Chương 13: Tinh Thần Hôn Nhân
IV. Những Yếu Tố Ðặc Biệt Của Tinh Thần Hôn Nhân Kitô Giáo
1. Yếu tố đầu tiên và căn bản của tinh thần hôn nhân là phát triển những giá trị của sự phục vụ và tình bạn trong quan hệ với người phối ngẫu. Trong hôn nhân Kitô Giáo, người ta không kết hôn chỉ để được "người nấu ăn miễn phí" hay được người "đem tiền về nhà", nhưng người ta kết hôn để khám phá ra cách chia sẻ cho nhau tình yêu, ơn sủng và tài năng mà Thiên Chúa đã ban cho mỗi người.
Trong hôn nhân Kitô Giáo không có chỗ đứng cho vai trò "làm chủ"
trên người khác. Hôn nhân Kitô Giáo đem lại cơ hội để người vợ hay chồng Kitô hữu tự ý phục vụ lẫn nhau trong tiến trình xây đắp một hôn nhân và một gia đình mà nó sẽ được coi là đơn vị có giá trị của Nước Thiên Chúa trong thế gian.
"Ðây là cách mà mọi người sẽ biết các con là môn đệ của Thầy, nếu các con yêu thương nhau" (Gioan 13:35).
2. Yếu tố thứ hai của tinh thần hôn nhân là phát triển giá trị của cách đối xử với các phần tử trong gia đình theo các quy tắc của đời sống Kitô hữu. Ngoài năm đoạn Phúc Âm kể trên, việc học hỏi các thư của Thánh Phaolô gửi tín hữu Êphêsô (4:17 - 6:20) và tín hữu Rôma (14:1 - 15:7) là sự thử thách đối với những người tự cho mình là "Kitô Hữu", vì họ sẽ khám phá ra lối sống của người Kitô thì không chỉ có đi nhà thờ vào ngày Chúa Nhật và cố để đối xử tốt đẹp với người thân cận. Thoạt nghe thì có vẻ kỳ lạ, nhưng hầu hết những người lập gia đình đều thấy rằng những người mà chúng ta khó đối xử theo tiêu chuẩn của Chúa Giêsu lại là những người sống chung với chúng ta, tỉ như, vợ chồng và con cái. Hầu hết những người mà Giáo Hội vinh danh là thánh đều thú nhận rằng thật dễ dàng để phục vụ người lạ hơn là sống hài hoà với những người trong gia đình!
Cũng nên lưu ý là chúng ta đừng nên chứng tỏ mình là người Kitô bằng cách luôn mang một nụ cười giả dối hay làm ra vẻ chúng ta không có ác ý đối với người khác. Ðó không phải là sống thật!
Ðúng hơn lối sống thành công của người Kitô là đối diện với thực tại rằng chúng ta sẽ làm đau lòng nhau bất kể chúng ta có cố gắng hết sức để tránh những điều này. Chúng ta không tuyệt hảo. Chúng ta luôn là kẻ có tội, và những phần tử khác trong gia đình cũng thế.
Chúng ta không thể nào là những người tình tuyệt hảo. Hãy lắng nghe Thánh Phaolô nói về sự yêu thương với con người thực tế:
"... Bởi thế, một khi đã cởi bỏ sự gian dối, mỗi người trong anh em hãy nói sự thật với người thân cận, vì chúng ta là phần thân thể của nhau. Nổi nóng nhưng đừng phạm tội: chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn, và đừng để ma quỷ thừa cơ lợi dụng!
Kẻ trộm cắp đừng trộm cắp nữa, trái lại, hãy chịu khó dùng đôi tay của mình mà làm ăn lương thiện để có gì chia sẻ với người túng thiếu.
Anh em đừng bao giờ thốt ra những lời độc địa, nhưng nếu cần, hãy nói những lời tốt đẹp, để xây dựng và làm ích cho người nghe.
Ðừng làm phiền lòng Thánh Thần của Thiên Chúa, vì chính Người là dấu ấn ghi trên anh em, để chờ ngày cứu chuộc. Ðừng bao giờ chua cay gắt gỏng, nóng nảy giận hờn, hay la lối thoá mạ, và
hãy loại trừ mọi hành vi gian ác. Trái lại, phải đối xử tốt với nhau, phải có lòng thương xót và biết tha thứ cho nhau, như Thiên Chúa đã tha thứ cho anh em trong Ðức Ki-tô.
Vậy hãy bắt chước Thiên Chúa, như con cái được Người yêu thương, và hãy sống trong tình bác ái, như Ðức Ki-tô đã yêu thương chúng ta, và vì chúng ta, đã tự nộp mình làm hiến lễ, làm hy lễ dâng lên Thiên Chúa tựa hương thơm ngào ngạt" (Êphêsô 4:25 - 5:2).
