CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUAN HỆ NGOẠI GIAO NHÂN DÂN VIỆT – NGA VÀ KHOA TIẾNG NGA, TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
2.2. Thực tế triển khai và những thuận lợi, khó khăn tác động đến công tác triển
2.2.1. Thực tế triển khai công tác đối ngoại nhân dân của Khoa
Từ năm 2002 đến nay, sau khi quan hệ “đối tác chiến lược” giữa hai nước được hình thành, giao lưu nhân dân đòi hỏi cần phải được thúc đẩy mạnh mẽ hơn vì đây là phương tiện hiệu quả nhất để người dân Việt Nam và Nga cùng tham gia vào công cuộc ngoại giao vì sự phát triển chung. Sinh viên là lớp trẻ năng động nên được hai nước ưu ái rất nhiều. Đi cùng sự phát triển của mối quan hệ Việt – Nga, lĩnh vực đối ngoại nhân dân của Khoa tiếng Nga cũng đi vào chiều sâu thực tiễn.
Dựa trên sự chỉ đạo của Ban Hợp tác quốc tế - Đại học Đà Nẵng và Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế của trường, Khoa đã xây dựng kế hoạch thực hiện đối ngoại nhân dân rất chi tiết, cụ thể theo từng khóa tuyển sinh. Đề cập tổng quát đến tình hình và hiệu quả của triển khai công tác đối ngoại nhân dân, một điển hình có thể được nhắc đến là Khoa đã có kinh nghiệm trong việc tổ chức các sự kiện, hoạt động ngoại giao. Sự nỗ lực của toàn tập thể Khoa đã mang đến nhiều thành công được Đại học Đà Nẵng ghi nhận.
Đại sứ quán và Lãnh sự quán Liên bang Nga là hai cơ quan đại diện ngoại giao cấp cao nhất của Nga tại Việt Nam. Việc cán bộ của Khoa thông qua Ban Hợp tác quốc tế - Đại học Đà Nẵng trực tiếp tham gia đón và giao lưu với ngài Đại sứ, Tổng lãnh sự cùng các nhân viên từ hai cơ quan Phái bộ Ngoại giao này chứng tỏ năng lực của họ. Các buổi đón tiếp được chuẩn bị công phu, chu đáo và thấm đượm tình cảm. Hai bên luôn vui mừng khi nhắc lại những thành tựu tốt đẹp trong tiến trình hợp tác, đồng thời, các cán bộ Khoa chân thành gửi lời cảm ơn vì sự giúp đỡ to lớn và nhiệt thành từ phía các cơ quan ngoại giao Nga trong vai trò gắn kết Khoa với các đối tác. Sự ủng hộ với truyền thống giao lưu nhân Việt – Nga của Khoa được tiếp sức vì mục tiêu chung và lâu dài là tài sản vô giá trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Nga.
Về phía sinh viên của Khoa, qua nhiều khóa tuyển sinh, họ luôn có kiến thức, trình độ tiếng Nga và vốn hiểu biết văn hóa Nga sâu rộng. Các tác phẩm văn học
Nga, đặc biệt là các tiểu thuyết, hồi ký ra đời trong hai cuộc chiến tranh thế giới, đến văn thơ hiện đại có mức độ phổ biến nhất định với sinh viên. Điển hình có thể kể đến như, Aleksandr S. Pushkin với tuyển tập thơ lãng mạn, nổi tiếng với bài thơ
"Tôi yêu em"; Maksim Gorky với quyển tự truyện "Thời thơ ấu" và "Kiếm sống";
Mikhail Sholokhov - nhà văn đã từng được trao giải Nobel văn học, với bộ tiểu thuyết kinh điển "Sông Đông êm đềm" và truyện “Số phận một con người”, cả hai tác phẩm đã được chuyển thể thành phim;… và không thể không kể đến kiệt tác của văn học Nga - "Chiến tranh và Hòa bình" của đại thi hào Lev Tolstoy.
