2.5. Thiết kế các dự án
2.5.1. Dự án "Giảm thiểu sự ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn"
Đây là dự án bao gồm 3 tiểu dự án do 3 nhóm HS thực hiện, là một bài dạy mang tính chất mở đầu cho các tiểu dự án HS sẽ thực hiện.
Kiến thức hoá học trong dự án này thuộc chương Oxi – Không khí
Để thực hiện dự án này giáo viên cần thiết kế 2 tiết học trên lớp và hướng dẫn học sinh thực hiện các tiểu dự án ngoài thời gian trên lớp là 1 tuần.
Sau tiết học GV sẽ đánh giá và cho điểm khởi động của dự án (tối đa là 2 điểm) dựa trên sự trình bày về kế hoạch dự án của HS sau khi thảo luận lập sơ đồ tƣ duy.
Tổng quan bài dạy Tiêu đề bài học
GIẢM THIỂU SỰ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BA ĐỒN
(Chương oxi – không khí, SGK hoá học 8) Bộ câu hỏi khung
Câu hỏi khái quát Không khí có vai trò nhƣ thế nào đối với sự sống?
Các câu hỏi bài học Chúng ta biết gì về không khí và ô nhiễm không khí?
Các câu hỏi nội dung
Thành phần của không khí ?
Vai trò của oxi trong đời sống và sản xuất?
Oxi có những ứng dụng gì?
Thế nào là ô nhiễm không khí?
Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn?
Hậu quả của việc ô nhiễm không khí?
Làm thế nào để ngăn chặn ô nhiễm không khí?
Có những phương pháp gì để xử lý khí gây ô nhiễm?
Mục tiêu dự án
HS tìm hiểu về thành phần của không khí, vai trò của oxi, ứng dụng của nó trong đời sống và sản xuất.
Biết đƣợc thế nào là ô nhiễm không khí, nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, hậu quả do ô nhiễm không khí gây ra
Tìm kiếm, tổ chức và trình bày thông tin thu thập được theo một định hướng sản phẩm.
Đề xuất những giải pháp hạn chế/loại bỏ ô nhiễm không khí.
Thông qua việc thực hiện dự án, HS học đƣợc các kiến thức về không khí, vai trò của không khí. Từ đó có ý thức bảo vệ môi trường.
Tóm tắt hoạt động của GV và HS Hoạt động 1 (5 phút): Giới thiệu
Giáo viên giới thiệu câu hỏi khái quát “Không khí có vai trò nhƣ thế nào đối với sự sống?”
Một vài ý kiến HS (có thể là):
- để hô hấp.
- là môi trường sống của người và động vật.
- nếu không có không khí thì trái đất bị huỷ diệt.
- nếu không khí bẩn sẽ gây bệnh tật.
GV: Các ý kiến của các em đều có lý. Có thể nói rằng môi trường là một yếu tố quan trọng trong cuộc sống chúng ta, trong đó không khí bao bọc và tiếp xúc trực tiếp với con người. Do đó chúng ta cần thiết tìm hiểu về không khí và sự ô nhiễm không khí hiện nay.
* Ô nhiễm không khí ngày càng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường cũng như sức khoẻ con người. Nó là một trong các nguyên nhân gây thủng tầng ozon; là nguyên nhân gây ra mưa axit;
làm cho Trái đất nóng lên; hàng triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến đường hô hấp…
Hoạt động 2 (10 phút): Xác định các tiểu dự án GV chia bảng thành 2 phần
* Bên phải ghi lại ý kiến HS về câu hỏi “Em đã biết gì về ô nhiễm không khí?”. Cử 1 HS ghi lại.
* Bên trái để lập sơ đồ tƣ duy sau khi tổng hợp các ý kiến của HS.
Hình 2.5. Sơ đồ tư duy về ô nhiễm không khí Hoạt động 3 (7 phút): Thành lập nhóm và tập hợp ý tưởng
GV chuẩn bị sẵn bảng ghi số thứ tự nhóm đặt ở các vị trí để lập nhóm.
