứ phải cam chịu thôi tại vì đây là cái công việc kiếm tiền, công việc vì cuộc sống của mình nên là phải chịu thôi, không có cách nào khác cả”.
Đây là chia sẻ của một người điếc là nam giới và là một trong ba người trong tổng số 58 người được hỏi có chia sẻ có đủ tự tin chu cấp đủ chi tiêu cho gia đình và con cái ăn học mà không có hỗ trợ nào của nhà nước và gia đình. Đây là quan điểm được đưa ra thường xuyên nhất trong các cuộc phỏng vấn.
Trong trao đổi có những người được đào tạo đại học hay cao đẳng trong chuyên môn của mình, và hiện làm những việc họ yêu thích và tâm huyết như dạy học và viết báo, yếu tố không hài lòng với công việc thường hay bị gây ra do có những phân biệt đối xử trong công việc. Bất bình đẳng trong các điều kiện lao động như hợp đồng, lương và đào tạo nâng cao tay nghề, hay cảm thấy cô lập trong môi trường làm việc với các đồng nghiệp khác do không có cảm giác được chào đón và được đánh giá khi làm việc là lý do làm mức độ hài lòng với công việc giảm đi nhiều dù người được phỏng vấn yêu thích bản thân công việc mà họ đang làm.
Ngoài yếu tố tâm huyết và yêu thích, việc được làm với những người có cùng cảnh ngộ khuyết tật được đặc biệt coi trọng, là yếu tố mang đến sự hài lòng cao với công việc. Điều này được tất cả các nhóm thuộc các dạng khuyết tật khác nhau đề cập trong các buổi trao đổi. Đây cũng là yếu tố giúp người khuyết tật được phỏng vấn tiếp tục làm công việc mình đang làm, để giữ hoặc mở rộng mạng lưới xã hội của mình khi có bạn đồng nghiệp là người khuyết tật, hay ít nhất thông cảm với người khuyết tật như một người khiếm thị là nam chia sẻ: “Em thích việc em đang làm vì được đi giao lưu đây đó với người khác. Thu nhập từ đánh đàn thấp chỉ đủ chi phí đi lại” (chia sẻ của một người khiếm thị trong một buổi phỏng vấn tại Thành phố Vinh, làm việc trong một nhóm nhạc của người khuyết tật phục vụ các buổi tiệc như đám cưới, hội nghị).