Trên một phương diện khác, qua các sự kiện, hoạt động giao lưu nghệ thuật, Ngày văn hóa Nga, được tổ chức cho thấy văn hóa Nga có sức hút, ảnh hưởng và độ phổ biến ở mức tương đối, được sinh viên Khoa quan tâm. Bên cạnh đó, họ cũng tiếp thu, góp phần quảng bá và vận dụng một vài nét đẹp văn hóa trong đời sống. Ví dụ như những bộ trang phục truyền thống của Nga thường được các bạn sinh viên lựa chọn mặc trong hội trại thanh niên 26/3 hằng năm của trường. Mũ Ushanka là một món đồ đặc trưng và rất được ưa chuộng, nếu có thêm huy hiệu chiến sỹ Hồng quân với biểu tượng búa liềm cùng nhánh cây nguyệt quế sẽ được săn đón như một món hàng quý, dù rất đắt đỏ. Bánh mỳ đen, salad Nga với sốt mayonnaise đặc biệt,… là những món ăn luôn để lại hương vị khó quên với bất kỳ ai được thưởng thức. Những món đồ chơi như thể búp bê tổ hợp, lật đật, kính vạn hoa,… sẽ khiến mọi người thích thú dù ở lứa tuổi nào.
Nói tới chương trình “học cùng giảng viên bản ngữ”, đây là đề án được triển khai cụ thể, nhằm hiện thực hóa văn bản hợp tác về việc đẩy mạnh dạy tiếng Nga tại Việt Nam mà hai nước đã ký kết. Với cách thức mà Khoa thực hiện đã đem lại nhiều hiệu quả, tình nguyện viên người Nga trong vai trò giảng viên đến Việt Nam, được mời về tại trường để dự giờ các lớp tiếng Nga và trực tiếp đứng trên bục giảng trao đổi kiến thức, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng và phục vụ tốt nhất nhu cầu luyện nói tiếng Nga của sinh viên. Đến từ các Đại học quốc gia tại Liên bang Nga, các giảng viên đều có trình độ cao về kỹ năng tiếng và mảng văn hóa, có thể đảm nhận công việc giảng dạy một cách thoải mái, thuận tiện, không có áp lực và luôn tạo cảm hứng học tập tích cực cho sinh viên. Trong vai trò trợ giảng, giảng viên
bản địa có thể kịp thời phát hiện lỗi sai ngữ pháp và chỉnh sửa cho giảng viên chính, đồng thời phối hợp nhau làm bài giảng thêm sinh động. Sinh viên có được môi trường học hiệu quả, trải nhiệm tốt và rất có thiện cảm với các thầy, cô người Nga vì họ đã dành nhiều tâm huyết, đi thật xa để đến đây, giảng dạy với tấm lòng nhiệt thành. Trong quá trình đó, sinh viên và giảng viên người Nga hiểu biết về nhau nhiều hơn, đó chính là một trong những mục tiêu mà ngoại giao nhân dân đạt được.
Đề cập đến chương trình trao đổi du học sinh, đây là sự thành công rất lớn đối với tập thể Khoa và các trường các trường Đại học quốc gia ở Nga, thể hiện sự kế thừa truyền thống đào tạo và sự đãi ưu của chính phủ Nga dành cho sinh viên Việt Nam. Sinh viên nếu được xét đủ tiêu chí du học tại Nga sẽ được cấp một trong hai loại học bổng, tùy vào trình độ và năng lực học vấn, học bổng toàn phần của chính phủ Nga và học bổng bán phần của cơ quan đại diện. Học bổng toàn phần là diện cho sinh viên có thành tích học tập xuất sắc, kỹ năng mềm tốt và được cấp kèm theo sinh hoạt phí hằng tháng theo mỗi kỳ học. Đến năm 2019, mỗi khóa tuyển sinh có khoảng 30 sinh viên năm 1 và năm 2 của Khoa được duyệt cấp hai loại học bổng này. Với cấp Cao học, hằng năm đều có sinh viên sau tốt nghiệp và giảng viên của Khoa được cấp học bổng từ Chính phủ Việt Nam đầu tư sang Nga đào tạo cán bộ làm công tác quản lý, điều hành.
2.2.2. Thuận lợi
Qua gần 18 năm xây dựng và phát triển, là thành viên của trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng, Khoa tiếng Nga hiện nay đã có được đội ngũ cán bộ, giảng viên đông đảo, chất lượng, có trình độ Thạc sỹ trở lên, đủ phẩm chất, năng lực quản lý công tác nội bộ và điều hành chương trình hợp tác quốc tế theo chỉ đạo của Đại học Đà Nẵng. Bên cạnh những thực tế trên, năng lực của họ đã được chứng minh không chỉ một mà qua nhiều lần thay đổi cơ cấu nhân sự, qua các sự kiện, chương trình được tổ chức. Chất lượng đào tạo nội khối của Khoa cũng không ngừng được nâng cao theo chuẩn của Nhà trường và nhờ hợp tác giáo dục. Điều này đem lại cho Khoa nhiều nguồn lợi đầu tư, cải thiện chất lượng dạy và học cho giảng viên và sinh viên.