GV cho HS tự thành lập nhóm, bầu nhóm trưởng, đặt tên nhóm và lựa chọn tiểu dự án. Ứng với 3 chủ đề nhỏ (tiểu dự án) sẽ có 3 nhóm.
GV gợi ý HS chọn những chủ đề phù hợp với chương trình hóa học lớp 8:
- Vai trò của oxi đối với sự tồn tại của trái đất?
- Ứng dụng của oxi trong đời sống và sản xuất ?
- Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, biện pháp khắc phục?
Hoạt động 4 (5 phút): Lập sơ đồ tƣ duy
Sau khi nhóm ngồi cùng nhau, GV phát cho mỗi nhóm 1 bảng, bút chì màu để lập sơ đồ tƣ duy.
Hoạt động 5 (3 phút): Xác định sản phẩm dự kiến Các nhóm xác định sản phẩm dự kiến sẽ thực hiện.
Hoạt động 6 (2 phút): Phân công nhiệm vụ
Dựa trên sơ đồ tư duy và ý tưởng sản phẩm, nhóm sẽ phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên (mẫu theo bảng phân công nhiệm vụ)
Hình 2.6. Học sinh thảo luận nhóm xác định nhiệm vụ
Hình 2.7 . Sơ đồ tư duy, bảng phân công nhiệm vụ và ý tưởng của học sinh.
Hoạt động 7 (10 phút): Trình bày kế hoạch dự án
Đại diện nhóm trình bày nhiệm vụ đã xác định, sản phẩm dự kiến, những việc cần làm, phân công cụ thể. Mỗi nhóm đƣợc trình bày trong vòng 2 – 3 phút. GV cử 1 HS ghi lại sau đó nhận xét, bổ sung và hướng dẫn thêm bằng cách cung cấp bài mẫu.
Hoạt động 8 (2 phút): Kết luận
GV thông báo quyết định thực hiện các tiểu dự án, tài liệu tham khảo, thông báo hình thức liên hệ (địa chỉ và password email) ấn định thời gian nộp sản phẩm. Nhóm nộp bài chậm sẽ bị trừ điểm 0.5 điểm/ngày.
Tiêu chí đánh giá sản phẩm
Xuất sắc (4 điểm): Làm nổi bật chủ đề dự án. Nội dung trình bày tốt có logic, có xử lý thông tin dữ liệu. Chỉ rõ nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí và biện pháp khắc phục (một trong) các nguyên nhân đó. Đƣa ra giải pháp hạn chế/loại bỏ ô nhiễm không khí.
Khá (3 điểm): Làm nổi bật chủ đề dự án. Nội dung tốt, thông tin rõ ràng. Chỉ rõ nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và biện pháp khắc phục. Đƣa ra một số giải pháp hạn chế ô nhiễm không khí.
Đạt (2 điểm): Có bám sát chủ đề. Nội dung trình bày đạt yêu cầu. HS cần giúp đỡ trong tất cả các giai đoạn dự án.
Làm lại: Nếu các tiêu chí trên không đƣợc đáp ứng.
Phát triển kĩ năng: Kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin: Bài tập đƣợc trình bày trên máy tính;
thưởng điểm cho hình thức trình bày rõ ràng, màu sắc hài hoà dễ đọc, đẹp mắt.
Năng lực hợp tác: thưởng điểm cho những bài hoàn thành đúng thời hạn, có kèm theo các ghi
chép thoả đáng (sơ đồ tƣ duy, phân công nhiệm vụ, nguồn gốc tài liệu tham khảo…).
Đánh giá HS
Trong tiết học này HS sẽ có “Điểm khởi động dự án” (tối đa 2 điểm).
GV phát cho HS bảng phân công nhiệm vụ (bảng 2.2), bảng điểm đánh giá khởi động dự án (bảng 2.3) và bảng điểm dành cho học đánh giá chéo lẫn nhau (bảng 2.4).