Ðời sống Kitô hữu sẽ không gìn giữ chúng ta khỏi bị đau lòng và chán nản, và chúng ta sẽ tiếp tục làm đau khổ người khác. Tuy nhiên, nhờ ơn sủng của Thiên Chúa, chúng ta có thể học cách trở nên người biết thương xót và biết tha thứ; chúng ta có thể học cách trở nên người giống Chúa Giêsu. Hàng ngày chúng ta cần cầu xin Chúa giúp, và hàng ngày cần thực tập nghệ thuật yêu thương, nhân hậu và tha thứ của người Kitô.
Có lẽ sự "thử nghiệm" tốt nhất và khó khăn nhất về sự tiến bộ trong đời sống Kitô Hữu là hãy chú ý đến cách chúng ta đối phó với những đau thương trong gia đình. Nếu chúng ta không thể đối phó với những xúc phạm một cách xây dựng, nếu chúng ta không thể thú nhận mình lầm lỗi, nếu chúng ta không thể nói về những khó khăn mà không làm vấn đề tệ hại hơn, nếu chúng ta tiếp tục muốn chứng tỏ rằng "tôi đúng", nếu sự "thảo luận" luôn trở thành cuộc
"tranh luận", nếu chúng ta không thể cưỡng lại ý muốn "nói người khác câm mồm lại", thì chúng ta phải thú nhận là còn rất nhiều điều chúng ta cần phải học về đời sống Kitô Hữu. Chỉ khi nào chúng ta thành thực thú nhận mình chưa thể hiện được đầy đủ, thì lúc ấy chúng ta mới biết cách thay đổi và thăng tiến.
3. Yếu tố thứ ba của tinh thần hôn nhân là có cái nhìn vượt ra ngoài sự tương giao vợ chồng và gia đình để khám phá ra những cơ hội và trách nhiệm của chúng ta đối với cộng đồng Ðức Tin, đối với xã hội, và thế giới.
- Thuộc về cộng đồng Ðức Tin. Thật dễ hiểu khi chúng ta muốn thuộc về một cộng đồng đức tin mà nó thoả mãn sở thích cá nhân của chúng ta về sự thờ phượng. "Ði lòng vòng" để tìm ra cộng đồng đức tin mà chúng ta thích thì hợp lý, nhưng nếu chúng ta nghĩ rằng
"cho Chúa một giờ vào ngày Chúa Nhật" là chu toàn bổn phận của người Kitô, thì chúng ta đã quên những bài học căn bản của Kitô Giáo. Quả thực việc thờ phượng ngày Chúa Nhật thì quan trọng,
nhưng chúng ta thuộc về một cộng đồng đức tin bởi thế chúng ta phải ngày càng ý thức hơn đến nhu cầu của người khác và tìm cách giúp đỡ trong khả năng của mình. Gia đình chúng ta có thể và phải làm điều gì đó để giúp đỡ người nghèo, người goá bụa, trẻ mồ côi và những người cần sự giúp đỡ.
- Thuộc về xóm giềng. Một thực tại buồn thảm là quá nhiều người chúng ta không biết đến người hàng xóm, và--còn buồn hơn nữa-là ngay cả không muốn biết đến họ. Tuy nhiên có liên hệ giữa sự xa lạ của chúng ta và mức độ bạo động, nghi ngờ trong khu xóm chúng ta sống. Dành thời giờ trong cuộc sống bận rộn của chúng ta để quen biết những người sống chung quanh thì chắc chắn sẽ thiệt thòi cho chúng ta về mặt rủi ro và tiện ích cá nhân. Nhưng nếu các Kitô hữu tiên khởi đã sẵn sàng liều mình chết vì Ðức Tin, có lẽ chúng ta cũng tìm ra được lý do để xem tv ít hơn và liều mình quen biết những người chung quanh.
- Thuộc về thế giới. Bất kể chúng ta có thích hay không thích điều luôn được nhắc nhở là chúng ta có liên hệ đến những người và các hệ thống chính trị trên toàn thế giới, đạo Công Giáo liên lỉ dạy trong cái nhìn của Thiên Chúa thì chúng ta là một đại gia đình. Trong khi đây là giáo huấn kiên định của Công Giáo, thì cũng đúng để nói đạo Công Giáo chưa đạt được mục đích là tất cả mọi người sống hài hoà trên hành tinh này. Nhưng mỗi một người Kitô hiểu đây đã là--và đang là--Sứ Vụ của Chúa Giêsu.
"Như Cha đã sai con đến thế gian, thì con cũng sai họ (môn đệ) đến thế gian... Con không chỉ cầu nguyện cho họ, nhưng còn cho những ai nhờ lời họ mà tin vào con,
để tất cả nên một, như, lạy Cha, Cha ở trong con và con ở trong Cha để họ cũng ở trong chúng ta..." (Gioan 17:18-21).
