Qua một thời gian thử nghiệm DHTDA, chúng tôi nhận thấy hai điều quan trọng nhất của một bài dạy theo dự án là buổi giới thiệu dự án của GV tới HS và buổi giới thiệu sản phẩm của HS. Thông thường nó được gói gọn bằng một tiết lên lớp bắt dầu dự án và một tiết lên lớp khi kết thúc dự án. Quá trình thực hiện dự án tiến hành ngoài giờ lên lớp, thời gian thực hiện các tiểu dự án có thể vài ngày hoặc 1-2 tuần.
2.3.1. Tiết dạy triển khai dự án Hoạt động 1 (5 phút): Giới thiệu
Giáo viên giới thiệu câu hỏi khái quát. Cử một HS ghi lại một vài ý kiến đƣợc đƣa ra.
GV dẫn dắt vào vấn đề (tuỳ vào sự khéo léo của mỗi GV, tương tự như chúng ta vẫn thường dẫn dắt vào một bài học).
Hoạt động 2 (10 phút): Xác định các tiểu dự án
GV chia bảng thành 2 phần. Bên phải ghi lại ý kiến HS về một câu hỏi chẳng hạn nhƣ “Em đã biết gì về…?”; “Vì sao mà…?”. Cử 1 HS ghi lại các câu trả lời. Bên trái để lập sơ đồ tƣ duy sau khi tổng hợp các ý kiến của HS.
Hình 2.1 . Tổng quan dự án
Sơ đồ tư duy này GV cần phải phác thảo sơ lược trong bước chuẩn bị dự án.
Hoạt động 3 (7 phút): Thành lập nhóm tập hợp ý tưởng
GV chuẩn bị sẵn bảng ghi số thứ tự nhóm đặt ở các vị trí để lập nhóm.
GV cho HS tự thành lập nhóm, bầu nhóm trưởng, đặt tên nhóm và lựa chọn chủ đề nhỏ để làm một dự án. Ứng với bao nhiêu chủ đề nhỏ sẽ có bấy nhiêu nhóm hoặc có thể gộp các chủ đề nhỏ thành một dự án.. GV gợi ý HS chọn những chủ đề phù hợp với chương trình đang học.
Hoạt động 4 (5 phút): Lập sơ đồ tƣ duy
Sau khi nhóm ngồi cùng nhau, GV phát cho mỗi nhóm 1 bảng, bút chì màu để lập sơ đồ tƣ duy.
Hoạt động 5 (3 phút): Xác định sản phẩm dự kiến
Sau khi lập sơ đồ tƣ duy, nhóm xác định nhiệm vụ cho mỗi thành viên.
Hoạt động 6 (2 phút): Phân công nhiệm vụ
Bảng 2.2. Bảng phân công nhiệm vụ
STT Tên thành viên Công việc Phương
tiện
Thời gian
Sản phẩm 1
2 3 4
Hoạt động 7 (10 phút): Trình bày kế hoạch dự án
Đại diện các nhóm trình bày nhiệm vụ đã xác định, sản phẩm dự kiến, những việc cần làm, phân công cụ thể…
GV nhận xét, bổ sung và hướng dẫn thêm bằng cách cung cấp bài mẫu.
Mỗi nhóm đánh giá khởi động của nhóm bạn sau đó nộp lại cho GV để theo dõi.
Bảng 2.3. Bảng điểm đánh giá khởi động dự án của HS
TT Nội dung Điểm
0,1 0,2 1 Tên dự án có tính hấp dẫn
2 Sơ đồ tƣ duy chứa nhiều thông tin 3 Nêu ra vấn đề cần giải quyết của dự án 4 Phân công nhiệm vụ hợp lý
5 Nêu đƣợc giải pháp thực hiện 6 Nêu đƣợc sản phẩm dự kiến 7 Xác định nơi tìm kiếm thông tin 8 Kế hoạch và thời gian hợp lý 9 Dự tính đƣợc kinh phí
10 Tinh thần và thái độ làm việc của nhóm TỔNG ĐIỂM
Hoạt động 8 (2 phút): Kết luận
GV thông báo quyết định thực hiện các dự án, tài liệu tham khảo, thông báo hình thức liên hệ (địa chỉ và password của email chung) ấn định thời gian nộp sản phẩm.