Yêu cầu: HS cử đại diện nhóm trình bày trước lớp trong 2 – 3 phút về: tên tiểu dự án, nêu ra vấn đề cần giải quyết; sản phẩm của nhóm, kế hoạch dự án, phân công nhiệm vụ trong nhóm, dự kiến sơ bộ nguồn thông tin, thời gian và kinh phí thực hiện dự án.
Phân tích hoạt động HS
Khi HS thực hiện các nghiệm vụ đƣợc giao sẽ rèn luyện khả năng tự học. Khi thảo luận nhóm HS sẽ học đƣợc cách lắng nghe, trao đổi, tranh luận, qua đó cũng đánh giá năng lực HS. Đặc biệt khi học sinh cùng nhau thực hiện dự án sẽ tăng thêm đƣợc sự đoàn kết và phát triển năng lực hợp tác.
HS và GV cùng lập sơ đồ tư duy từ các ý tưởng đưa ra, HS sẽ thấy sơ đồ tư duy là cách khoa học để trình bày ý tưởng và lập kế hoạch giải quyết vấn đề, từ đó tự các em có ý thức lập sơ đồ tư duy trong học tập và các công việc của mình.
Khi HS trình bày kế hoạch dự án sẽ rèn luyện sự tự tin, khả năng diễn đạt trước mọi người, đồng thời giúp HS khắc sâu kiến thức.
Điểm khởi động dự án của nhóm: Do GV chấm sau khi mỗi nhóm lên trình bày kế hoạch dự án của nhóm, có tác dụng khuyến khích HS lập đƣợc một kế hoạch tốt nhất cho dự án của mình.
GV và HS thống nhất cho điểm thưởng một số thành viên tích cực, tạo điều kiện cho HS năng động phát huy tác dụng đồng thời khuyến khích HS yếu cố gắng, giảm tình trạng “ăn theo” của HS yếu hay “tách nhóm” của HS khá giỏi.
Một số lưu ý
GV cho HS tự xung phong làm nhóm trưởng cho mỗi tiểu dự án và các thành viên khác đăng kí tên cho nhóm trưởng.
GV chỉ định vị trí của từng nhóm, HS sẽ di chuyển tới vị trí của nhóm mình.
Có một số HS rất thụ động trong việc quyết định đề tài và gia nhập nhóm. GV nên khuyến khích các em bằng những câu hỏi chẳng hạn như: “Em thích làm việc với bạn nhóm trưởng nào?
Hay “Nhóm của Đạt đang còn chỗ trống em vào nhóm đó nhé?”…
Cũng có một số HS không làm gì cả, GV cần nhắc nhở, cuối giờ sẽ hỏi lại nhiệm vụ mà nhóm đã phân công cho em đó.
Từ khoá tìm kiếm
Ô nhiễm không khí; thành phần không khí; ứng dụng của oxi; khí thải; khói thải; hiệu ứng nhà kính; trái đất nóng lên;
2.5.1.1. Tiểu dự án "Vai trò và ứng dụng của oxi"
Đây là tiểu dự án của một nhóm HS thực hiện dự án "GIẢM THIỂU Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BA ĐỒN".Tiểu dự án này sẽ đƣợc học sinh thực hiện sau khi học bài "Oxi hóa - Phản ứng hóa hợp - Ứng dụng của oxi". Dưới đây là phần bài soạn của GV, giúp GV có cái nhìn tổng quan về tiểu dự án dự định cho HS thực hiện. Có thể sử dụng nhƣ một bản theo dõi các hoạt động của HS.
Tổng quan bài học
Tiêu đề bài học
VAI TRÕ VÀ ỨNG DỤNG CỦA OXI (Bài Oxi hóa - Phản ứng hóa hợp - Ứng dụng của oxi
SGK Hoá học 8) Bộ câu hỏi khung
Câu hỏi khái quát Trái đất sẽ nhƣ thế nào nếu không có oxi?
Các câu hỏi bài học Oxi có vai trò nhƣ thế nào trong duy trì sự sống?
Các câu hỏi nội dung
Xác định thành phần của không khí?
Ngoài khí N2 và khí O2 không khí còn chứa những chất gì khác?