Khoa tiếng Nga nhận được sự ủng hộ vật chất và tinh thần rất lớn từ phía Lãnh
sự quán Liên bang Nga tại Đà Nẵng, hai bên luôn dễ dàng tìm được tiếng nói chung, thấu hiểu lẫn nhau trong mọi kế hoạch phương án triển khai hợp tác. Đồng thời, Lãnh sự cũng đóng vai trò là cầu nối, mở đường và lan tỏa cơ hội hợp tác với các trường đại học đối tác của Nga. Có thể coi đây là thuận lợi lớn nhất mà Khoa có được.
Lực lượng sinh viên của Khoa luôn được trẻ hóa, đông đảo, nhiệt huyết và năng động, được tuyển mới hằng năm. Các thế hệ sinh viên mới được tác động bởi thời đại công nghiệp hóa – hiện đại hóa, kinh tế thị trường định hướng XHCN, cuộc Cách mạng 4.0 và hội nhập quốc tế; điều này thay đổi tư duy và định hướng nghề nghiệp tương lai theo chiều hướng suy nghĩ táo bạo và bản lĩnh. Nó đòi hỏi sinh viên có kỹ năng độc lập và gắn kết cộng đồng khi cần, tự phát huy tinh thần học hỏi, hòa nhập tốt để có đủ tư cách trở thành “công dân toàn cầu” trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Liên chi đoàn Khoa tiếng Nga cũng là tổ chức tiến bộ, là đơn vị đóng góp hiệu quả nhất vật lực, công sức cho các hoạt động của Khoa, đồng thời là môi trường học hỏi hiệu quả, giao lưu, trau dồi kỹ năng hoạt động của tất cả các bạn đoàn viên thanh niên.
Nguồn lực bên ngoài cũng đóng vai trò là cầu nối hiệu quả, thúc đẩy Khoa liên kết, mở rộng hợp tác. Sự tham mưu, chỉ đạo sát sao của Đại học Đà Nẵng trong việc triển khai hợp tác theo đường lối của Đảng, Nhà nước là một trong số đó. Lãnh sự quán Liên bang Nga tại thành phố Đà Nẵng là nhà tư vấn tiềm năng cho Khoa và sinh viên tìm đến các trường đại học có chương trình liên kết đào tao. Đồng thời, luôn hỗ trợ nhiệt tình về việc cấp thị thực cho học viên có mong muốn được tiếp cận nền giáo dục tiên tiến tại xứ sở bạch dương. Bên cạnh việc cấp các suất học bổng hỗ trợ giáo dục, cơ quan còn đề xuất, phối hợp tổ chức một số sự kiện giao lưu văn hóa có sự tham gia của Khoa; điều phối giảng viên người Nga đến Khoa giảng dạy;… Đội ngũ cực giảng viên, cựu sinh viên của Khoa luôn là nguồn khích lệ, động viên tinh thần lớn và giúp đỡ vật chất hiệu quả cho các công tác đối ngoại được triển khai.
2.2.3. Khó khăn
Trong quá trình triển khai công tác ngoại giao nhân dân, một vào khó khăn đã xuất hiện, gây trở ngại và làm ảnh hưởng một phần đến kết quả thực hiện. Đề cập đến ở đây đó là, sự hạn hẹp về kinh phí tổ chức một số các sự kiện giao lưu văn hóa
nên chỉ được tổ chức ở quy mô nhỏ, không huy động đủ hoặc thiếu nhân lực sinh viên tham gia, bất đồng ngôn ngữ giữa sinh viên và người Nga đến Việt Nam,…
Ngoài ra, với cán bộ nhân viên của Khoa, sự thụ động, hạn chế trong việc giao lưu tiếp xúc với các đối tác cũng tạo ra trở ngại lớn trong thực thi triển khai, mở rộng hợp tác.
Tất cả những mặt kể trên là nhỏ bé, tuy nhiên đều có thể dễ dàng khắc phục bằng phương pháp tuyên truyền, vận động, tự bản thân cá nhân, sinh viên có thể học hỏi thêm những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về tiếng Nga và văn hóa Nga thông qua giờ học chính khóa, tìm hiểu thông tin trên internet. Một khi đã khắc phục được, mỗi cá nhân đã có đóng góp và thành tích chung của tập thể sẽ dễ dàng đạt được.