2.3.2. Tiết học giới thiệu sản phẩm
Để chuẩn bị cho buổi báo cáo, giáo viên chuẩn bị mƣợn phòng học có trang bị máy tính, máy chiếu, có hệ thống âm thanh đầy đủ; thông báo cho HS biết trước, in trước các phiếu đánh giá. GV cũng cần có phương án dự phòng trường hợp cắt điện đột xuất trong tất cả các buổi có sử dụng thiết bị máy móc. Nếu có kinh phí thì GV nên chuẩn bị trước một số phần quà lưu niệm nhỏ để trao giải cho nhóm nào đoạt giải nhất, nhì, ba, khuyến khích để tăng cường động viên, khích lệ đối với học sinh. Còn nếu không có kinh phí thì không sao. Nếu GV có ý định mời quan khách đến tham dự thì phải chuẩn bị giấy mời và gửi trước 1 tuần. Tuỳ điều kiện cho phép GV có thể mời thêm đại điện quan chức chính quyền địa phương, đại diện Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn, đại diện phu huynh học sinh đến tham dự.
Trước khi các nhóm báo cáo, các thành viên trong mỗi nhóm phải nộp bảng điểm tự đánh giá chéo lẫn nhau để giáo viên nắm bắt mức độ hoàn thành nhiệm vụ của mỗi thành viên.
Bảng 2.4. Bảng điểm dành cho HS đánh giá chéo lẫn nhau
TT Nội dung Điểm
0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 1 Tinh thần và thái độ làm việc cá nhân
2 Khả năng khai thác và tìm kiếm thông tin
3 Vận dụng tốt kiến thức đã học trong giải quyết vấn đề 4 Chất lƣợng của nội dung công việc đƣợc phân công 5 Hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian
TỔNG ĐIỂM
Để đảm bảo tính công bằng khách quan trong đánh giá hoạt động nhóm, tất cả các thành viên trong nhóm phải được tham gia báo cáo để rèn luyện cho học sinh kĩ năng nói trước đám đông và thông qua đó giáo viên phần nào đánh giá đƣợc thực lực của từng HS; khi một nhóm lên báo cáo thì các nhóm còn lại phải chú ý lắng nghe và cho nhận xét trong phiếu về ƣu điểm và hạn chế về nội dung, hình thức và cách trình bày của nhóm bạn và thảo luận thống nhất trong nhóm để chấm điểm cho nhóm khác. Bằng cách này, GV rèn luyện cho học sinh biết cách chú ý lắng nghe, góp ý, nhận xét ý kiến của người khác.
GV cho HS cùng tham gia đánh giá với mình theo các tiêu chí đã in sẵn trong các phiếu đánh giá mà GV đã phát cho HS trước khi tiến hành dự án. GV thông báo thật cụ thể cho HS biết: mỗi nhóm sẽ chấm điểm cho các nhóm khác, trừ nhóm của mình. Nghĩa là, nhóm sẽ không đƣợc chấm điểm cho chính nhóm mình.
Bảng 2.5. Bảng điểm dành cho GV đánh giá sản phẩm
TT Nội dung Điểm
0,1 0,2 0,3 0,4
1 Kiến thức chính xác có tính khoa học 2 Thông tin phong phú, hấp dẫn 3 Giải pháp đƣa ra có tính thuyết phục 4 Hình thức đẹp, hấp dẫn
5 Không có lỗi chính tả 6 Đặt vấn đề lôi cuốn 7 Diễn đạt lưu loát
8 Trả lời câu hỏi rõ ràng, chính xác 9 Làm việc nhóm hiệu quả
10 Sản phẩm có ích, có thể phát triển rộng rãi TỔNG ĐIỂM
Sau khi các nhóm báo cáo xong, GV mời đại diện nhóm khác góp ý cho nhóm bạn về những ƣu điểm và hạn chế. Tiếp đến GV nhận xét đánh giá công bằng, khách quan đến từng HS.