Vai trò của oxi trong đời sống và sản xuất?
Tìm hiểu những ứng dụng của oxi ?
Chu trình tuần hoàn của khí oxi trong tự nhiên?
Mục tiêu dự án
Biên tập một bài báo khoa học cung cấp những thông tin cần thiết về oxi và không khí, nhấn mạnh tầm quan trọng của oxi trong việc duy trì sự sống trên trái đất, vai trò của oxi trong đời sống và sản xuất.
Rèn luyện kĩ năng tìm kiếm, thu thập và xử lý thông tin, biên tập tài liệu và phát hành.
Tóm tắt hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1: Thảo luận nhóm và tập hợp ý tưởng
Trong dự án này HS đóng vai là một nhóm tác giả, biên tập một bài báo khoa học cung cấp những thông tin cần thiết về oxi và không khí, nhấn mạnh tầm quan trọng của oxi trong việc duy trì sự sống trên trái đất, vai trò của oxi trong đời sống và sản xuất.
Đưa ra ý tưởng giúp cho các bạn HS có tư liệu học tập và nâng cao kiến thức, có cái nhìn tổng quát về oxi - không khí.
Hoạt động 2: Lập sơ đồ tƣ duy
Sau khi thảo luận, HS phải xây dựng đƣợc sơ đồ tƣ duy về “Vai trò của oxi trong đời sống và sản xuất”.
Hoạt động 3: Sản phẩm dự kiến
Một bài báo khoa học về oxi – không khí
Hoạt động 4: Phân công nhiệm vụ
Từ sơ đồ tƣ duy, nhóm tiến hành phân công nhiệm vụ:
* Xác định thành phần của không khí?
* Vai trò của oxi trong đời sống và sản xuất?
* Tìm hiểu những ứng dụng của oxi ? Hoạt động 5: Trình bày kế hoạch dự án
Đại diện nhóm lên trình bày về kế hoạch dự án của nhóm mình, GV và các nhóm khác theo dõi và cho điểm khởi động dự án (theo bảng điểm khởi động dự án GV phát cho HS).
Hoạt động 6: Thực hiện dự án
Việc thực hiện dự án: tìm kiếm thông tin, thiết kế sản phẩm… diễn ra ngoài giờ học trên lớp, HS làm việc theo nhiệm vụ đã đƣợc phân công. Thời gian thực hiện dự án là 3 ngày.
Hoạt động 7: Giới thiệu sản phẩm
Hình 2.8. Sản phẩm dự án
Hoạt động này diễn ra sau thời gian thực hiện dự án. Sản phẩm của dự án có thể đƣợc trình bày trong lớp, có thể được giới thiệu trước toàn trường, hay ngoài xã hội.
GV và các nhóm khác theo dõi và cho điểm SP dự án theo bảng đánh giá sản phẩm dự án GV đã phát cho HS.
Hình 2.9 . Học sinh giới thiệu sản phẩm dự án Đánh giá HS
Bước 1 (2 điểm). Điểm khởi động dự án.
Bước 2 (1 điểm). GV và HS thống nhất cho điểm thưởng một số thành viên tích cực.
Bước 3 (3 điểm). Trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau.
Bước 4 (4 điểm). Điểm sản phẩm dự án do GV đánh giá cho một nhóm.
Bước 5. Điểm cuối cùng của 1 hs bằng tổng các điểm trên.
Phân tích hoạt động HS
Khi HS thực hiện các nhiệm vụ đƣợc giao sẽ rèn luyện khả năng tự học. Khi thảo luận nhóm HS sẽ học cách lắng nghe, trao đổi, tranh luận, qua đó cũng đánh giá năng lực HS.
Khi HS trình bày kế hoạch dự án sẽ rèn luyện sự tự tin, khả năng diễn đạt trước mọi người, đồng thời giúp HS khắc sâu kiến thức.
HS giỏi sẽ đƣợc giao nhiệm vụ tìm hiểu và trình bày nội dung của dự án Phần tìm kiếm thông tin có thể giao cho HS trung bình và yếu.