Bởi thế trách nhiệm liên tục của mỗi một người Kitô là mang sứ vụ này vào thời đại chúng ta và nơi chúng ta sinh sống.
4. Yếu tố thứ tư của tinh thần hôn nhân là cầu nguyện. Cầu nguyện hàng ngày là đảm bảo chắc chắn nhất để chúng ta có thể lãnh nhận ơn sủng và sự hướng dẫn của Thiên Chúa khi chúng ta cố gắng sống hôn nhân Kitô Giáo. Ðây là đề tài quan trọng đến nỗi phải mất cả một chương để đề cập đến (Chương 15: Cầu Nguyện).
Ðiểm Tóm Lược
- Tinh thần của tôi "được thấy" qua cách đối xử với người khác.
- Chúa Giêsu gọi tôi là "bạn".
- Sự lãnh đạo trong Kitô Giáo là phục vụ nhu cầu của người khác.
- Tôi đối xử và tôn trọng người yêu như người bạn thân nhất của tôi.
- Tôi đối xử với những người trong gia đình cách bình đẳng.
- Tôi đối xử những người ngoài gia đình như anh chị em.
- "Trách nhiệm gia đình" tôi bao gồm tất cả mọi người.
- Tôi chỉ có thể sống một cách xứng hợp với sự cầu nguyện hàng ngày.
Những Câu Hỏi Ðể Suy Tư và Ðối Thoại Chương 13:
Tinh Thần Hôn Nhân
1. Tôi đã được dạy bảo thế nào để nghĩ về "tinh thần"?
...
Những ý nghĩ và tâm tình của tôi về việc phát triển "tinh thần hôn nhân" là gì? Tôi nghĩ nó khó hay dễ? Tại sao? ...
2. Tại sao ngay cả người Kitô tốt lành cũng thấy khó để đối xử với người trong gia đình?...
Tôi có thể làm gì để biết chắc rằng hai chúng tôi có hoạch định thực tế và thiết thực để đối xử với nhau như những người Kitô?...
3. Về vấn đề "hoà giải", Chúa Giêsu dạy chỉ đi nhà thờ và cầu nguyện với Thiên Chúa thì chưa đủ khi "anh chị em có chuyện bất bình với tôi" (Mátthêu 5:23). Ðiều này dạy gì về cách đối xử với những người trong gia đình?...
Còn những người làm việc chung thì sao?...
4. Về vấn đề "tha thứ," chúng ta thường được nói là phải "tha thứ và quên đi". Ðây có phải là giáo huấn của Chúa Giêsu không?...
Có cách nào chính xác hơn để diễn tả quan niệm Kitô Giáo về sự
"tha thứ"?...
5. Khi Thánh Phaolô nói: "Nóng giận nhưng đừng phạm tội; chớ để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn...," điều ngài muốn nói là gì?...
Ðiều này có giúp gì cho tôi biết cách đối phó với những đau thương và nóng giận như những người thành thật và là Kitô hữu không?...
6. Chương trình Alcoholics Anonymous, là một trong những chương trình rất thành công để giúp người ta thay đổi lối sống, có nhấn mạnh đến điểm đặc biệt là ý muốn thì chưa đủ mạnh. Muốn là người không say sưa thì chưa đủ để giúp người ta đừng uống rượu.
Tương tự như thế, muốn đối xử với người yêu, gia đình và người khác "như Chúa Giêsu" sẽ không đem lại sức mạnh và sự sáng suốt để đối xử với tha nhân một cách khác biệt. Cần phải có thêm những gì? Tôi nghĩ một kế hoạch có hiệu quả để thay đổi toàn bộ chính con người tôi là gì?...
7. Quan điểm của riêng tôi về giá trị của sự liên hệ và tham gia trong một cộng đồng đức tin là gì?...
Tôi nghĩ quan điểm của người yêu là gì?...
8. Tôi thấy có liên hệ gì giữa "sống như một Kitô hữu" và "tích cực chú ý đến xóm giềng và thành phố"?...
Tôi nghĩ quan điểm của người yêu là gì?...
9. Sứ Vụ của Chúa Giêsu để xây dựng Nước Trời trong thế giới chúng ta là gì? Ðiều này có dính líu đến tôi như thế nào?
...
Tôi thấy cả hai chúng tôi--cùng nhau-có thể giúp "xây dựng Nước Trời" như thế nào?...
Chương 14:
Hôn Nhân Hỗn Hợp Tôn Giáo...
Ngay Cả Hai Người Là Công Giáo!
