2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
Về chính trị - xã hội:
* Đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay
Một là, tư tưởng trị quốc Nho giáo có ảnh hưởng và ý nghĩa tích cực trong việc giáo dục con người sống có đạo đức, tinh thần trách nhiệm với gia đình, cộng đồng trong một xã hội ổn định, có trật tự, kỷ cương.
Hai là, tư tưởng trị quốc Nho giáo có ảnh hưởng và ý nghĩa tích cực trong việc xây dựng chính quyền của dân, do dân, vì dân. Đảng ta thực hiện đường lối lấy dân làm gốc với khẩu hiệu:
“Dân giàu, nước mạnh” và “Chúng ta không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng”.
Ba là, tư tưởng trị quốc Nho giáo có ảnh hưởng và ý nghĩa tích cực trong việc đào tạo đội ngũ cán bộ công chức nhà nước có phẩm chất, năng lực gắn với nhu cầu của đất nước trong những giai đoạn cụ thể.
Tuy nhiên vẫn tồn tại những ảnh hưởng tiêu cực của Nho giáo đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay như: tư tưởng địa vị, ngôi thứ, đầu óc gia trưởng, thiếu dân chủ; bệnh gia đình trị, cục bộ địa phương; tâm lý thiếu tôn trọng pháp luật trong một bộ phận nhân dân, làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật; chưa đánh giá đúng mức vai trò của phụ nữ và tuổi trẻ trong việc tham gia vào các công việc nhà nước.
2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
Sự ảnh hưởng của nho giáo với gia đình Việt Nam:
- Theo quan niệm Nho giáo, mọi người trong xã hội đều bị trói buộc bởi năm mối quan hệ tự nhiên: Quan hệ cha – con, vợ - chồng, anh – em, vua – tôi, bạn – bè.
- Nho giáo cho rằng gia đình chính là cốt lõi của nước nhỏ. Vì thế, nếu “một nhà nhân hậu thì cả nước nhân hậu. Một nhà lễ nhượng thì cả nước ăn ở đều có lễ nhượng. Một người tham lam thì cả nước bị rối loạn”…Nho giáo đòi hỏi mỗi người trong gia đình phải biết giữ gìn và tuân theo lễ, bởi chỉ có lễ con người mới trở thành con người trong xã hội.
- Kế thừa các tư tưởng nhân văn trong ứng xử và giao tiếp giữa người với người của Nho giáo là một việc làm hết sức cần thiết
Về giáo dục: Nho giáo là cơ sở hình thành hệ thống giáo dục chính thống của Việt Nam trung đại ở bốn cấp kinh đô - tỉnh/đạo - phủ - huyện/châu, và chế độ thi tuyển gồm bốn cấp khảo hạch - thi Hương - thi Hội - thi Đình, để đào tạo ra quan lại nhà nước, quan viên làng xã.
Hệ thống giáo dục chính thống này tồn tại song hành với mạng lưới giáo dục dân gian trong gia đình, làng xóm, làng nghề, nhằm giáo dục cách ứng xử với gia đình, cha mẹ, ông bà, tổ tiên, họ hàng, làng xóm, thần linh...
Tư tưởng “trọng vă” tức là trọng kẻ sĩ của Nho giáo nên ở Việt Nam có thứ bậc xếp hạng “sĩ – nông – công – thương”.
Lịch sử Việt Nam ghi lại tên tuổi của nhiều bậc nhà Nho tài đức: Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Thiếp, …
Nhờ Đạo Nho, người Việt Nam rất coi trọng sự học hành.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám lập năm 1076 có thể coi đây là trường đại học đầu tiên ở Việt Nam.
2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
Đi thi Trường thi
Giám thị Bảng trúng cử
Lễ mừng Sĩ tử trúng khoa cử
Một số mặt tiến bộ của Nho giáo tại Việt Nam
• Tạo được truyền thống ham học, truyền thống tôn sư trọng đạo, truyền thống coi trọng người có học.