HS có khả năng viết có thể giao nhiệm vụ viết bài, biên tập bài báo.
HS có khả năng về mĩ thuật chịu trách nhiệm trình bày hình thức cho bài báo.
Điểm khởi động dự án: Do GV chấm sau khi mỗi nhóm lên trình bày kế hoạch dự án của nhóm, có tác dụng khuyến khích HS lập đƣợc một kế hoạch tốt nhất cho dự án của mình.
GV và HS thống nhất cho điểm thưởng một số thành viên tích cực: tạo điều kiện cho HS năng động phát huy tác dụng đồng thời khuyến khích HS yếu cố gắng, giảm tình trạng “ăn theo” của HS yếu hay “tách nhóm” của HS khá giỏi.
Trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau theo thang điểm từ 0 đến 3: giao cho nhóm quyền tự chủ, tự đánh giá tinh thần làm việc trong nhóm, không có chỗ cho sự ỉ lại và không hợp tác.
Điểm sản phẩm dự án do GV đánh giá cho một nhóm: GV quan sát khách quan sự làm việc của các nhóm thông qua các kế hoạch đƣợc hoàn thành đúng thời gian qui định, qua đây cũng nhận xét được năng lực lãnh đạo và uy tín của nhóm trưởng.
Một số lưu ý
GV theo sát HS trong giai đoạn lập ý tưởng trình bày bài báo. Cần cung cấp một số mẫu để HS có thêm ý tưởng.
Từ khoá tìm kiếm
Oxi, thành phần của không khí, vai trò của oxi, ứng dụng của oxi.
2.5.1.2. Tiểu dự án "Thực trạng và nguyên nhân gây ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn"
Đây là tiểu dự án của một nhóm HS thực hiện dự án "GIẢM THIỂU SỰ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BA ĐỒN". Tiểu dự án này sẽ đƣợc HS thực hiện sau khi học bài
"Không khí - sự cháy". Dưới đây là phần bài soạn của GV, giúp GV có cái nhìn tổng quan về tiểu dự án dự định cho HS thực hiện. Có thể sử dụng nhƣ một bản theo dõi các hoạt động của HS.
Tổng quan bài học
Tiêu đề bài học
THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ BA ĐỒN
(Bài Không khí - Sự cháy, SGK Hoá học 8) Bộ câu hỏi khung
Câu hỏi khái quát Sự ô nhiễm không khí có ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống tươi đẹp của chúng ta?
Các câu hỏi bài học Những tác nhân nào gây ô nhiễm không khí?
Các câu hỏi nội dung
Thế nào là ô nhiễm không khí?
Thực trạng của vấn đề ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn ?
Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn?
Hậu quả của việc ô nhiễm không khí?
Mục tiêu dự án
Thiết kế một bản tin về thực trạng ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn và những hậu quả mà nhân dân sinh sống trên địa bàn thị xã Ba Đồn đang phải gánh chịu.
Sau tiểu dự án, giáo dục cho học sinh cần phải có ý thức bảo vệ mội trường không khí trong lành
Rèn luyện kĩ năng tìm kiếm và trình bày thông tin.
Tóm tắt hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1: Thảo luận nhóm và tập hợp ý tưởng
Trong dự án này HS đóng vai là một nhóm nhà môi trường học, nghiên cứu nguyên nhân gây ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn.
- Đưa ra ý tưởng giúp cho các bạn HS có tư liệu học tập và nâng cao kiến thức, có cái nhìn tổng quát về các chất gây ô nhiễm không khí.
Hoạt động 2: Lập sơ đồ tƣ duy
- Sau khi thảo luận, xây dựng đƣợc sơ đồ tƣ duy về “Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí”.
Hình 2.10. Sơ đồ tư duy của HS về ô nhiễm không khí Hoạt động 3: Sản phẩm dự kiến
Một công trình nghiên cứu khoa học, nghiên cứu về nguyên nhân gây ô nhiễm không khí trên địa bàn thị xã Ba Đồn.
Hoạt động 4: Phân công nhiệm vụ