"Hỗn hợp tôn giáo" thường dùng để chỉ về một hôn nhân mà hai người khác tôn giáo, tỉ như Công Giáo và Do Thái Giáo, hay hai người là Kitô Hữu nhưng khác giáo phái, tỉ như Công Giáo và Tin Lành. Tuy nhiên, cũng nên để ý là những gì được đề cập đến trong
"hỗn hợp tôn giáo" cũng thường được áp dụng cho những người cùng tôn giáo. Thí dụ, Mai là người Công Giáo thường xuyên tham dự Thánh Lễ Chúa Nhật và có ý định gia nhập ca đoàn cùng với Dũng sau khi họ kết hôn. Dũng là người Công Giáo muốn dùng những ngày cuối tuần để đi săn và đi câu, và thường chỉ tham dự Thánh Lễ vào dịp lễ Giáng Sinh hay Phục Sinh mà thôi. Họ cũng phải đối phó với vấn đề "hỗn hợp tôn giáo."
Thật đúng để nhận định là mọi tôn giáo đều phải cố gắng giải quyết vấn đề hôn nhân "hỗn hợp tôn giáo". Những truyền thống tín ngưỡng xưa nhất và khắt khe nhất tuyệt đối cấm các tín hữu kết hôn với người "ngoài" tôn giáo. Sự cấm đoán như vậy dựa trên một kinh nghiệm, đó là sự khác biệt tôn giáo tạo nên những trở ngại có ảnh hưởng tiêu cực đến hôn nhân. Thí dụ, một người Công Giáo lấy người Do Thái Giáo, gia đình của họ không bao giờ có thể tham dự đầy đủ vào bất cứ truyền thống tín ngưỡng nào; và con cái của họ thường bị kẹt ở giữa cuộc tranh dành "không còn thiêng liêng" khi được dụ dỗ chấp nhận những tín điều này hoặc tín điều kia, bởi thế chúng ở vào một vị thế xa cách với cha hay với mẹ.
Nếu đôi nam nữ quyết định kết hôn, bất kể sự khuyến cáo, hôn nhân của họ chỉ được cho phép nếu người "ngoài" tôn giáo sẵn sàng "trở lại" và trở nên một phần tử của tôn giáo. Nếu họ không muốn "trở lại" thì họ buộc phải chấp nhận giáo dục và nuôi dưỡng con cái trong đức tin của người kia. Ðây là lập trường của Giáo Hội Công Giáo mãi cho đến thời Công Ðồng Vatican II vào thập niên 1960.
Trong những năm gần đây, nhiều tôn giáo đã thiết lập những chính sách khoan dung mới có quan điểm tích cực hơn về hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Trong Công Ðồng Vatican II, Giáo Hội Công Giáo đã quyết định những chính sách có lẽ khoan dung và uyển chuyển nhất đối với hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Ngày nay, Giáo Hội Công Giáo không đòi buộc sự "trở lại" của người không-Công Giáo, cũng như người không-Công Giáo không buộc phải đóng vai trò tích cực trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái trong đức tin Công Giáo, nếu điều đó tạo nên bất cứ vi phạm nào với lương tâm của họ.
Tuy vậy, nhiều cha sở kinh nghiệm thường thận trọng và ngay cả can ngăn đôi nam nữ bước vào một hôn nhân hỗn hợp tôn giáo. Tại sao?
Ðiểm #1. Tôn giáo dễ có thể không-là-vấn-đề, cho đến khi có con cái.
Thật vậy các đôi nam nữ chuẩn bị hôn nhân rất ít để ý đến vấn đề "tôn giáo". Dù tôi là Công Giáo, Tin Lành hay vô thần cũng không có gì khác biệt nếu tôi ít tham dự vào việc thờ phượng chung và ít lưu tâm đến những giáo huấn của giáo hội của tôi. Tương tự như thế, nhiều người sống với chính sách "không bao giờ thảo luận về chính trị hoặc tôn giáo," nhiều đôi nam nữ tin tưởng chính sách này sẽ tiến hành tốt đẹp trong hôn nhân. Họ cho là nếu không bàn về vấn đề tôn giáo, họ sẽ tránh được sự tranh luận về những khác biệt mà họ không thể giải quyết. Tuy nhiên, với lối giải quyết này sự khó khăn sẽ xảy ra khi họ có con cái, họ sẽ phải đối phó với hàng loạt vấn đề mà họ đã muốn tránh: Có rửa tội cho con chúng ta hay không? Lúc nào? Với tôn giáo nào? Tại sao tôn giáo nào cũng được? Sẽ dạy bảo con cái về tôn giáo nào? Ai là người có quyền và trách nhiệm để quyết định những điều này khi chúng tôi có hai tôn giáo khác biệt?
Ðây là lý do cha sở khuyến khích đôi nam nữ bàn luận về vấn đề rửa tội của đứa con tương lai ngay trong thời gian chuẩn bị hôn nhân. Không may, vào thời điểm này, những câu hỏi như thế vẫn chỉ có tính cách lý thuyết, tương tự như bàn thảo về vấn đề: "Giả như trong tuần trăng mật, người yêu của bạn bị tai nạn xe hơi và bị bất