• Tạo được cơ chế tuyển dụng người tài qua thi cử. Bất kể xuất thân ra sao (nông dân, người thợ, lính tráng ...) nếu học giỏi đỗ đạt thì có thể ra làm quan giúp nước.
Về văn học
2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
- Văn học chữ Hán chiếm một vĩ trí đáng kể. Trong văn học chữ Hán, thơ chữ Hán là một bộ phận quan trọng nhất, phát triển mạnh nhất
- Văn học chữ Hán đóng góp cho nền văn học nhà nước một số lượng tác phẩm đồ sộ:
+ Tác phẩm văn học Việt Nam chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi “ Tứ thư và Ngũ kinh”
như: “Thiên đô chiếu” của Lý Công Uẩn.
+ Văn học còn tiếp thu đề cao chữ “Nhân” – tức là tình người, chữ hiếu trong Nho giáo biến nó thành một trong những chủ đề sáng tác chủ đạo trong thi ca, tiểu tuyết như “Truyện Kiều” của Nguyễn Du
+ Văn học trung đại thể hiện sự bất bình đẳng mà Nho giáo đã khẳng định tư tưởng
“trọng nam khinh nữ” (Tác phẩm “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương
+ “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh với 133 bài thơ viết bằng chữ Hán…
Về trang phục đặc biệt là trang phục vua chúa
2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
Nho giáo thờ tứ linh: long, ly, quy, phượng – bốn con vật mạnh nhất, quyền uy nhất. Vì thế vật dụng hàng ngày của vua – người có quyền lực cao nhất thường mang hình ảnh của những con vật này. Điều đó thể hiện ngay trong tên gọi những vật mà vua chúa sử dụng: long bào (áo vua), long sàng (giường vua),…
Về nghệ thuật kiến trúc
2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
Nho giáo vận dụng thuật Phong thủy, Ngũ hành để tạo dựng công trình kiến trúc: Từ Cổ Loa đế Hoa Lư, Thăng Long – Đông Đô, Phú Xuân – Huế hay quần thể kiến trúc Văn Miếu – Quốc Tử Giám một điển hình ảnh hưởng của Nho giáo trong kiến trúc mỹ thuật
Khuê Văn Các ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội, xây dựng năm 1076 nhằm đào tạo Nho sĩ phụng sự đất nước
Tượng thờ Khổng Tử ở điện Đại thành thuộc Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội, khắc năm 1729
Về ngôn ngữ và văn tự:
2. Ảnh hưởng của Nho giáo tại Việt Nam
.
- Vai trò của Nho giáo trong ngôn ngữ trước hết thể hiện ở vai trò của chữ Hán.
- Người Việt sử dụng chữ Hán để ghi chép lại các kinh nghiệm trong lao động, sinh hoạt từ xa xưa. Cứ như vậy chữ Hán vô tình trở thành một người bạn đồng hành với đời sóng lao động, sinh hoạt văn hóa của người dân nước Việt.
- Về văn tự, chữ Hán là văn tự chính thức của Việt Nam trong suốt thời phong kiến tự chủ, và vì là phương tiện chuyên dùng chuyển tải Nho giáo, nên chữ Hán thường được gọi là chữ Nho, chữ Thánh hiền. Quá trình tiếp biến văn hóa Hán và Nho giáo trong chữ viết ấy tồn tại song hành với quá trình Việt hóa các văn tự ngoại lai
Giáo dục: Đối với Khổng Tử, việc dạy học là chủ yếu dạy kẻ cầm quyền trị dân.
Chính trị xã hội: Học thuyết “ chính danh” của Khổng Tử là một học thuyết bảo thủ nhằm bảo vệ quyền lợi cho giai cấp cầm quyền, quý tộc, khuyên người nghèo bị áp bức an phận. (đặc biệt là phụ nữ và dân đen)
Triết học: Có mâu thuẫn trong quan điểm về thế giới.
Khổng Tử tin vào “Thiên mệnh”, số mệnh nhưng khuyên con người nỗ lực học tập, làm việc chứ không nhắm mắt thụ động.
3.Tiêu cực của Nho giáo